Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Theekoepel op de Darthuizerberg in Leersum

Tuin Park Landgoed

Dartheideweg 1
3956NN Leersum (gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Utrecht

Bouwjaar: 1850-1900


Beschrijving van Theekoepel op de Darthuizerberg

Inleiding De theekoepel op de Darthuizerberg is oorspronkelijk onderdeel geweest van het inmiddels verdwenen landgoed Darthuizerberg. Het landgoed werd eind vorige eeuw gesticht door Daniël Francois Scheurleer, bankier van de familiebank Scheurleer en Zoonen, die in 1932 failliet ging. De theekoepel is volgens zeggen in 1904 overgeplaatst uit de Vechtstreek of uit Den Haag. De oorspronkelijke bouwperiode van de koepel is niet bekend. De architectonische detaillering van de panelen vertonen Lodewijk XVI-invloeden, terwijl het snijwerk in de bovendorpels meer Lodewijk de XIV-invloeden vertonen. Of hier sprake is van hergebruikte of in 1904 nieuw vervaardigde panelen is vooralsnog niet evident. Het dak van de koepel is niet origineel. Het huidige tentdak vervangt een koepeldak dat met loden leien gedekt was. Omschrijving Een zich in het bos bevindende THEEKOEPEL op vierkante plattegrond met afgeschuinde hoeken van één bouwlaag onder een met bitumen gedekt tentdak met een bekroning in de vorm van een natuurstenen. De gevels zijn in schoon metselwerk opgetrokken en zijn voorzien van een hardstenen plint. Een omgaande houten geprofileerde kroonlijst sluit de gevels af. Elke lange gevelzijde is voorzien van een roedenschuifvenster (7x5) dat aan de bovenzijde licht getoogd is en door een natuurstenen, geprofileerde lijst wordt bekroond. De bovendorpels van de vensters zijn met krulwerk versierd. De korte afgeschuinde gevelzijden zijn blind. De ingang bevindt zich in de noordgevel en bestaat uit een combinatie van een roedenschuifvenster die met twee sloten dichtgezet kan worden, waaronder ter hoogte van de plint een lage dubbele paneeldeur is gezet. Het interieur verkeert nagenoeg in oorspronkelijke staat. De wanden zijn voorzien van houten betimmering van panelen en zijn onder het plafond voorzien van een omgaande kroonlijst waarin een tandlijst is verwerkt. De panelen in de korte gevelzijden zijn voorzien van opliggend houtsnijwerk en rusten op een uitkragende eierlijst, waaronder vier gelijke kleine panelen met bladmotieven zijn gezet. Aan weerszijden van deze panelen bevindt zich een korte gecanneleerde pilaster. De vier grote panelen zijn wat de compositie betreft identiek. Aan een strik hangt een lint met in de top een medaillon waarin een afbeelding en daaronder diverse attributen die vermoedelijk verwijzen naar de landbouw, de visserij, de jacht en de oogst. De voorstellingen zijn omlijst. Aan de bovenzijde is een cartouche om de lijst heen gedrapeerd. Waardering De theekoepel Dartheide is van cultuurhistorische waarde vanwege de ontstaansgeschiedenis alsmede van hoge architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een bouwtype en vanwege de gave Lodewijk XVI panelen in het interieur. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 511048
Laatste wijziging: 2014-10-11 14:08:13.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Darthuizerberg
Hoogte 48 m
Coördinaten 52° 2′ NB, 5° 24′ OL
Ligging tussen Doorn en Leersum
Gebergte Utrechtse Heuvelrug
Darthuizerberg
Darthuizerberg
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen

De Darthuizerberg is een heuvel in de gemeente Utrechtse Heuvelrug in de Nederlandse provincie Utrecht. De heuvel ligt ten oosten van Doorn, ten noordoosten van Darthuizen en ten noordwesten van Leersum in of bij het gebied van de Kaapse Bossen en maakt onderdeel uit van de stuwwal Utrechtse Heuvelrug. Op ongeveer 750 meter ten zuiden van de top ligt de N225. Zo'n 500 meter oostelijker ligt de Darthuizerpoort waar de N226 doorheen loopt. Aan de andere zijde van de Darthuizerpoort ligt de Donderberg. Ten noorden van de heuvel ligt de Foldocusheuvel en ten noordwesten de Ruiterberg en de Doornse Kaap. In het zuidoosten ligt het Doornse Gat.

Op de Darthuizerberg bevindt zich thans nog een theekoepel dat een rijksmonument is.[1]

Geschiedenis

De heuvel is in de middeleeuwen voornamelijk met heide begroeid. In de 18e eeuw beplant men de heuvel met naaldbomen.

Rond 1820 werd in de buurt van de berg villa Nieuw Broekhuizen gebouwd. Het gebouw deed dienst als jachthuis, had het model van een Zwitsers chalêt en werd daardoor in de volksmond het Zwitserse huis genoemd. Bij de villa werd legde men een Engelse landschapstuin aan.

In 1873 bouwde men de villa om tot een uitspanning en herberg en werd zo een reisdoel voor een dagje uit.

Aan het eind van de 19e eeuw werd het landgoed Darthuizerberg gesticht door Daniël François Scheurleer, bankier van de familiebank Scheurleer & Zoonen.[2] Begin 1900 brak men de herberg af. De nieuwe eigenaar liet een nieuwe villa bouwen in neorenaissance stijl. Tevens liet hij een grote tuin aanleggen met daarin een doolhof, een tennisbaan omgeven door lindes, een theekoepel en een drinkplaats voor herten. Op een steil pad nabij het landgoed werd met kokosmatten de eerste kunstskibaan aangelegd, deze heeft tot 1940 bestaan.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte de villa in verval.

In 1966 werd het landgoed aangekocht door de AMRO Bank die alles liet slopen om er een opleidingscentrum te bouwen. Door de sloop verloor men echter onbedoeld het recht om herbouw te mogen plegen.

In 1975 kreeg de het gebied van de Darthuizerberg de status van natuurgebied en kwam het in handen van Staatsbosbeheer. Staatsbosbeheer heeft oude restanten van het landgoed weer zichtbaar gemaakt.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Theekoepel op de Darthuizerberg in Leersum

Terrein waarin twee grafheuvels

-
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Terrein waarin 2 grafheuvels. Datering: Neolithicum en/of Bronstijd.

Huis Dartheide

Rijksstraatweg 321
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Omschrijving onderdeel 12 (Rijksstraatweg 319, 321): HUIS DARTHEIDE of Nieuw Broekhuizen, behorend bij de buitenplaats Broekhuizen. Aan d..

Versewijk, langgerekt laag gebouw met boogramen

Bremweg 10
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Versewijk, langgerekt laag gebouw met boogramen, 1e helft 19e eeuw.

Terrein waarin een grafheuvel

-
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Terrein waarin drie grafheuvels. Datering: IJzertijd.

Terrein waarin drie grafheuvels

-
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Terrein waarin 3 grafheuvels. Datering: Neolithicum en/of Bronstijd.

Kaart & Routeplanner

Route naar Theekoepel op de Darthuizerberg in Leersum