Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Dennenoord, hoofdgebouw in Zuidlaren

Gebouw

Hoofdlaan E 6 Hoofdlaan E 06 Hoofdlaan E 6
9470AA Zuidlaren (gemeente Tynaarlo)
Drenthe

Bouwjaar: 1895 1930-1939 (verb.) 1993 (rest.)
Architect: K. Hoekzema Hoekzema K 1895 K. Hoekzema


Beschrijving van Dennenoord, hoofdgebouw

Inleiding De gesloten psychiatrische inrichting op gereformeerde grondslag Dennenoord dateert van 1895. Het hoofdgebouw van Dennenoord, in Neo-renaissancistische stijl, fungeert thans als hoofdkantoor van de instelling. De opzet van het hoofdvolume is frans-classicistisch. Een hoofdpaviljoen, een corps de logis, is door zijvleugels verbonden met hoekpaviljoens. Aan de achterzijde zijn dwarspaviljoens tegen het hoofdvolume geplaatst. Deze paviljoenachtige opzet is tot op vrij recente datum richtinggevend geworden voor verdere uitbreidingen van de inrichting. Het pand is in 1993 gerestaureerd, het interieur is gewijzigd. Van het exterieur zijn de meeste ramen gewijzigd, soms met behoud van de originele kozijnen. Samen met de naast gelegen watertoren, directeurswoning en kerk, vormt het hoofdgebouw de kern van het voor bescherming in aanmerking komende gezicht Dennenoord. Omschrijving Inrichtingsgebouw opgetrokken in baksteen vanaf een C-vormige plattegrond over twee bouwlagen onder met hollandse pannen gedekte zadeldaken. Het gebouw heeft een gemetselde plint met natuurstenen afzaat, waterlijsten en geaccentueerde aanzet en sluitstenen rondom. De vensters hebben doorgaans de originele kozijnen echter met modern raamhout en dubbel glas. Aan de voorzijde zijn bovenlichten met glas-in-lood bewaard gebleven. De symmetrische voorgevel heeft hoek- en middenrisalieten. De middenrisaliet heeft een tuitgevel met schouder- en klauwstukken. Op de begane grond centraal de entree met rondboog archivolten. Boven de moderne hardglazen entree een stenen drielicht van rondboogvensters. Aan weerszijden van de entree een drielicht venster met segmentboog en geprofileerde dagkant. Op de verdieping centraal een rechtgesloten drielicht venster onder een segmentboog, geflankeerd door rechtgesloten schuifvensters onder rondbogen. In de drie trommelvelden gepleisterde cartouches van rolwerk met in het midden de tekst: "Matth. 8:16,17 En hij genas allen die kwalijk gesteld waren, opdat vervuld zoude worden, dat gesproken was door Jesaja, den profeet, zeggende: Hij heeft onze krankheden op zich genomen en onze ziekten gedragen", links "anno" en rechts "1895". In de geveltop, in een rondboog spaarveld waarin ook het drielichtvenster van de verdieping is gevat, een serliana. De sluitsteen van de rondboog loopt door in het tuitstuk. Op het tuitstuk lijst een piëdestal tussen klauwstukken met daarop een obelisk. Aan weerszijden van de serliana sierankers. De zijvleugels en de hoekpaviljoens zijn elkaars spiegelbeeld. De hoekpaviljoens hebben een trapgevel. Op de begane grond centraal een T-venster onder een korfboog tussen twee gekoppelde rondboogvensters. Op de verdieping een rechtgesloten drielicht venster met verblendsteen in het segmentvormige trommelveld. In de geveltop een dubbel zesruits draairaam met vierruits liggend bovenlicht onder rondboog trommelveld met verblendsteen. Dit venster en het drielicht zijn gevat in één spaarveld met een klimmende vertanding, eindigend in een rondboog met sluitsteen waarop de uitgemetselde pilaster rust die het tuitstuk met bolornament en klauwstukken draagt. aan weerszijden van de vertanding een sieranker. De zijvleugels, met een gootlijst op klossen, hebben aan de buitenzijde op de begane grond een entree; een dubbele paneeldeur onder een drielicht, en op de verdieping een T-venster. Daarnaast twee vensterassen met op de begane grond een drielichtvenster met korfboog en op de verdieping een rechtgesloten drielicht venster onder een segmentboog. De vensters zijn gevat in blindnissen met segmentboog die over beide verdiepingen lopen. In de linker zijgevel is rechts een trappetoren aangebouwd (jr. '30). Centraal twee grote moderne vensterpartijen met segmentboog. Op de verdieping vijf moderne rechtgesloten vensters onder segmentbogen. In het dakschild vijf dakkapellen met dubbele zesruits draairamen. Links, in de oksel met het dwarsvolume een entree en een venster, op de verdieping een hoog trapvenster en onder de gootlijst een klein dubbel vierruits draairaam. De rechterzijgevel is identiek van opzet aan de linker. Hier echter op de begane grond een uitbouw onder platdak (jr. '30), zes vensters op de verdieping en vier dakkapellen. De achtergevel heeft in het midden een entree met bovenlicht en drie kleine vensters. Daarboven verspringend twee trapvensters en een klein tweeruits venster. Rechts vier vensterassen met moderne vensters onder segmentbogen. Links op beide verdiepinge drielichtvensters geflankeerd door een T-venster. Aan de gevels haaks op de achtergevel uitbouwen uit de jaren '30 en '50, o.a. met een travertijnen portiek. De dwarsvolumes aan de achterzijde zijn identiek. Beide volumes onder zadeldak hebben op de koppen trapgevels die uitkragen op consoles. In de voorgevels op de begane grond de uitbouwen van de jaren '30. Op de verdieping in beide gevels twee moderne rechtgesloten vensters met segmentboog. In de geveltoppen dubbele achtruits draairamen met rechtgesloten dubbel vierruits bovenlicht onder een rondboog met verblendsteen in het trommelveld. De sluitsteen van de rondboog is tevens de console van de pilaster die het tuitstuk, met bolornament en klauwstukken, van de gevel draagt. De zijgevels van de dwarsvolumes tellen vijf vensterassen. Op de assen op beide verdiepingen moderne rechtgesloten vensters onder segmentboog en twee blindnissen. In de dakschilden een dakkapel onder steekkapje met dubbel draaivenster. De op elkaar uitkijkende kopgevels van de dwarsvolumes hebben over twee verdiepingen toiletuitbouwen uit de jr. '30. De geveltoppen zijn gelijk aan die van de andere kopgevels. Waardering Hoofdgebouw Dennenoord van cultuur-, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang: - als karakteristiek voor de ontwikkeling van de zorgvoorzieningen - vanwege de ligging in het te beschermen dorpsgezicht "Dennenoord" - als onderdeel van een complex gebouwen in een onderlinge samenhang, die mede bepaald is door ontwikkelingen in de gezondheidszorg - vanwege de typologie - vanwege de gaafheid (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 510917
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Dennenoord
Beschermd gezicht
Grenzen van het beschermd gezicht
Grenzen van het beschermd gezicht
Situering
Land Nederland
Coördinaten 53° 5' NB, 6° 40' OL
Provincie Drenthe
Gemeente Tynaarlo
Plaats Zuidlaren
Informatie
Status rijksmonument
Oppervlakte 90,8 hectare
In procedure 16 februari 2004
Aangewezen 21 februari 2007
Gebiedsnummer 216
Type dorpsgezicht
Afbeeldingen
De watertoren van Dennenoord
De watertoren van Dennenoord

Dennenoord is het gedeelte van Zuidlaren tussen het centrum en Westlaren in de Nederlandse provincie Drenthe.

Beschrijving

Dennenoord werd op het eind van de 19e eeuw aangelegd ten behoeve van een gesticht van de Vereeniging tot Christelijke Verzorging van Krankzinnigen en Zenuwlijders in Nederland. De vereniging kocht een dennenbos bij Zuidlaren en opende daar in 1895 een eerste gesticht, dat aanvankelijk bestond uit vier paviljoens, maar gaandeweg uitgroeide tot een centrum met achttien paviljoens. In het gesticht werden patiënten verpleegd, die gedwongen waren opgenomen. In 1935 werd een tweede gesticht - het Noordersanatorium - gebouwd, dat werd ontworpen door de architect Egbert Reitsma. De tuinaanleg werd verzorgd door de tuinarchitect Jan Vroom.

Het complex vormde een klein dorp met verschillende brinkjes en veel groen, met eigen voorzieningen zoals een kerk en een watertoren. Na 1975 werd er gezocht naar een andere bestemming van een deel de gebouwen. Zo wordt het voormalige Noordersanatorium gebruikt door het bio-researchcentrum van PRA International. De GGZ-instelling Lentis heeft een groot aantal van de overige paviljoens in gebruik.[1] Er is tevens op het terrein een gebouw met daarin ondergebracht een theater (De Kimme), een restaurant en een sportzaal.

Beschermd dorpsgezicht

Dennenoord is een van rijkswege beschermd dorpsgezicht. De procedure voor aanwijzing werd gestart op 16 februari 2004. Het gebied werd op 21 februari 2007 definitief aangewezen. Het beschermd gezicht beslaat een oppervlakte van 90,8 hectare.

Panden die binnen een beschermd gezicht vallen krijgen niet automatisch de status van beschermd monument. Wel zal de gemeente het bestemmingsplan aanpassen om nieuwe ontwikkelingen in het gebied te reguleren. De gezichtsbescherming richt zich op de stedenbouwkundige en cultuurhistorische waardering van een gebied en wil het toekomstig functioneren daarvan veiligstellen.

Trivia

Het Pieterpad loopt over het terrein van Dennenoord.

Literatuur

  • J.H. Furnée, het Noorder Sanatorium te Zuidlaren (Zuidlaren 1994).
  • R. Schuurmans, Groeten uit Dennenoord

Zie ook

Externe link


Monumenten in de buurt van Dennenoord, hoofdgebouw in Zuidlaren

Dennenoord, watertoren

Hoofdlaan E 42 Hoofdlaan E 42 Hoofdlaan E 42
Zuidlaren (Gemeente Tynaarlo)
Inleiding De watertoren van Dennenoord is gebouwd in 1896. Het ontwerp is uitgevoerd in neo-romaanse stijl, waarmee de toren een chateau d'..

Dennenoord, Noordersanatorium en woning

Stationsweg 161
Zuidlaren (Gemeente Tynaarlo)
In 1935 naar ontwerp van de Groningse architect Egbert Reitsma (1892-1976) gereedgekomen zelfstandige, meer 'open' uitbreiding van de in 189..

Berkenhof De Berkenhof

Wilhelminalaan 4
Zuidlaren (Gemeente Tynaarlo)
Inleiding Verpleeghuis De Berkenhof is rond 1930 in expressionistische trant gebouwd als villa voor een juwelier. Opvallend is de windvaan,..

Synagoge Voorm. synagoge

Zuiderstraat 1
Zuidlaren (Gemeente Tynaarlo)
Inleiding De voormalige synagoge, thans peuterspeelzaal 't Jokertje, is gebouwd in 1884. De bescherming betreft het exterieur. Omschrijvi..

Keuterij met zijbaander en kubbingen onder wolfsdak tegen rechte topgevel

Telefoonstraat 45
Zuidlaren (Gemeente Tynaarlo)
19e eeuwse keuterij met zijbaander en kubbingen, onder deels pannen, deels rietgedekt wolfdak met uilebord aan achterzijde tegen rechte topg..

Kaart & Routeplanner

Route naar Dennenoord, hoofdgebouw in Zuidlaren

Foto's (1)