Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Synagoge in Deventer

Kerkelijk Gebouw

Golstraat 23
7411BN Deventer
Overijssel

Bouwjaar: 1892
Architect: J.A. Mulock Houwer


Beschrijving van Synagoge

Inleiding De SYNAGOGE, thans in gebruik als christelijke gereformeerde kerk, is in 1892 ontworpen door stadsarchitect J.A. Mulock Houwer. Aan de architectuur van het "westwerk" (voorgevel en eerste travee van de zijgevels) is bijzondere aandacht besteed. Stilistisch vertoont de architectuur van dit deel kenmerken van de Neo-Renaissance, i.c. baksteen met speklagen, opvallend is echter de detaillering in Moorse /Oosterse stijl, waarbij gebruik is gemaakt van hoefijzerbogen en minaretachtige bekroningen, met daarop oorspronkelijk maansikkels. Het interieur is gewijzigd. De attributen van de joodse eredienst (schip, arke, torahrollen etc.) zijn op 25 juli 1941 door NSB-ers kort en klein geslagen. Ten behoeve van de gereformeerde eredienst zijn preekgestoelte en (niet beschermd) orgel gebouwd. De vrouwengalerij bevindt zich in de oorspronkelijke staat. Voor de kerk een gietijzeren erfscheiding op een bakstenen muur. Omschrijving Zaalkerk opgetrokken in baksteen vanaf een rechthoekige plattegrond onder een met bouletpannen gedekt, afgeknot zadeldak. De hoofdgevel (W) wordt voornamelijk in beslag genomen door het middenrisaliet. Op de hoeken van voor-, noorderzijgevel en risaliet minaretvormige torentjes -aan de risaliet hoger opgaand-, die hun aanzet hebben op de galerijverdieping. Het risaliet eindigt met een halfronde geveltop met daarop een tuitstuk met twee tafels met de tien geboden in het Hebreeuws. De entree bevindt zich in een portiek op de begane grond, ontsloten door een nagenoeg vrijstaand portaal met uitkragende kroonlijst. Op de galerijverdieping een drielicht venster, onder in natuursteen uitgevoerde hoefijzerbogen en met dito deelzuilen. In de geveltop een roosvenster. Aan weerszijden van het risaliet en in de noorderzijgevel op de galerijverdieping een roosvenster onder een natuurstenen segmentboog. Deze geveldelen zijn afgesloten met kantelen. In de sobere overige traveeën van de zijgevels glas-in-lood ramen op de galerijverdieping. Interieur Langs drie zijden een galerij op vierkante pijlers, verbonden door segmentbogen. Vanaf de galerij gaan de pijlers over in zuilen die het bewerkte, deels getorst houten spantwerk dragen van de open dakstoel. In de vlakke zoldering geometrische motieven en twee daklichten met geometrische roedenverdeling. Bankenplan en banken van schip en westgalerij zijn origineel. De architectonische detaillering, zoals bewerkte sleutelstukken boven enkele deurportalen, is bewaard gebleven. Aan de absiszijde is een gecombineerd (niet beschermd) orgel en preekgestoelte aangebracht ten behoeve van de gereformeerde eredienst. Midden boven het schip hangt de oorspronkelijke luchter. Waardering Synagoge van cultuur- en architectuurhistorisch belang - als herinnering aan het Joodse leven in Deventer - vanwege de kwaliteit van het ontwerp met name de detaillering van de gevel en het interieur - de gaafheid van het exterieur en interieur-onderdelen (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 510759
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Grote Synagoge van Deventer
Grote Synagoge van Deventer
Grote Synagoge van Deventer
Locatie Deventer
Oorspr. functie Synagoge
Start bouw 1892
Sluiting 2018 (als synagoge)
Bouwstijl Neorenaissance
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 510759
Architect J.A. Mulock Houwer
Afbeeldingen
Heilige Arke in de Grote Synagoge van Deventer, met op de voorgrond de amoed (lessenaar) van de chazan (voorzanger) en de leestafel waar de Thorarol op werd gelegd tijdens de Thoralezing.
Heilige Arke in de Grote Synagoge van Deventer, met op de voorgrond de amoed (lessenaar) van de chazan (voorzanger) en de leestafel waar de Thorarol op werd gelegd tijdens de Thoralezing.
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Grote Synagoge van Deventer is een synagoge aan de Golstraat in Deventer, die van 1892 tot 1941, van 1947 tot 1952,[1] en daarna van 2010 tot 2018 als zodanig in gebruik is geweest. Het gebouw is sinds 1999 een rijksmonument.

Geschiedenis

De bakstenen zaalkerk is in 1892 ontworpen door J.A. Mulock Houwer, die van 1882 tot 1900 'Bouwmeester der gemeente Deventer' was. Hij heeft het gebouw in neorenaissance-stijl gebouwd, waarbij details zijn aangebracht in Spaans-Moorse stijl, waaronder minaret-achtige torentjes. Op die torentjes aan weerszijden stonden halve maansikkels. In het midden, direct boven de stenen tafelen met de tien geboden, stond op een staak een grote davidster. Aan de voorzijde van het gebouw bevindt zich een gietijzeren hek.

In de Tweede Wereldoorlog is op 25 juli 1941 een groot deel van de joodse elementen van het interieur vernield door een groep NSB'ers.

Na de bevrijding bleek de weggevoerde joodse gemeenschap van Deventer voor een groot deel in Duitse kampen vermoord. De overgebleven leden van de Joodse Gemeente zorgden voor de restauratie van de synagoge, die in juni 1947 opnieuw werd ingewijd. Doordat het gebouw toch te groot bleek werden de diensten vanaf juni 1952 verplaatst naar een kleiner pand. De synagoge aan de Golstraat werd verkocht aan de plaatselijke christelijke gereformeerde kerk. Die gebruikte het gebouw tot 2010 voor de eredienst. In de zaal werden een pijporgel en een kansel geplaatst, verder bleven interieur en exterieur van het gebouw vrijwel ongewijzigd. Banken en bankenplan bleven behouden en ook de hoog geplaatste vrouwengalerij, de kroonluchter en veel andere architectonische details van het interieur zijn origineel.

Doordat de christelijke gereformeerde kerk deel werd van een samenwerkingsgemeente met de gereformeerde kerk vrijgemaakt en de nederlandse gereformeerde kerk (de 3GK) kwam het kerkgebouw in 2009 leeg te staan. Sinds 2010 werd het gebouw gehuurd door de masorti-joodse gemeente Beth Shoshanna, die het rijksmonument weer als synagoge inrichtte en een aron hakodesj (heilige arke) terugplaatste. In 2014 werd daarin een eigen thorarol geplaatst na een inwijdingsceremonie, waarbij onder anderen commissaris van de Koning in Overijssel Ank Bijleveld, de loco-burgemeester van Deventer en bestuurders van plaatselijke kerken en moskeeën en andere maatschappelijke organisaties aanwezig waren.[2] De synagoge was tot en met 2017 ook onderdeel van de programmering van de 'Zaterdagmiddagconcerten Deventer'.

Begin 2018 werd het rijksmonument door de 3GK verkocht. De nieuwe eigenaar, een Deventer ondernemer die in het gebedshuis een 'foodhall' wilde vestigen, zegde de huur op, waarna Beth Shoshanna (onder protest) een nieuw onderkomen vond in de voormalige synagoge van Raalte.[3] Het gedwongen vertrek van de joodse gemeente per 1 augustus 2018 kwam kort nadat het plan voor een foodhall door de gemeente was afgewezen op grond van het geldende bestemmingsplan, het gemeentelijke horecabeleid en de beschermde rijksmonumentale status van het pand, inclusief het interieur.[4]

Afbeeldingen Deventer synagoge

Zie ook


Monumenten in de buurt van Synagoge in Deventer

Fors onderkelderd pand met gepleisterde lijstgevel, door cordonbanden geleed

Brink 18
Deventer
Fors onderkelderd pand met gepleisterde lijstgevel, door cordonbanden geleed. Gekoppelde voordeuren XVIII/XIX.

Huis zonder verdieping, voorzien van een zadeldak tussen twee trapgevels

Roggestraat 3
Deventer
Middeleeuws huis zonder verdieping, voorzien van een zadeldak tussen twee trapgevels. De oostelijke trapgevel met spitsboognis, waarboven ee..

Huis met in de 18e eeuw gewijzigde laatgotische gevel

Brink 16
Deventer
Huis met in de 18e eeuw gewijzigde laatgotische gevel. Vensters van beganegrond en de eerste verdieping gelegen in door korfbogen afgesloten..

Pakhuis met tuitgevel

Roggestraat 2
Deventer
Pakhuis met tuitgevel. Vlechtingen. Zolderlichten met natuurstenen bovendorpels en met luiken behangen. XVIII-XIX.

Het Hoge Huis

Brink 21
Deventer
Omvangrijk pand met XIX klassicistische gepleisterde lijstgevel met attiek en boogstelling in de benedenbouw. In wezen laatgotisch huis blij..

Kaart & Routeplanner


Foto's (6)