Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Ophaalbrug over het Boterdiep in Noordwolde

Weg En Waterwerk

Willemsstreek 1
9784TB Noordwolde (gemeente Bedum)
Groningen

Bouwjaar: 1927-'29 1929 1927-'29


Beschrijving van Ophaalbrug over het Boterdiep

Inleiding De OPHAALBRUG over het Boterdiep, in de weg van Bedum naar Groningen in de bocht bij Ellerhuizen, is vervaardigd in de periode 1927-29. Bijzonder aan de brug is dat hij slechts één balansarm heeft vanwege de scheve overbrugging. Voor 1940 werd dit type brug nauwelijks toegepast. De brug is aangelegd door Provinciale Waterstaat van de Provincie Groningen en aannemer bij de bouw was J.W. Formsma uit Bedum. Begin jaren negentig van deze eeuw is ernaast, aan de noordzijde, een fietsersbrug gebouwd. Ongeveer tegelijkertijd met de bouw van deze brug werd verderop over het Boterdiep een ophaalbrug in het centrum van Bedum aangelegd. Omschrijving Ophaalbrug met een ijzeren opbouw aan de westzijde van het Boterdiep, bestaande uit één hameistijl met één balansarm. Aan de balansarm van geprofileerd plaatijzer is een driehoekspant opgehangen waaraan de hangstangen zijn bevestigd. De hameistijl staat op een basement van gesinterde baksteen met een afgeronde dekplaat van hardsteen en bevindt zich op een aan drie zijden ommuurd stukje grond met een vloer van keitjes en klinkers. Tegen de zuidzijde van de hameistijl staat een stalen paal met houten meldbord. Het brugdek in de vorm van een parallellogram heeft een rijdek van asfalt tussen verhoogde voetpaden van hout (niet origineel) en steunt op ijzeren profielbalken. De brugleuningen aan weerszijden van het brugdek zijn vernieuwd. Waardering Ophaalbrug met een hameistijl van algemeen cultuurhistorisch belang - vanwege de bijzondere typologie - vanwege de vrij hoge mate van gaafheid - vanwege de opvallende ligging in de bocht van weg tussen Groningen en Bedum - vanwege de zeldzaamheid van dit type brug in de periode vóór 1940 - als onderdeel van de andere waterbouwkundige werken die in die tijd in het Boterdiep zijn aangelegd. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 510679
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie

Het Boterdiep (Gronings: Botterdaip) is een kanaal in de provincie Groningen, lopend van de haven van Uithuizen tot het Van Starkenborghkanaal bij Noorderhoogebrug. Het kanaal is 25 km lang. Het kanaal zou zijn naam te danken hebben aan het transport van melkproducten.

Het kanaal is in de 17e eeuw aangelegd. Bij de aanleg is zo veel mogelijk gebruikgemaakt van bestaande waterlopen. Het oudste gedeelte, de verbinding van Bedum naar Groningen (op kaarten uit die tijd steevast aangeduid als de Cleisloot) stamt uit 1625. In 1660 werd het verlengd tot Kantens.

Voor de aanleg van het Van Starkenborghkanaal eindigde het diep in de Turfsingel in de stad Groningen. Het eerste gedeelte daarvan is rond 1912 gedempt en het grootste gedeelte na de Tweede Wereldoorlog Een gedeelte daarvan draagt nog de naam van het kanaal.

In het Boterdiep staat halverwege Fraamklap en Onderdendam het gemaal Den Deel. Dit gemaal is gebouwd om de gevolgen van de relatieve waterstijging als gevolg van de bodemdaling door de winning van aardgas te compenseren.

Langs het kanaal liggen: Uithuizen, Doodstil, Kantens, Middelstum, Fraamklap, Onderdendam, Bedum, Zuidwolde en Noorderhoogebrug.

1759

Beschrijving van het Boterdiep uit 1759 zoals dat is beschreven in het specificq Register van alle sodanige Zijllen &c. als waar over het Generale Zijlvest van Winsumer en Schaphalster Zijllen het opsight is hebbende

Het opsight over de Generale / Trekvaart of wateringen / beginnende van de Stad Groningen / langs Hogerbrugge, Zuijdwolde, / Noordwolde, Ellerhuijsen, Bedum, / tot an Onderdendam. Edogh / moet de gravinge en onderhoudinge / of opschoninge van voorn: vaart / op volgende wijse geschieden. / Van Groningen tot Noorder / Hogerbrugge Twe parten door / de provincie, en een part door de / Stad Groningen. / Van Hogerbrugge tot Onderdendam / Twe parten door de Provincie / en een part door het Zijlvest van / Winsumer en Schaphalster Zijllen.

Ten oosten van Onderdendam heeft het diep in het register de namen:

  • het Deelster Maar (van Onderdendam naar Fraamklap, overigens werd het huidige Westerwijtwerdermaar in het register als deel van het Deelstermaar beschreven)
    de naam is een verbastering van Delf
  • het Trekdiep — van Fraamklap naar de Stenenpijp (= O. van Ewsumlaan?)
  • de Oude Kolk of het Laensterdiep — van de Nieuwetil tot de Menthedalaan (= O. van Ewsumlaan?)
  • het Oude Maar — van de Nieuwetil tot het dorp Kantens

Opmerkelijk is dat de beschrijvingen elkaar af en toe overlapten.

Bruggen

Over het (huidige) Boterdiep liggen van noord naar zuid de volgende bruggen;

  1. de voetbrug tussen de Havenweg en het winkelcentrum aan het Molenerf in Uithuizen
  2. de brug in de weg Snik
  3. de brug in de N999
  4. de Doodstil
  5. de Klinkenborgertil in de Klinkenborgerweg
  6. de Kantstertil in de Oosterweg in Kantens
  7. de fietsbrug in het pad aan de oostzijde het kanaal van Kantens naar Middelstum
  8. de Toptil in de Oldenoordweg
    • onder de brug is een fietsbrug die als onderdoorgang dient voor het pad aan de oostzijde van het kanaal
  9. het hoogholtje in het pad naar Ewsum
  10. de brug in de O. van Ewsumlaan
  11. 't Balkje in het pad naar Toornwerd
  12. de Nieuwetil in de Onderdendamsterweg
  13. de brug in de N996
  14. de Fraamklap
  15. twee voetbruggen over de deuren van de sluis bij het gemaal Den Deel
  16. de Middelstedraai in het Trekpad in Onderdendam
  17. de Molentil in de weg/fietspad Grote Haver
  18. het hoogholtje tussen de Bedumerweg en Grote Haver
  19. de spoorbrug in de lijn Groningen - Delfzijl
  20. de Ter Laanster Klap
  21. de Bemertil (ook Gemeentehuisbrug) in de Schoolstraat in Bedum
  22. de Gele Klap
  23. de Nije Klap
  24. de Oude Ellerhuizerbrug (fietsbrug)
  25. de Nieuwe Ellerhuizerbrug
  26. de brug in de Eemshavenweg
  27. de Zuidwolderdraai
  28. twee voetbruggen over de deuren van de sluis bij het gemaal Stad & Lande
    over de in- en uitstroom van het gemaal liggen eveneens twee bruggen in de Groningerweg
    1. de Ommelanderbrug aan de noordzijde (instroom)
    2. de Stadsbrug aan de zuidzijde (uitstroom)
  29. de brug in de Beneluxweg (N46), de rondweg om Groningen
  30. de Boterdiepbrug

Foto's


Externe link



Monumenten in de buurt van Ophaalbrug over het Boterdiep in Noordwolde

’t Hoogheem (terrein met overblijfselen van een kapel)

Ellerhuizen
Ellerhuizen (Gemeente Bedum)
Terrein waarin overblijfselen van een kapel. Datering: Middeleeuwen.

Munnikeheerd

Noordwolderweg 3
Noordwolde (Gemeente Bedum)
Boerderij van het Oldambstertype; rechterhelft voorhuis onderkelderd. Top met breed dakschild boven kroonlijst. Slechts twee kleine lichtope..

't Blauw Börgje

Ellerhuizen 21
Bedum
18e eeuws pandje zonder verdieping met hoog pannen dak dat aan de ene zijde tegen een puntgevel met vlechtingen aansluit en aan de andere zi..

Hervormde kerk en toren

Noordwolderweg 29
Noordwolde (Gemeente Bedum)
N.H. KERK en TOREN op omheind kerkhof. Rechtgesloten kerkgebouw bestaande uit een 13e eeuws schip met nissen-vensterzone en wat jonger koor...

Krimstermolen (Phoenix)

Boterdiep Oz 3
Zuidwolde (Gemeente Bedum)
Phoenix of Krimstermolen: achtkante bovenkruier in 1862 gebouw en na brand in 1904 herbouwd.

Kaart & Routeplanner

Route naar Ophaalbrug over het Boterdiep in Noordwolde

Foto's (1)