Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Rolpaal aan het Boterdiep in Zuidwolde

Weg En Waterwerk

Boterdiep Wz 44
9785AL Zuidwolde (gemeente Bedum)
Groningen

Bouwjaar: 1850-1900 1995 (herst.) 1900 1850-1900 1995 (herst.)


Beschrijving van Rolpaal aan het Boterdiep

Inleiding ROLPAAL langs het Boterdiep. Het object is gelegen aan de westzijde van het kanaal, tegenover de Nederlands Hervormde kerk. Het is onduidelijk of dit de oorspronkelijke standplaats van de rolpaal is, die in 1995 is opgeknapt. Het Boterdiep vormde vanaf de 17de eeuw tot het begin van deze eeuw een belangrijke binnenscheepvaartverbinding van de stad Groningen via Bedum, Onderdendam en Middelstum naar Uithuizen. Het deel van de stad naar Onderdendam werd in 1653 gegraven, het traject Onderdendam-Uithuizen in 1670. Langs het Boterdiep lagen jaag- of trekpaden, waarover de paarden liepen die de schepen trokken. Rolpalen waren nodig om met behulp van kabels trekschuiten verder vooruit of om de bocht te trekken. Omschrijving Rolpaal uit de tweede helft van de 19de eeuw bestaande uit twee houten rolelementen die door middel van een plaat aan de onder- en bovenkant aan een staand gedeelte zijn bevestigd. Het staand gedeelte is van ijzer en heeft een I-vormig profiel. De rolpaal staat evenwijdig aan het water. Waardering Rolpaal van algemeen cultuurhistorisch belang - als relict van de trekscheepvaart in de provincie Groningen - vanwege de hoge mate van gaafheid - vanwege de bijzonderheid dat deze rolpaal twee rolelementen heeft (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 510674
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Rolpaal langs trekvaart

Een rolpaal, ook draaipaal, jaagpaal of rollepaal genaamd, is een paal die vroeger werd gebruikt als hulpmiddel bij het jagen van schepen. Daarbij werd het schip – bij vervoer van passagiers trekschuit genoemd – met een touw voortgetrokken door een mens of paard die daarbij over het jaagpad liep.

Rolpalen stonden op plaatsen waar kanalen, vaarten en sloten een bocht maakten. De lijn tussen de trekschuit en trekker werd bij het nemen van scherpe bochten om een rol- of draaipaal gelegd. De schipper zorgde, door het geven van tegenroer, dat de boot zonder de kant te raken de bocht om kwam.

Een rolpaal was een stevige ijzeren constructie met aan de boven- en onderzijde een oog. In deze ogen liep een houten of ijzeren rol, waar de lijn langs rolde. Daaraan ontleent de 'rolpaal' ook zijn naam.

De rolpaal is in Nederland een zeer zeldzame verschijning geworden. In de provincie Groningen staan de meeste rolpalen. Drie hiervan zijn rijksmonument, waaronder die bij de Leenstertillen. Ook in Drenthe, Friesland, Overijssel en Zuid-Holland staan nog enkele originele rolpalen. In Dedemsvaart in de provincie Overijssel staat een rollepaal in originele staat op het industrieterrein. Dit industrieterrein is tevens naar "Rollepaal" vernoemd. Verder kan men aan de Utrechtse Vecht, ter hoogte van Oud-Zuilen en Maarssen, nog enkele van deze palen aantreffen. Dit zijn echter replica's. In 2009 is bij de buurtschap Rolpaal in Ooststellingwerf een replica van een rolpaal geplaatst.[bron?]

Zie ook

Buurtschappen

Externe link


Algemeen: Ecotoop · Landvorm · Landschap · Landschapselement · Nederlandse landschappen
Vlakvormig: Abschnittsmotte · Achterkade · Beekdal · Beemd · Begraafplaats · Bolle akker · Bos · Brink · Brinkdorp · Broek · Del · Dorp · Droogmakerij · Duin · Eiland · Eng · Enk · Es · Esdorp · Fort · Geriefbos · Gors · Griend · Haven · Heuvel · Houtkade · Inlaag · Karreveld · Kerkhof · Kolk · Kraag · Kreek · Kreekrug · Kromakker · Kwelder · Landgoed · Legakker · Lintdorp · Luchthaven · Maat · Made · Mede · Marke · Meer · Meerstal · Meetje · Meet · Moeras · Mijnsteenheuvel · Oeverwal · Pestbosje · Petgat · Pingoruïne · Plas · Poel · Polder · Raatakker · Rak · Redoute · Rivier · Rivierstrand · Rustbosje · Schans · Schol · Schor · Slik · Sluis · Stad · Stelle · Stinswier · Strand · Strandwal · Strang · Stroomrug · Struweel · Stuwmeer · Stuwwal · Terril · Terp · Uiterwaard · Veenkoepel · Veenlens · Veenkolonie · Veenpolder · Veenplas · Veenterp · Ven · Vesting · Viskenij · Visvijver · Vliedberg · Vliegveld · Vloeiveld · Vloeiweide · Waai · Wad · Weel · Weide · Weiland · Wiel · Wierde · Zee
Lijnvormig: Aarden dam · Aquaduct · Autosnelweg · Autoweg · Bandijk · Barrage · Beek · Berceau · Berm · Boezem · Brandsloot · Dam · Diep · Dijk · Doodweg · Dromerdijk · Enkwal · Fietspad · Fietsstrook · Gracht · Grubbe · Haag · Ha-ha · Heg · Holle weg · Houtkant · Houtsingel · Houtwal · Jaagpad · Kaai · Kade · Kanaal · Kerkpad · Krib · Laan · Landscheiding · Landgraaf · Landweer · Lijkweg · Maar · Molengang · Muraltmuur · Opvaart · Ossengang · Pad · Reeweg · Ringdijk · Ringvaart · Rivier · Schipsloot · Schipvaart · Schurveling · Singel · Singelgracht · Slaperdijk · Sloot · Snelweg · Spoorweg · Steenberg · Strandhoofd · Strekdam · Stuwdam · Tiendweg · Trambaan · Trekpad · Trekvaart · Trottoir · Tunnel · Turfvaart · Tuunwal · Uiterdijk · Vaart · Veenkade · Veendijk · Vlechtheg · Voetpad · Wakerdijk · Wandelpad · Weg · Wetering · Wieke · Wijk · Wierdijk · Wildwal · Zeedijk · Zwetsloot
Puntvormig: Banpaal · Bermmonument · Boe · Boerderij · Boerenkuil · Boô · Borg · Brug · Buitenplaats · Burcht · Coupure · Daliegat · Dobbe · Duiker · Eendenkooi · Galg · Gemaal · Grafheuvel · Grenspaal · Hagelkruis · Havezate · Hoeve · Hollestelle · Hoogholtje · Hunebed · Inlaat · Inundatiesluis · Kasteel · Kerkgebouw · Kwakel · Molen · Mottekasteel · Overlaat · Overweg · Pijp · Pomp · Ringwalburcht · Rolpaal · Schaapvolt · Stuw · Til · Turfput · Veenput · Verlaat · Viaduct · Vijver · Voorde · Waterpomp · Waterput · Watertoren

Monumenten in de buurt van Rolpaal aan het Boterdiep in Zuidwolde

Hervormde kerk, toren

Boterdiep Wz 43
Bedum
Zware turfstenen toren door nissenzones versierd. Mechanisch torenuurwerk Gebr. van Bergen, Midwolda, 1930.

Hervormde kerk

Boterdiep Wz 43
Bedum
N.H.Kerk en toren op kerkhof. Geheel gepleisterd in de kern tufstenen kerkgebouw. Ingang aan de zuidzijde van het schip 1651. In de kerk 17e..

Gereformeerde kerk

Boterdiep Wz 50
Zuidwolde (Gemeente Bedum)
Inleiding KERK van het zaalkerktype, in 1908 gebouwd als gereformeerde kerk waarschijnlijk naar een ontwerp van architect Y. van der Veen. ..

Krimstermolen (Phoenix)

Boterdiep Oz 3
Zuidwolde (Gemeente Bedum)
Phoenix of Krimstermolen: achtkante bovenkruier in 1862 gebouw en na brand in 1904 herbouwd.

Terrein met resten van een kapel

Beijumerweg 19
Groningen
Terrein waarin overblijfselen van bewoning uit de middeleeuwen, waaronder een of meerdere huisplaatsen.

Kaart & Routeplanner

Route naar Rolpaal aan het Boterdiep in Zuidwolde

Foto's (1)