Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Voormalige kantoor van de Twentsche Bank in Enschede

Gebouw

Hoedemakerplein 1
7511JR Enschede
Overijssel

Bouwjaar: 1908


Beschrijving van Voormalige kantoor van de Twentsche Bank

Inleiding Het voormalige kantoor van de Twentse BANK is in 1908 gebouwd naar ontwerp van G. Beltman in opdracht van mr. Benjamin Willem Blijdenstein (1839-1914). Blijdenstein kwam uit een familie van industriëlen uit de doopsgezinde hoek. Na de afscheiding met België (1839) werd het toenmalige Nederlands-Indië het afzetgebied van Twentse "katoentjes". Vlot geldverkeer tussen Londen, Amsterdam en Enschede was hierbij een vereiste. In alle drie steden werd daartoe in 1861 een bank opgericht onder de naam Twentse Bankvereniging. Uit een fusie met de Nederlandse Handelmij is de ABN ontstaan. Op een gevelsteen zijn de wapens van de familie en van Enschede afgebeeld. De Blijdensteins waren van oudsher hoedemakers, waaraan het plein zijn naam te danken heeft. Uitwendig is het gebouw uitgevoerd in traditionalistische "Um 1800" stijl. Het interieur herbergt een bankhal die als ruimte intact is gebleven. Ruimtewerking en detaillering van de hal zijn ontleend aan de Art Nouveau. Loketten en dergelijke zijn verwijderd, het gebouw functioneert niet meer als bank. De kluis in de kelder is nog aanwezig. Het bankgebouw, gelegen op de hoek van de Brammelerstraat en de Nijverheidsstraat (nu stadserf), bepaalt voor een belangrijk deel het aanzien van het Hoedemakersplein. Het pand is een van de weinige betrekkelijk ongeschonden onderdelen van De Stadsmaten, deel een stadsuitbreidingsplan naar ontwerp van ir J.J.L. Bourdrez uit 1907. In 1919 is het bankgebouw verbouwd, deels o.a. tot woonhuis. Van recente datum is een aanbouw aan de achterzijde die voor de bescherming van rijkswege van ondergeschikt belang is. Omschrijving Het bankgebouw is vanuit een rechthoekige plattegrond opgetrokken in bruine machinale baksteen over twee bouwlagen onder schilddaken gedekt met geglazuurde zwarte Hollandse pannen. De vertrekken en kantoren zijn in een U-vorm rond de centrale lichthof van de bankhal gerangschikt. Het gebouw heeft een natuurstenen plint en een waterlijst. Rondom loopt een houten kroonlijst. Op de hoeken van het dak staan bakstenen schoorstenen. De voorgevel is symmetrisch geordend en telt zeven vensterassen. De middelste drie assen vormen een risaliet dat bekroond is met een fronton. In de centrale as van het risaliet is de entree geplaatst. Voor de omlijsting van de hoofdingang is Escausijnsche steen gebruikt, voor het kozijn daarboven Oberkirchner zandsteen. Tussen entree en venster is een plaat ingemetseld met daarop "B.W. Blijdenstein Jr. Bankier". In het tympaan is een oeuil de boeuf venster aangebracht in een natuurstenen cartouche. Op de overige vensterassen bevinden zich op de begane grond vijftienruits en op de verdieping twaalfruits schuifvensters. De zijgevels tellen vier vensterassen met daarin dezelfde vensters als in de voorgevel, op de verdieping afgewisseld met spaarvelden. In het dakschild van beide zijgevels een dakkapel met tongewelf. In het skelet van het gebouw is een centrale hal uitgespaard. Deze is afgedekt met een gewelfd glas-in-lood daklicht op consoles met voluten. Op de verdieping is dit daklicht overkapt door een glazen tentdak. In de achtergevel een groot glas-in-lood venster. In het keldertraplicht zijn in het glas-in-lood het wapen van Enschede en de letters TB aangebracht. In de kelder bevindt zich de kluis, waarvan de kluisdeuren zijn gefabriceerd door Panzer A.G. te Berlijn. Tevens is hier een glasdeur bewaard gebleven met in het glas geëtste florale motieven en de naam van de opdrachtgever onder een hangende Franse lelie. Enkele kantoorvertrekken hebben een eenvoudige houten lambrizering. Verder in het interieur veel marmer en Belgisch graniet. Waardering Bankgebouw van cultuur-, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang vanwege: - de oorspronkelijke functie als Twentse bank en de relatie met de textielhandel in Enschede - de voor bankgebouwen kenmerkende typologie en Um 1800-bouwstijl - de beeldbepalende ligging aan het Hoedemakersplein, binnen het stadsuitbreidingsplan De Stadsmaten uit 1907 - de zeldzaamheid - de gaafheid van de bankhal (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 510613
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Twentsche Bank
Voormalig hoofdkantoor aan Hoedemakerplein, Enschede
Voormalig hoofdkantoor aan Hoedemakerplein, Enschede
Oprichting Enschede, 1841
Opheffing 3 oktober 1964
Oorzaak einde Fusie tot ABN
Oprichter(s) Benjamin Willem Blijdenstein Jr
Hoofdkantoor Enschede, Nederland
Producten financiële dienstverlening
Portaal  Portaalicoon   Economie
Het Twentse Ros op het pand aan Blaak 28, Rotterdam
Voormalig kantoor aan Janskerkhof 13 in Utrecht[1]
Gevelsteen Twentsche Bank, Scheffersplein, Dordrecht

De Twentsche Bank werd in 1841 opgericht door de Enschedese notabele Benjamin Willem Blijdenstein Jr (1811-1866), met als primaire doelgroep de textielindustrie in de Twentse regio. Met de groei van textielexport naar zuidoost Azië zag hij al snel kans een kantoor in Londen te openen, dat door zijn zoon en naamgenoot werd bestuurd.[2] Dit kantoor is nu het oudste buitenlandse bankkantoor in Londen. Deze opzet legde de basis voor het financiële verkeer tussen Londen (import van grondstoffen en verkoop van eindproducten), Enschede (productie) en Amsterdam (export naar Nederlands-Indië).

Beginjaren

De Twentsche Bankvereeniging werd op 24 juni 1861 als een partnerschap opgericht. De naam werd in 1869 gewijzigd in Twentsche Bankvereeniging B.W. Blijdenstein & Co. (TBV). De belangrijkste activiteit was in de eerste decennia de financiële handel en wandel rondom de export van textiel naar Nederlands-Indië, maar langzamerhand werden de activiteiten uitgebreid, onder meer door oprichting van de Wissel- en Effectenbank (Rotterdam, 1879), Stichtse Bank (Utrecht, 1884) en Bank voor Effecten- en Wisselzaken (Den Haag, 1893). Ook werden kantoren opgezet in het Duitse Westfalen, een regio die een soortgelijke economische ontwikkeling doormaakte als Twente. In Parijs werd in 1909 een belang genomen in Banque Jordaan, en ook binnenslands werden belangen verworven in diverse provinciale bankbedrijven, zoals Bergsma & Dikkers (Hengelo, 1906), Lissesche Bankvereeniging (Lisse, 1907) en D.A. Wisselink (Alkmaar, 1911).

Naamloze vennootschap en verdere groei

In 1917 werd de Twentsche Bankvereeniging een naamloze vennootschap, in eerste instantie zeer tegen de zin van de Blijdensteins. De naam werd bij die gelegenheid gewijzigd in Twentsche Bank (TB). De Wissel- en Effectenbank en Bank voor Effecten- en Wisselzaken werden van zelfstandige dochterbedrijven omgezet in afdelingen van TB, en hetzelfde lot onderging de Stichtse Bank in Utrecht.

De groei werd voortgezet door inlijving van B.W. Blijdenstein Jr. (Enschede) en Ledeboer & Co. (Almelo), die tot dan toe juridisch zelfstandige entiteiten waren geweest. Ook andere financiële instellingen, waarin TB een belang had, werd vanaf 1931 ingelijfd: Provinciale Bank voor Limburg, Lissesche Bankvereeniging, Geldersch-Overijsselsche Bankvereeniging, Groninger Bank, Bank van Wisselink en Haarlemsche Bankvereeniging werden kantoren van de Twentsche Bank.

Tweede Wereldoorlog

De Tweede Wereldoorlog heeft grote impact op de Twentsche Bank. Van der Werf schrijft hierover:

“De Twentsche Bank wordt in 1941 geconfronteerd met de verdrijving en beroving van de joden. De pogingen die de bank in het werk stelt om de bezetter voor te zijn bij de arisering van twee textielondernemingen – N.J. Menko en Roombeek – slagen niet. Beide ondernemingen komen in handen van de bezetter. De bank kan de verwijdering van haar joodse medewerkers niet tegenhouden, maar ze biedt hun wel financiële steun. De pogingen van de Twentsche Bank om te voorkomen dat de pensioenuitkeringen van haar joods medewerkers in handen van de bezetter vallen, houden een jaar stand, maar worden dan verijdeld. Alle vermogens die de joodse relaties bij de bank aanhouden, vallen vroeg of laat in handen van de bezetter. Het gaat om de rekening van bijna achthonderd relaties. De Nederlandse banken worden door de bezetter onder druk gezet om hieraan mee te werken, maar ze zijn passief. De Twentsche Bank wordt hierbij door de bezetter verweten dat zij de zaken traineert.” (p. 461)

Consolidatie en fusie

Na de Tweede Wereldoorlog zette het consolidatieproces zich voort. De eerste grote overname na de oorlog was die van Van Ranzow's Bank (Arnhem, 1950), gevolgd door Van Mierlo en Zoon (Breda, 1952).

Twentsche Bank was van oudsher een vooruitstrevende bank. In de late jaren 50 had zij bijvoorbeeld de persoonlijke lening geïntroduceerd, en met de overname van de Industrieele Disconto Maatschappij kreeg TB nog meer voet aan de grond in consumentenkredieten.

Op 3 oktober 1964 fuseerde de Twentsche Bank met de Nederlandsche Handel-Maatschappij tot Algemene Bank Nederland. Het archief (130 meter) is ondergebracht in het Historisch Centrum Overijssel.[3]

Literatuur

  • D.C.J. van der Werf, Van Twentse bank naar algemene bank: Geschiedenis van de Twentsche bank 1840-1964, 2014, uitgeverij Boom, ISBN 9789089531308

Monumenten in de buurt van Voormalige kantoor van de Twentsche Bank in Enschede

Bankgebouw

Piet Heinstraat 4
Enschede
Inleiding Het BANKGEBOUW van de Incassobank (Amsterdam) is in 1929 gebouwd naar een ontwerp van de Amsterdamse architect Jan Gratama in een..

Vrijstaand herenhuis

Piet Heinstraat 1
Enschede
Inleiding Vrijstaand HERENHUIS dat in 1907 is gebouwd in opdracht van de fabrikant H. ter Kuile in een sobere Um 1800-stijl. In verband me..

Korte Hengelosestraat 1, voormalig warenhuis V&D

Korte Hengelosestraat 1
Enschede
Inleiding WARENHUIS voor Vroom en Dreesman naar ontwerp van J. Kuyt uit de jaren twintig, ontworpen in functionalistische stijl. Het pand i..

Voormalige fabrieksschool

Noorderhagen 13
Enschede
Inleiding De voormalige FABRIEKSSCHOOL is in verschillende bouwperioden tot stand gekomen. De eerste bouwlaag van de vleugel aan de Noorder..

Herenhuis

M.H. Tromplaan 9
Enschede
Inleiding Dit HERENHUIS is gebouwd in ca. 1915 naar ontwerp van K.P.C. de Bazel of diens medewerkers/opvolgers A.P. Smits en C. van der Lin..

Kaart & Routeplanner

Route naar Voormalige kantoor van de Twentsche Bank in Enschede

Foto's (1)