Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Klooster Dolphia in Enschede

Kerkelijk Gebouw

Gronausestraat 710
7534AM Enschede
Overijssel

Bouwjaar: 1936-1937
Architect: M. van Beek


Beschrijving van Klooster Dolphia

Inleiding Voormalig KLOOSTER van de Paters Capucijnen, "Dolphia", in een aan de Delftse School verwante traditionalistische bouwstijl uit 1937 van de architect M. van Beek (Den Bosch). De hoofdvorm van het gebouw rond een kloosterhof en de toepassing van kloostermoppen en holle en bolle pannen zijn geïnspireerd op de traditionele kloosterbouw. Oorspronkelijk waren in het klooster een seminarie en een noviciaat ondergebracht. De naastgelegen Bernadettekerk (1934) en de kloostertuin rond het gebouw zijn zodanig ingrijpend gewijzigd dat ze voor de bescherming van ondergeschikt belang zijn. Een gedeelte van de hoge kloostermuur langs de Dolphiaweg is bewaard gebleven. Inwendig zijn met name de verdiepingen gemoderniseerd, de begane grond verkeert nog in redelijk originele staat met in de kloostergang kleine muurnissen met tegeltableaus van H. Levigne. Het kloostergebouw, waarin tegenwoordig een opleidingsinstituut en kantoren zijn gevestigd, ligt aan de Gronausestraat tegenover het tuinwijkje Dolphia tussen Enschede en Glanerbrug. Omschrijving Het kloostergebouw bestaat uit drie onderkelderde vleugels van twee en drie bouwlagen in een U-vorm rond een kloosterhof die aan de oostzijde wordt afgesloten door een lage kloostergang onder zadeldak. De gevels zijn opgetrokken in gele handgevormde kloostermoppen onder met rode en grijze holle en bolle pannen gedekte overstekende zadel- en lessenaardaken. De opgemetselde aanzetten en toppen van de topgevels zijn afgedekt met natuurstenen dekplaten. De vensters hebben stalen kozijnen met roedenverdeling, de waterdorpels en aanzetstenen van de strekken zijn uitgevoerd in bruine zandsteen. Onder de bovenlichten van de samengestelde begane grondvensters een doorlopend kalf van bruine zandsteen. Rechts van het midden in de voorgevel (N) aan de Gronausestraat de overluifelde hoofdingang. Een gemetselde bordestrap met natuurstenen dekplaten leidt naar de zware geverniste opgeklampte deur met smeedijzeren hang- en sluitwerk. Het lessenaardak boven de deur wordt ondersteund door houten consoles op kraagstukken van bruine zandsteen. Boven de ingang een beeld van de Heilige Franciscus. Op de begane grond aan weerszijden van de ingang twee- en drielicht vensters, op de eerste verdieping twaalfruits vensters en op de tweede vierruits vensters. Het uitgebouwde trappehuis tegen de oostgevel wordt gedekt door een zadeldak. Tegen de risalerende topgevel van de westgevel evenwijdig aan de Dolphiaweg een gemetselde buitentrap die leidt naar een deur onder rondboog. De traplichten boven deze ingang zijn eveneens overspannen door een rondboog. Onder de trap is een kelderingang aangebracht. In de rest van de westgevel zeven vensterassen met twee- en drielicht vensters op de begane grond en vierruits vensters op de verdiepingen. Helemaal rechts in de gevel leidt een gemetselde trap naar een deur onder rondboog. De zuidgevel bestaat ook uit een licht risalerende topgevel en rechts daarvan een lange gevel met samengestelde vensters op de begane grond en vierruits verdiepingsvensters. Rechts van het midden een ingangspartij met topgevel onder steekkap. De gevels van de lage kloostergang (O) zijn geleed door steunberen waartussen rondboogvensters met glas-in-loodramen. De kloostergang wordt langs de zuid- en westgevel van de kloosterhof voortgezet in een aanbouw onder lessenaardak. Een opgeklampte deur onder rondboog geeft vanuit de noordgevel toegang tot de kloosterhof. Over de hele breedte van deze gevel op de verdieping een gemetseld balkon op een gemetseld troggewelf tussen betonnen balken. Tussen de verdiepingsvensters in het metselwerk een Latijns kruis van bruine zandsteen. Op de zadeldaken verschillende kleine dakkapellen met vierruits vensters. De gangen, hal en trappehuizen op de begane grond zijn uitgevoerd in schoon metselwerk van deels geglazuurde gele kloostermoppen. Zware rondbogen accentueren de overgangen tussen de verschillende vleugels en de trappehuizen in de hoeken van het gebouw. De vloeren zijn bedekt met Naamse steen en de kloostergang heeft een fraaie houten kapconstructie. Waardering Voormalig klooster van cultuur-, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang - als exponent van de grote bouwexplosie van katholieke gebouwen na het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853 die in Twente lang doorwerkte - vanwege de kenmerkende traditionele kloostertypologie - vanwege de traditionalistische robuuste aan de Delftse School verwante baksteenarchitectuur - vanwege de uitwendige gaafheid - vanwege de gave oorspronkelijke interieuronderdelen op de begane grond - vanwege de beeldbepalende situering langs de Gronausestraat tussen Enschede en Glanerbrug (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 510606
Laatste wijziging: 2014-07-31 19:39:59.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Voorgevel
Zijaanzicht links
Deel van de muur rond het klooster

Klooster Dolphia is een voormalig klooster van de Orde van kapucijnen bij de wijk Dolphia in Glanerbrug nabij Enschede. Het werd gebouwd vanaf 12 augustus 1936 en was als klooster in gebruik van 1937 tot 1996.

Geschiedenis

De geschiedenis van het klooster Dolphia start met de stichting van een parochie in de wijk Dolphia. Deze wijk werd rond 1930 aangelegd aan de Gronausestraat in, wat nu Enschede is, maar wat toen tot Lonneker behoorde. De rooms-katholieke inwoners van de wijk Dolphia waren aangewezen op Glanerbrug voor hun geloofsactiviteiten. De pastoor van Glanerbrug besloot toen een buitenpost in Dolphia te stichten, wat resulteerde in de Bernadettekerk, die in 1934 gebouwd is. Inmiddels was de orde van de kapucijnen op zoek naar een geschikte plaats voor een nieuw te bouwen klooster. De keuze viel op de wijk Dolphia. De financiële problemen van de parochie zullen een belangrijke rol gespeeld hebben bij de keuze van deze plaats. De kerk en het woonhuis met een groot stuk grond werden aangekocht. De kapucijnen betrokken eerst het woonhuis dat voor de kerk stond, waarna er gestart kon worden met de bouw van het klooster.

De architect

De rooms-katholieke architect, M. van Beek uit Eindhoven, is verantwoordelijk voor het ontwerp van het klooster. Met het ontwerp van de Bernadettekerk als uitgangspunt, heeft hij ervoor gekozen het klooster uit te voeren in een traditionalistische stijl. Hij had het idee om het gebouw zo veel mogelijk een middeleeuwse karakter te geven. Vandaar de bouw met een grote, lichtrode baksteen die kloostermop wordt genoemd, een steen die in de middeleeuwen werd gebruikt. Naast traditionele materialen schuwde hij het gebruik van nieuwe materialen niet. Dit is terug te vinden in onder andere het gebruik van stalen kozijnen en binnen blinden.

De bouw

De architect is in 1936 begonnen met tekenen, er zijn minstens twee versies van bouwtekeningen bekend. In 1937 was het gebouw klaar voor gebruik. Het klooster is gebouwd door een rooms-katholieke aannemer, de Gebr. Bröring uit Stadskanaal/Apeldoorn. Er waren 60 aannemers uitgenodigd om een offerte in te dienen. Zij waren de goedkoopste met ƒ123.500,00.

De twee kerken

Achter de Bernadettekerk bevindt zich de kloosterkerk. Deze kerken zijn voor de monniken aan één gesloten. De interne verbinding met de Bernadettekerk was aanvankelijk een open boog, later een gemetselde muur. Op de muur bevindt zich een muurschildering. De kloosterkerk is uitgevoerd in eenzelfde soort baksteen, hetzelfde metselverband en met dezelfde raampartijen. Aan de buitenkant is dan ook geen verschil te ontdekken. Naast de Bernadettekerk is een zogenaamde Lourdesgrot aangebracht. Voor de kerk stond een woonhuis, Mon Refuge geheten. Deze is rond 1972 afgebroken.

Tweede Wereldoorlog

Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog ontstond er al gauw onzekerheid over het lot van het klooster. En wat men vreesde, gebeurde, de kapucijnen moesten uit het klooster. Na enkele inspecties door Duitse delegaties, werd het klooster door de Wehrmacht op 31 maart 1943 in gebruik genomen. Daarna werd het gebouw het onderkomen van de Grüne Polizei. Ten tijde van de oorlog bevond zich in de kelder een gevangenis. Eén van de gevangenen werd in de tuin gefusilleerd. Na de oorlog is het gebouw in 1946 weer aan de kapucijnen teruggegeven. De schade, die niet al te groot was, is hersteld.

Gesloten en verkocht

Het gebouw heeft tot in de jaren ’60 gefunctioneerd als klooster. Er was een tijd kleinseminarie in ondergebracht. Maar met de grote en snelle veranderingen na het Tweede Vaticaans Concilie van 1962-1965, en met de nodige liturgische veranderingen, is de belangstelling voor de orde afgenomen. In 1972 is het klooster afgestoten en verkocht, eerst aan het conservatorium, later aan Jeroen Teelen, die zijn bedrijf Teelen BV er in vestigde en het deels renoveerde. Tot slot is het een bedrijfsverzamelgebouw geworden. De Bernadettekerk is tot 1994 als parochiekerk gebruikt, daarna gesloten en ook verkocht aan Jeroen Teelen.[1][2]

Anno 2012

Na, de nu uitgevoerde restauratie, zal het klooster verder vorm krijgen in zijn herbestemming. De vormen die voor ogen zijn, zijn onder andere uitbreiding concept bedrijfsverzamelgebouw, vergader- en conferentieruimte.


Monumenten in de buurt van Klooster Dolphia in Enschede

Algemene Oosterbegraafplaats

Noord Esmarkerrondweg 407
Enschede
Inleiding De Ooster- BEGRAAFPLAATS is in 1898 aangelegd. Tot de aanleg van een nieuwe algemene begraafplaats werd in de raadsvergadering va..

Toegangshek

Noord Esmarkerrondweg 413
Enschede
Omschrijving Het TOEGANGSHEK bestaat uit eenvoudige smeedijzeren vleugels tussen zes gemetselde hekpijlers met natuurstenen afdekplaten. De..

Aula op vierkante plattegrond onder een achtzijdig met koper gedekt koepeldakje

Noord Esmarkerrondweg 413
Enschede
Omschrijving AULA op vierkante plattegrond onder een achtzijdig met koper gedekt koepeldakje. De afgesnoten hoeken van het in bruine bakste..

Heutink

Derkinkweg 65
Enschede
Erve "Het Heutink". Fraai gelegen en aanzienlijk Twents boerderijcomplex, bestaande uit de boerderij, gedekt door een zadeldak tussen houten..

De Boekel: tuinaanleg

Slaghekkeweg 18
Enschede
Inleiding Omstreeks 1901 is in opdracht van dhr. H. ter Kuile door Karel Muller een zomerhuis gebouwd. In de eerste wereldoorlog (1914-1918..

Kaart & Routeplanner

Route naar Klooster Dolphia in Enschede