Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Jacobuskerk in Enschede

Kerkelijk Gebouw

Oude Markt 1
7511GA Enschede
Overijssel

Bouwjaar: 1931
Architect: H.W. Valk en J.M. Sluymer


Beschrijving van Sint-Jacobuskerk

Inleiding In 1931 kregen de architecten H.W. Valk en J.M. Sluymer de opdracht een R.K. KERK (St. Jacobus de Meerdere) te ontwerpen. Op de locatie aan de zuidkant van de Grote Markt stond eerder de gelijknamige kerk uit 1841/2 naar ontwerp van Kram. Deze kerk brandde af in de stadsbrand van 1862. In 1863 werd naar ontwerp van Van de(n) Brink een neo-gotische driebeukige basiliek gebouwd. Deze St. Jacobuskerk was in de jaren '20 aan vervanging toe. De opdracht schreef een centraalbouw met koepels voor met het altaar onder de achterste twee koepels, zodat de gemeente van drie kanten zicht zou hebben op het altaar. De keuze voor de gebruikte kerktypologie en bouwstijl kan gezien worden in het licht van de ontevredenheid over het niveau van de kerkenbouw in de jaren twintig en de te sterke stijlinvloed van de gotiek. Dat gekozen werd voor een centraliserende plattegrond was het gevolg van de liturgische vernieuwingsbeweging die streefde naar actievere deelname van de kerkgangers aan de mis waartoe een overzichtelijker ruimtetype nodig was. Architectonisch is de kerk in neo-romaanse stijl uitgevoerd, zij het met gebruik van spitsbogen, de ruimtewerking doet byzantijns aan. Aannemer was G. Ribberink uit Hengelo. De eerste steen is gelegd door pastoor W.A. Rademaker op het feest van St. Jacobus, 25-7-1932. De consecratie geschiedde op 29-6-1933 door de aartsbisschop van Utrecht, mgr. J.H.G. Jansen. De torenklokken dateren van 1958. Omschrijving Centraalbouw kerk met dubbele koepel op T-vormige plattegrond opgetrokken in handgevormde kloostermoppen. De koepels zijn met koper bekleed. Constructief extra belaste onderdelen zijn in tufsteen uitgevoerd. De entree met narthex staat als een vlak en gesloten bouwlichaam voor de eigenlijke kerk. Aan het bouwvolume achter de entree met narthex is duidelijk de opbouw van de kerk af te lezen. Deze bestaat uit twee hoofdkoepels, de transeptarmen en de halve koepels. Het aanzicht vanaf de Walstraat geeft dan ook een heel ander beeld dan vanaf de Markt. De geometrisch gelede voorgevel (O) is horizontaal in drieën gedeeld. De entree gaat schuil achter een galerij van zeven rondbogen. Daarboven drie roosvensters met geometrische roedenverdeling en glas-in-lood. Boven het middelste venster een topgeveltje met natuurstenen deklijst, bekroond met een kruis, boven het rechter een attiek met drie ronde gaten, bekroond door een koepeldak met kruis. Links boven het roosvenster, de klokketoren met een rond galmgat en eenzelfde beëindiging als rechts. De koepeltrommels hebben eveneens een attiekzone met ronde vensters. De geveltoppen van de transepten hebben natuurstenen deklijsten bekroond met een kruis. Het interieur is uitgevoerd in schoon metselwerk. De grote koepel boven het schip heeft een meloengewelf met graten die via een dubbel trompenstelsel op zes kolommen rust. Deze zijn om en om gemetseld in bak- en tufsteen en met elkaar verbonden door spitsbogen met kralen. In de koepel ronde vensters met glas-in-lood. De zeshoek van de grote koepel is ingeschreven in een rechthoek. De vier restruimten zijn overwelfd door 3/6de gesloten meloengewelven met dubbele graten. De kleinere koepel boven het koor is hetzelfde uitgevoerd als de grote koepel maar rust op vier kolommen. De transeptarmen aan weerszijden van het koor tellen drie traveeën onder kruisgewelven. In de kopgevels rozetramen met glas-in-lood. Langs schip en transeptarmen lopen zijbeuken. Trompen en graten hebben tufstenen aanzetstenen. Het originele bankenplan met banken is bewaard. Het altaar is in 1963 vervangen. Links achter in het schip een piéta (1933) van Mari Andriessen, de kruiswegstaties van gebakken klei zijn van Charles Eijck. De calvariegroep van Leo Brom is een restant van het oorspronkelijke altaar. Het H. Hart altaar uit 1934 van Joep Nicolas van opaline-glas is Sacramentsaltaar geworden. De zilveren adviseursketen van mgr. dr. A. Ariëns wordt in een reliekhouder van W. Fitzthum bewaard. Waardering St. Jacobuskerk van cultuur-, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang vanwege: - de bouwgeschiedenis van de locatie - de kwaliteit van het ontwerp en de bouwstijl waarin het is uitgevoerd - de exemplarische kwaliteit van de kerk, zowel in het oeuvre van Valk en Sluymer, als voor de omwenteling in de katholieke liturgie in de jaren '20 - de sterk beeldbepalende ligging zowel aan de Grote Markt als aan de Walstraat - de gaafheid van het ex- en interieur (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 510596
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Jacobuskerk
De Jacobuskerk op de Oude Markt te Enschede
De Jacobuskerk op de Oude Markt te Enschede
Plaats Enschede
Gebouwd in 1932-1933
Restauratie(s) 2010-2014
Gewijd aan Sint Jakobus de Meerdere
Monumentnummer  510596
Architectuur
Architect(en) H.W. Valk en J.H. Sluijmer
Bouwmethode Traditionalisme, met neoromaanse en Byzantijnse stijlkenmerken
Bouwmateriaal baksteen met natuurstenen details
Klokkentoren Rond galmgat. Klokken dateren van 1958
Interieur
Altaar Vervangen in 1963
Diverse Galerij van zeven rondbogen met daarin entree
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Sint-Jacobus de Meerderekerk is een kerk aan de Oude Markt in de Nederlandse stad Enschede. De Jacobusparochie is vooral bekend als parochie waar Alphons Ariëns als kapelaan gewerkt heeft. Ter herinnering aan hem wordt hier jaarlijks in november de 'Ariënsgedachtenis-viering' gehouden.

Voormalige gebouwen

De eerste Enschedese parochiekerk sinds de Reformatie verrees op de Oude Markt in 1842. Dit neoclassicistische gebouw, ontworpen door Christiaan Kramm, werd tijdens de stadsbrand in 1862 verwoest en in 1863 vervangen door een neogotische basiliek naar ontwerp van H.J. van den Brink. Deze kerk was in de jaren twintig aan vervanging toe.

Bouw huidige kerk

In 1931 kregen architecten H.W. Valk en J.H. Sluijmer de opdracht samen een nieuwe kerk te ontwerpen. Onbekend is welk aandeel elke architect had in het ontwerp. De eerste steen werd gelegd door pastoor W.A. Rademaker op 25 juli 1932, het feest van Sint Jakobus de Meerdere, de patroonheilige van Enschede. Aannemer was G. Ribberink uit Hengelo. De consecratie geschiedde op 29 juni 1933 door mgr. J. H. G. Jansen, aartsbisschop van Utrecht[1]. De torenklokken dateren van 1958. De volgende kunstenaars hebben de volgende elementen van de kerk bijgedragen:

Plaquette van de stichting historische sociëteit Enschede - Lonneker bevestigd aan de voorzijde.
Binnenzijde grote koepel.

Het midden van de kerk bestaat uit een grote en een kleine hangkoepel met relatief kleine, ronde ramen en koperen daken. Tussen de zuilen waarop deze rusten worden spitsbogen gebruikt.

Functie

De kerk had van begin 2012 tot september 2014 de functie van 'Eucharistisch Centrum' voor de stadsparochie St.-Jacobus de Meerdere. Daarna is die functie overgegaan naar de Sint-Jozefkerk . In de Jacobuskerk worden sindsdien twee of drie keer in de maand internationale (deels Engelse) Missen opgedragen.

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Sint-Jacobuskerk in Enschede

Grote Kerk

Oude Markt 31
Enschede
NED. HERV. KERK. Ontstaan uit een eenbeukige romaanse kerk van rond 1200, waarvan de noordmuur nog grotendeels over is. In 1480 zuid- en oos..

Toren Grote Kerk

Oude Markt 31
Enschede
TOREN der Ned. Herv. Kerk. Tegen het midden van de 13e eeuw werd de zware laat-romaanse zandstenen toren aan de kerk toegevoegd. In 1480, bi..

Koetshuis annex woonhuis

Walstraat 10
Enschede
Inleiding KOETSHUIS ANNEX WOONHUIS uit 1889 met een zeer rijk gedecoreerde voorgevel in neo-renaissancestijl. Het bestaande pand werd in op..

Janninkshuis

Langestraat 41
Enschede
"Het Janninkshuis". PAND met vijf traveeën brede zandstenen gevel en met balkon op twee korintische zuilen. Schilddak met hoekschoorsteen e..

Stadhuis van Enschede

Langestraat 24
Enschede
Inleiding Het STADHUIS van Enschede is gebouwd naar ontwerp van ir G. Friedhoff in de periode 1930-33. Op de locatie hebben zeker sinds de ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Jacobuskerk in Enschede

Foto's (1)