Meer dan 63.000 rijksmonumenten


De voormalige hervormde zaalkerk van Sleeuwijk met gemeentelijke begraafplaats achter de kerk, "Oude kerkje" in Sleeuwijk

Kerkelijk Gebouw

Kerkeinde 31
4254LD Sleeuwijk (gemeente Werkendam)
Noord Brabant

Bouwjaar: 1850


Beschrijving van De voormalige hervormde zaalkerk van Sleeuwijk met gemeentelijke begraafplaats achter de kerk, "Oude kerkje"

Inleiding Het voormalige kerkgebouw van de Nederlandse Hervormde gemeente van Sleeuwijk, oorspronkelijk gebouwd als rooms-katholieke kerk, aan de voet van de dijk met de nok evenwijdig aan de dijk. De bouwhistorie is als volgt samen te vatten. Oorspronkelijk bevond zich hier een zestiende-eeuwse kapel, een zaalkerk met oostelijke 3/8 koorsluiting. Deze rooms-katholieke kapel ging na de Reformatie over naar de protestanten. Ten behoeve van de protestantse eredienst werd het gebouw, dat waarschijnlijk in een slechte staat verkeerde vanwege overstromingen, in 1613-1614 uitgebreid met een tweede 3/8 sluiting aan de westzijde. Zo althans kan men uit de volgorde van de gehakte telmerken op de eiken jukken aflezen. Omdat het gebint boven de westelijke sluiting in nummering en wijze van construeren afwijkt ten opzichte van de overige lijkt deze later te zijn toegevoegd. In 1856 is het gebouw gerenoveerd, waarbij een pleisterlaag met imitatievoegen is aangebracht. Tevens zijn toen waarschijnlijk het nog steeds aanwezige tongewelf en de trekbalken aangebracht. Deze renovatie is tussen 1902 en 1910 in fasen weer gedeeltelijk ongedaan gemaakt. De bepleistering is verwijderd en het gebouw is van een klamp voorzien. In de linkergevel is nog zestiende-eeuws metselwerk te zien met op kleur gebracht voegwerk ter plaatse waarvan zich de imitatievoegen hebben bevonden. Na 1945 zijn een aanbouw en een nieuw plafond geplaatst (deze onderdelen vallen buiten de bescherming). Omschrijving Hoofdvorm, dak en materialen Zaalkerk, bestaande uit drie travee├źn en aan weerszijden voorzien van 3/8 sluiting, onder een schilddak gedekt met leien in Maasdekking. Het dak is voorzien van een (vernieuwde) dakruiter. Het gebouw is grotendeels opgetrokken uit zestiende en zeventiende-eeuwse baksteen, omstreeks 1902 voorzien van een klamp van machinale baksteen. Gevels Dijkzijde (voorzijde) De gevel aan de dijk bestaat uit drie travee├źn gescheiden door steunberen met versnijdingen. In iedere travee bevindt zich een spitsboogvenster met natuurstenen traceringen en glas-in-lood. Begraafplaatszijde (achterzijde) Identiek aan dijkzijde, behalve dat zich ter plaats van de middelste travee een jongere aanbouw bevindt; deze travee is vensterloos. Oostzijde Driezijdige afsluiting met steunberen, aan weerszijden voorzien van een venster, de middenpartij vensterloos. In de middenpartij is wel een deur aangebracht, waarschijnlijk stammend uit 1856. In het gevelvlak tussen de middenpartij en de gevel aan de begraafplaatszijde is zeventiende-eeuws metselwerk met klezoren zichtbaar evenals restauraties uit 1902 van sporen van de bepleistering uit 1856. Westzijde Driezijdige afsluiting met steunberen, aan weerszijden voorzien van een venster, de middenpartij vensterloos. Interieur De zaalkerk is voorzien van een grotendeels oorspronkelijke vroeg zeventiende-eeuwse kap bestaande uit vier gebinten. De constructie ten behoeve van de dakruiter is negentiende-eeuws. Verder is de constructie van het negentiende-eeuwse tongewelf nog aanwezig inclusief het beschot. (Anno 1998 onttrokken aan het zicht door een betimmering van na 1945.) Verder vier waarschijnlijk negentiende-eeuwse trekbalken. Waardering De voormalige Nederlandse Hervormde zaalkerk van Sleeuwijk, bestaande uit in hoofdzaak zestiende-eeuws muurwerk met toevoegingen uit de zeventiende eeuw (westelijke 3/8 sluiting, kap), negentiende eeuw (tongewelf, trekbalken) en twintigste eeuw (uitwendige beklamping, venstertraceringen) is van algemeen belang vanwege: - de gefaseerde bouwgeschiedenis die sporen draagt van de rooms-katholieke oorsprong als kapel, na de Reformatie ten behoeve van de protestantse eredienst uitgebreid waardoor een langgerekte centraalbouw is ontstaan; daardoor ook van typlogisch belang; - als zeldzaam vroeg en voorbeeld van protestantse opvattingen over kerkenbouw van vlak na de Reformatie als leinschalig voorbeeld van centraalbouw; - historische onderdelen zoals kapconstructie, trekbalken en muurwerk; - de voor het rivierengebied typerende situering aan de voet van de dijk. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 510294
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Monumenten in de buurt van De voormalige hervormde zaalkerk van Sleeuwijk met gemeentelijke begraafplaats achter de kerk, "Oude kerkje" in Sleeuwijk

Woonhuis annex bedrijfspand

Hoekeinde 37
Sleeuwijk (Gemeente Werkendam)
Inleiding WOONHUIS annex bedrijfspand, waarvan de koopakten teruggaan tot 1816, maar waarschijnlijk daterend uit eind 18de eeuw. Gelegen aa..

Westmolen

Grote Schelluinsekade 18
Gorinchem
Molen. "Westmolen". Aan de Schelluinse Vliet, ca. 2 km. ten westen van Gorinchem een wipwatermolen uit 1814, ter bemaling van de polder De B..

Schelluinen

Kerkweg 4
Schelluinen (Gemeente Giessenlanden)
Ned. Herv. Pastorie. Klein kasteeltje, gesticht ca. 1565 en bestaande uit een middengedeelte onder zadeldak tussen puntgevels met rechts een..

Het Landeke (incomplete molen)

Schans 41c
Werkendam
Inleiding INCOMPLETE MOLEN. Deze ronde stenen molen met de naam ' 't Landeke' is in 1902 gebouwd als poldermolen voor de bemaling van de..

Oostmolen

Schelluinsevliet 55
Gorinchem
Molen. "Oostmolen", wipmolen uit 1817 ten Z.W. van de Stad.

Kaart & Routeplanner

Route naar De voormalige hervormde zaalkerk van Sleeuwijk met gemeentelijke begraafplaats achter de kerk, "Oude kerkje" in Sleeuwijk

Foto's (15)

Alle 15 foto's weergeven