Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Ma Retraite in Zeist

Kasteel Buitenplaats

Utrechtseweg 67
3704HB Zeist
Utrecht

Bouwjaar: 1897
Architect: A. Salm Salm 1897 A. Salm


Beschrijving van Ma Retraite

Inleiding De geschiedenis van de buitenplaats `Ma Retraite' gaat terug tot 1815 toen de familie Kilian de fundamenten legde voor het nieuwe huis `Kerkhoven'. Via erfgenamen van W. Verkerk kwam het huis in bezit van de familie Neveu. Deze veranderde de naam van de buitenplaats in Ma Retraite. De buitenplaats bestond uit een herenhuis, dat dicht langs de weg stond, waarachter een lang en smal gerekt perceel lag waarop een ovaalvormige tuin met slingerpaden lag. In 1829 komt de buitenplaats voor in de `Atlas van Mourot'. In 1832 verandert de buitenplaats van eigenaar, die het bezit in 1833 fors uitbreidde met Sandhoef en Konijneburg. Door J.D. Zocher jr. werd een landschapspark met slingervijver aangelegd. In 1881 werd Ma Retraite geveild en kwam in handen van J.M. Baron Van Voorst tot Voorst. Baron Voorst tot Voorst besluit in 1895 al zijn bezit weer van de hand te doen en in 1896 wordt Johan Hendrik van Marwijk Kooy de nieuwe eigenaar. Hij heeft grootse plannen met Ma Retraite. Hij sloopt het oude huis, dat toch noodzakelijk was omdat de gemeente besloten had de Utrechtseweg te verbreden. De architect A. Salm G. Bzn. krijgt de opdracht een nieuw huis te ontwerpen. De Haarlemse tuinarchitect L.A. Springer, met wie Salm veel samenwerkt, krijgt de opdracht voor de parkaanleg. Ruim anderhalf jaar later zijn de tuin en het huis klaar. In de vakliteratuur oogsten zowel tuin als huis veel lof. Met name over de Italiaans ogende witte villa wordt in veel reisgidsen van die tijd vaak uitvoerig geschreven. De witte villa roept echter ook veel weerstand op getuige de bijnamen als `roomtaart' en `schuimtaart'. De buitenplaats Ma Retraite houdt na het overlijden van weduwe J.H. Marwijk Kooy-Beuker in 1930 op te bestaan. Het huis wordt verhuurd en fungeert tussen 1937 en 1942 als een familie pension. Intussen gaat de verkaveling van het park verder. In 1932 wordt de overplaats verkocht ten behoeve voor de bouw van villa's. Het gebied langs de Sanatoriumlaan, dat de westgrens van de buitenplaats vormde wordt eveneens bestemd voor de bouw van villa's, dit geldt ook voor het noordelijk deel van het park, waar onder andere de oranjerie en een tuinmanswoning stonden. In 1942 confisceerden de Duitsers het huis die vlak voor de bevrijding veel van het interieur vernielden. In 1949 krijgt het huis een bestemming als jongensinternaat onder de naam Huize Sint Jan. Er vinden veel verbouwingen plaats om de meer dan 40 jongeren te kunnen huisvesten. In januari 1976 breekt er brand uit waarmee het de ondergang van het huis onafwendbaar lijkt. Na een politiek spel tussen de nieuwe eigenaar en de gemeente wordt elf jaar later besloten het huis te restaureren en er een kantoor in te huisvesten. De huidige fysionomie van het landhuis is zoveel als mogelijk in de oorspronkelijke toestand gelaten, maar de nieuwe kantoorbestemming maakte het noodzakelijk een aantal ingrijpende wijzigingen en vergrotingen in stijl aan de achterzijde door te voeren. Daarbij is de voorgevel ontzien en werd in oude luister hersteld. De bescherming richt zich dan ook uitsluitend op de voorgevel, waarbij de andere gevelzijden van ondergeschikt belang zijn. Omschrijving Een op enige afstand van de Utrechtseweg gelegen, vrijstaand LANDHUIS in Italiaans eclectische stijl naar ontwerp van A. Salm G. Bzn. Het huis heeft twee en deels drie bouwlagen en een souterrain op samengestelde plattegrond onder een samengesteld dak van platte- en zadeldaken. Het gebouw ligt in een restant van een landschappelijk aangelegd park naar ontwerp van L.A. Springer. Gezien de ingrijpende verbouwing in 1987 beperkt de bescherming zich tot de voorgevel aan de zijde van de Utrechtseweg, alsmede het daarvoor gelegen parkrestant met waterpartijen, bomen en struiken. De geheel bepleisterde voorgevel van het landhuis Ma Retraite heeft een symmetrische indeling en bestaat uit een aantal bouwvolumes die in hoogte verschillen. De gevel is zeven vensterassen breed en heeft twee hoekrisalieten van twee bouwlagen onder een plat dak. Het middendeel van drie bouwlagen heeft in de eerste bouwlaag een loggia, bestaande uit vijf gekoppelde rondbogen die door vier zuilen met composietkapitelen worden gedragen. De gevelwand van het middendeel, waarin vijf dubbele deuren zijn geplaatst, ligt meer naar achteren. In de tweede bouwlaag bevinden zich eveneens dubbele deuren met getoogde roeden bovenlichten, die toegang verschaffen tot het balkon boven de loggia. Het balkon heeft een gemetseld hekwerk met een verzwaarde uitkragende hekpijler boven elke zuil van de eerste bouwlaag. De derde bouwlaag heeft twee hoektorens onder een zadeldak met overstek op gesneden consoles, waartussen een balkon geplaatst is. De torens zijn door middel van een architraaf met elkaar verbonden. Deze wordt door twee gebundelde pijlers gedragen. De gevelwand is hier meer naar achteren geplaatst. Het stalen balkonhek is niet origineel. Het stucwerk van de gevels bestaat uit horizontale imitatievoegen en geprofileerde lijsten. De zwikken van de rondbogen hebben een rasterwerk van vierkantjes, waarin een klaver-vier-motief is te zien. Onder de punt van de zwikken zijn mascarons aangebracht. Alle vensters zijn voorzien van wenkbrauwen. Onder de zwaar geprofileerde kroonlijst van de hoekrisaliten bevinden zich consoles, waartussen segmentbogen zijn aangebracht. De maatverhouding tussen de verschillende geveldelen, zowel wat betreft breedte en hoogte zijn gebaseerd op de klassieke verhoudingen van 1:2:1. Het middendeel heeft een breedte die gelijk is aan de hoogte. Voorts is er een evenwichtige verhouding tussen de gesloten delen van de gevels en de open delen. In de gevels bevindt zich een aantal verschillende venstertypen. In de hoekrisalieten is in de eerste bouwlaag een samengesteld vensters geplaatst bestaande uit een dubbel draaivenster met zijlichten en roedenbovenlichten. De stijlen en kalven zijn voorzien van een eenvoudige profilering. In de tweede bouwlaag van de hoekrisalieten bevindt zich een samengesteld venster bestaande uit een dubbele balkondeur met zijlichten en enigszins getoogde roedenbovenlichten. De stijlen en kalven hebben dezelfde detaillering als de vensters in eerste bouwlaag. Andere venstertypen die voorkomen zijn tweelichtsvensters met getoogde bovenlichten in de torenpartijen en kelderlichten en de plint. Voor het huis ligt een verhoogd terras- of bordespartij over de gehele breedte van de voorgevel, dat via twee naar binnen geknikte trappartijen te betreden is. Aan de uiteinden heeft het bordes halfronde uitstulpingen die voorzien zijn van een bepleisterd hekwerk. Opzij en voor het landhuis ligt een deels geaccidenteerde parkaanleg. Binnen de aanleg ligt een slingervijver met een eilandje. De landschappelijke aanleg bestaat voorts uit volwassen struik- en boompartijen (beuken) rond een gazon. De treurwilg op het eilandje werd in 1945 als bevrijdingsboom geplant. Waardering Het landhuis van de buitenplaats Ma Retraite uit 1896 is van cultuurhistorische waarde vanwege de ontwikkelingsgeschiedenis. Alsmede van hoge architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een op Italiaanse villa-architectuur geïnspireerde stijl en vanwege de plaats binnen het oeuvre van architect A. Salm G.Bzn. Alsmede van ensemble waarde in combinatie met de landschappelijke aanleg naar ontwerp van tuinarchitect L.A. Springer. Tevens is het landhuis van ensemblewaarde vanwege de ligging binnen de negentiende eeuwse buitenplaatsengordel tussen Utrecht en Rhenen (de Stichtse Lustwarande). (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 510262
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Ma Retraite
Ma Retraite Zeist
Ma Retraite Zeist
Locatie Zeist
Algemeen
Kasteeltype Landhuis
Huidige functie kantoorgebouw
Gebouwd in 1800
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  510262

Ma Retraite is de oorspronkelijke naam van Huize Sint Jan aan de Utrechtseweg in Zeist.

Ma Retraite

Het huis werd rond 1800 gebouwd voor de familie Nepveu. In 1832 werd het huis verkocht aan C.M. van Hangst, die vooral aan de tuin veel veranderde. Landschapsarchitect Jan David Zocher maakte er een park met slingerende vijvers van. In 1881 werd het huis geveild en werd J.M. baron van Voorst tot Voorst uit Zwolle de nieuwe eigenaar. Hij kocht het voor ruim 70.000 gulden.

Op 15 maart 1896 werd het huis opnieuw geveild. Ditmaal werd het gekocht door Jan Kooy, die medeoprichter was van de Amstel brouwerij in Amsterdam tevens directeur. De buitenplaats was toen 11 ha groot. Kooy's familienaam was in 1893 uitgebreid tot Van Marwijk Kooy.

Jan Kooy (1847-1916) en zijn zwager Charles Antoine de Pesters (1842-1915) hadden hun brouwerij in 1870 eerst hun eigen naam gegeven, Firma De Pesters, Kooy & Co, maar veranderden dat in 1890 in NV Beiersch Bierbrouwerij De Amstel, omdat Duits bier erg in de mode was. Het bedrijf floreerde.

Huize Sint Jan

Van Marwijk Kooy kocht Ma Retraite dus in 1896, liet het afbreken en gaf de Amsterdamse architect Abraham Salm opdracht Huize Sint Jan te bouwen. Het huis leek een paleis. Om het centrale deel werden vier torens gebouwd. Vanuit het huis gingen twee grote trappen naar de tuin. Het park van Zocher werd in 1897 veranderd door Leonard A Springer. In de vijvers zwommen witte eenden. Bijzonder was ook dat hij een grote duiventil liet bouwen, iets wat eigenlijk alleen op adellijke buitenplaatsen thuishoorde.

In 1940 werd het huis door de Duitsers gevorderd. Het witte huis werd groen geverfd, ter camouflage. Na de oorlog werd het huis vanaf 1947 een jongensinternaat.

Op 19 januari 1976 werd een deel van het huis door brand verwoest. Na de herbouw deed het huis als kantoorgebouw dienst.

Bewoners

  • 1800 - 1829: familie Nepveu, de weduwe Nepvey-Roosmale verliet het huis in 1929
  • 1832 - 18??: C.M. van Hengst
  • 1881 - 1896: J.M. baron van Voorst tot Voorst
  • 1896 - Johan Hendrik van Marwijk Kooy
  • 1916 - 1930: weduwe Jeanne Henriette van Marwijk Kooy-Beuker (1852-1930)
  • 19?? - 19??: sigarenfabrikant
  • 1940 - 1945: Duitse bezetters
  • 1945 - 1945: hoofdkwartier voor de Canadezen, hulpziekenhuis
  • 1947 - 1979: R.K. jongensinternaat onder naam Huize St. Jan
  • 1979 - Kantoren van Verenigde Dura Bedrijven BV, Beleggingsmaatschappijen The NORO Group Companies en Maliebaan Management BV

Trivia


Monumenten in de buurt van Ma Retraite in Zeist

Veldheim

Utrechtseweg 69
Zeist
Inleiding Buitenplaats Veldheim, bestaande uit een landhuis gebouwd in 1908-1909 in opdracht van burgemeester C.J. Clotterbooke Patijn van ..

Grafmonument van L.F. de Bruyn

Utrechtseweg 60
Zeist
Inleiding In 1853 werd door het bestuur van de rooms-katholieke St. Joseph parochie te Zeist een begraafplaats aangelegd achter de uit 1846..

Lenteleven

Utrechtseweg 64
Zeist
LENTELEVEN. Neoclassicistisch LANDHUIS, witgepleisterd met vooruitspringende middenpartij, daklijst versierd met vazen.

Nuova: Hoofdgebouw

Utrechtseweg 46
Zeist
Omschrijving complexonderdeel 1 Het evenwijdig aan en op enige afstand van de Utrechtseweg gelegen LANDHUIS op een in hoofdvorm rechthoekig..

Nuova: Park

Utrechtseweg 46
Zeist
Omschrijving complexonderdeel 3 De PARKAANLEG beslaat een nagenoeg rechthoekig perceel omsloten door het T.N.O. aan de oostzijde, een nieuw..

Kaart & Routeplanner

Route naar Ma Retraite in Zeist

Foto's (6)