Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Dieselgemaal Langerak, gemaal ter bemaling van de polder Langerak in Langerak

Weg En Waterwerk

Nieuwpoortseweg 2
2967LB Langerak (gemeente Liesveld)
Zuid Holland

Bouwjaar: 1939


Beschrijving van Dieselgemaal Langerak, gemaal ter bemaling van de polder Langerak

Inleiding Het GEMAAL ter bemaling van de polder Langerak werd in 1939 gebouwd in een gematigde Zakelijk Expressionistische bouwstijl. Voor die tijd werd de polderbemalen door drie molens waarvan de nog bestaande Westermolen rijksbescherming geniet (mon. nr. 23933). De Broekmolen brandde in 1940 door oorlogshandelingen af, de Oostermolen werd vervangen door het mechanische scheprad gemaal waarvoor de funderingen en het scheprad werden hergebruikt. De dienstwoning die in de jaren vijftig van deze eeuw ten zuiden van het gemaal gebouwd is, is voor bescherming van ondergeschikt belang. Het scheprad heeft een water verzet van 90-100m3/min en wordt aangedreven door middel van een een cylinder Crossley dieselmotor, type HDE 11 met een liggende cilinder en een vermogen van 50/60 pK. Aan deze motor is een vliegwiel gekoppeld met op dezelfde as een handbewogen frictie koppeling voor het aandrijven van de verdere delen die nodig zijn om het schoepenwiel buiten het gebouw op gang te brengen. Deze verdere delen bestaan uit een aangehangen schijfwiel dat belast is met een brede drijfband welke via een spanwiel een groter schijfwiel aandrijft. Dit geheel beweegt het rondsel dat aangrijpt in een groot zogenaamd visgraattandwiel, wat op zijn beurt direct gekoppeld is aan het schoepenwiel buiten. Verder is nog een installatie aanwezig om lucht te pompen voor start doeleinden en een zoetwater koelpomp. De bemaling werd in 1978 overgenomen door een vijzel gemaal dat ten westen van het bestaande gemaal werd gebouwd en niet voor bescherming in aanmerking komt. Het schepradgemaal vormt samen met de molen en het vijzelgemaal een ensemble en visualiseert drie generaties bemalingstechnieken. N.B. De kades van de voor- als de achterwaterloop waren oorspronkelijk van metselwerk en behoorden tot de voormalige Oostmolen. De voorwaterloop is dichtgezet en voorzien van een betonbuis voor de waterverwerking. De van oorsprong stalen kozijnen van het pand zijn vervangen door hout. Omschrijving Eenvoudig eenlaags machinehuis vanaf een vierkante plattegrond opgetrokken in rode machinale baksteen. Het overkragend tentdak steunt op houten klampen en is gedekt met gesmoorde Tuile de Nord. Op het dak staan twee kleine gemetselde schoorstenen. Boven de muuropeningen is langs drie gevels een sierband uitgemetseld. In de voorgevel (west) is een gekoppeld zesruits venster geplaatst. De linkerzijgevel (noord) heeft een staand vierruits venster en de achtergevel een houten deur onder een bovenlicht en een liggend negenruits venster. Tegen de rechtergevel is een scheprad met een doorsnede van 5,75 meter geplaatst. Het scheprad heeft een ronde gietijzeren wateras en stalen schoepen. Het interieur van het machinehuis is oorspronkelijk gebleven en biedt behalve aan de Crossley dieselmotor, ruimte aan een tochtportaal en een kantoortje. De motor is omgeven door een ijzeren hekje. Waardering Het gemaal in de polder Langerak is cultuurhistorisch van algemeen belang vanwege de waterstaatkundige betekenis in de polder en als een van de laatst gebouwde en bewaard gebleven scheprad gemalen, aangedreven door een dieselmotor in Nederland. Het gemaal is architectuurhistorisch van algemeen belang vanwege de karakteristieke sobere bouwstijl. In combinatie met de Crossleymotor die het scheprad aandrijft is het gemaal tevens een voorbeeld van oorspronkelijke en inmiddels zeldzame industriële techniek. Het gemaal is redelijk gaaf in hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering. Het gemaal is van stedenbouwkundig belang als onderdeel van het ensemble bestaande uit drie generaties bemalingstechniek op een eeuwen oud lozingspunt. Het ensemble maakt onderdeel uit van de historische structuur van het landschap en heeft een functionele en visuele relatie daarmee. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 510016
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Dieselgemaal Langerak
gemaal Langerak (2008)
gemaal Langerak (2008)
Gebouw
Plaats Langerak
Bouwjaar 1939
Huidig gebruik gemaal
Gemaal
Aandrijving eencilinder tweetakt diesel
Fabrikant motor Crossley
Opvoerwerktuig scheprad

Het dieselgemaal Langerak is een in 1939 gebouwd gemaal dat te vinden is op de plaats waar tot die tijd de Oostermolen stond in Langerak in de Nederlandse gemeente Molenwaard.

Dit was een redelijk grote wipmolen, vergelijkbaar met de nog bestaande Westermolen. Het gemaal is waarschijnlijk op de fundering van de Oostermolen gebouwd. Het scheprad van de molen is hergebruikt en wordt aangedreven door een eencilinder-dieselmotor van het merk Crossley.

De Stichting Dieselgemaal Langerak onderhoudt de motor en gedurende de zomermaanden draait hij regelmatig op zaterdagen. De stichting heeft dankzij onder andere het Prins Bernhardfonds het gemaal kunnen restaureren.

De locatie is bijzonder: op enkele tientallen meters van elkaar bevinden zich een windmolen, een elektrisch gemaal en een dieselgemaal die alle drie de polder kunnen bemalen. Daarnaast is in 2006 ook nog een kleine weidemolen gebouwd.


Monumenten in de buurt van Dieselgemaal Langerak, gemaal ter bemaling van de polder Langerak in Langerak

De Westermolen

Nieuwpoortseweg 1
Langerak (Gemeente Liesveld)
"De Westermolen". Wipwatermolen van de polder Langerak.

Terrein waarin sporen van bewoning uit het Neolithicum

-
Goudriaan (Gemeente Graafstroom)
Terrein waarin sporen van bewoning uit het Neolithicum. Datering: Vlaardingen-cultuur. Het monument is van algemeen belang wegens zijn bet..

Goudriaanse Molen

Molenkade 5
Goudriaan (Gemeente Graafstroom)
Nabij de dorpskom staande, achtkante houten molen, met riet gedekt en op bakstenen onderbouw. plm 1850.

Pand met verdieping onder rieten schilddak. Tweelichtkozijn met luiken. Vormt een geheel met de buurnummers 12-13

Noordzijde 14
Goudriaan (Gemeente Graafstroom)
Pand met verdieping onder rieten schilddak. Tweelichtkozijn met luiken. Vormt een geheel met de buurnummers 12-13.

Hervormde kerk

Noordzijde 17
Goudriaan (Gemeente Graafstroom)
Ned. Herv. Kerk. Laat-gotische dorpskerk met eenbeukig schip en diep, driezijdig gesloten koor. Zware bakstenen toren aan de westzijde, ver..

Kaart & Routeplanner

Route naar Dieselgemaal Langerak, gemaal ter bemaling van de polder Langerak in Langerak

Foto's (4)