Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Oude IJsselbrug in Zwolle

Weg En Waterwerk

Spoolderbergweg
8000AA Zwolle
Overijssel

Bouwjaar: 1927-'30 hersteld na WO 2 1994-'95 (renov.) 1930 1927-'30 hersteld na WO 2 1994-'95 (renov.)
Architect: Bruggenbureau Rijkswaterstaat


Beschrijving van Oude IJsselbrug

Inleiding De VERKEERSBRUG, de IJsselbrug, werd op 15 januari 1930 feestelijk geopend. Zwolle had in 1862 de boot gemist door deelname aan een gecombineerde trein- en verkeerbrug te weigeren. In 1905 zamelde de Zwolse burgerij geld in en richtte de "Commissie tot overbrugging van den IJssel nabij het Katerveer" op. Onder Minister Ir. C. Lely werd in 1917 een wetsontwerp aangenomen tot overbrugging van de IJssel bij het Katerveer. Toen bovendien mr. H. van der Vegte, afkomstig uit Zwolle, in 1927 Minister van Waterstaat werd, kon de brug gebouwd gaan worden. De IJsselbrug was de tweede brug in het grote rivierbruggenprogramma. Het Bruggenbureau van Rijkswaterstaat werd in 1928 opgericht, terwijl de bouw van de IJsselbrug in 1927 startte. Rijkswaterstaat had nog geen eigen ontwerpen achter de hand, waardoor het ontwerp van de middenbrug nog gebaseerd is op Duitse voorbeelden. De stalen middenbrug van het "Duitse type" markeert een overgangsfase in de Nederlandse bruggenbouw, waarbij men zich nog moest richten op buitenlandse voorbeelden. De vakwerkboog met trekband en verticale eindportalen is na 1930 nauwelijks of niet meer gebruikt. Het ontwerp van de betonnen aanbruggen is karakteristiek voor de betonbouw in de jaren twintig. De overspanning van de boogbruggen die toeneemt naar de middenoverspanning geeft blijk van aandacht voor het uiterlijk van de brug. Ook bij de stalen middenbrug speelden esthetische overwegingen een rol. Er werd afgeweken van de Duitse voorbeelden bij het ontwerp van de stalen hoofdliggers. De esthetisch adviseur, ir. J. Emmen die hoofd was van de constructieafdeling van de Rijksgebouwendienst, was aangesteld om mede hierover advies te geven. Het betonwerk voor de onderbouw en aanbruggen werd uitgevoerd door de Hollandsche Beton-Maatschappij te Amsterdam. De N.V. F. Kloos en Zonen's Werkplaatsen uit Kinderdijk vervaardigde en monteerde de stalen middenbrug in samenwerking met De Pletterij v/h Enthoven en Cie te Delft en W. Bijker's Aannemersbedrijf te Haarlem. Omschrijving De IJsselbrug bestaat uit twee betonnen aanbruggen en een stalen middenbrug. De brug steunt op betonnen pijlers. De landhoofden en -pijlers zijn gefundeerd op houten palen, de oeverpijlers op staal. De oeverpijlers en het grootste deel van de pijlerlichamen van de landpijlers zijn ongewapend, de oplegblokken van de middenbrug en de pijlervoeten zijn gewapend. De aanbruggen worden gevormd door boogbruggen van gewapend beton. Op het westelijke winterbed, aan de kant van Gelderland, staan zeven bogen, aan de oostkant drie. Iedere brug heeft vier boogribben, die via verticale schotten de rijvloer dragen. De rijvloer is afgedekt met asfaltvilt in mastiek, vulbeton en een rijvlak van speciale beton, goudalite. De voetpaden kragen over de buitenste boogribben uit. De stalen middenbrug overspant het zomerbed in één keer. De hoofdliggers zijn vakwerkbogen naar het voorbeeld van de Duitse bruggen. De pijlhoogte van de onderrand van de bogen is echter groter, evenals de afstand tussen de onder- en bovenrand van de vakboog. Daardoor verandert de helling van de diagonalen van het midden naar de uiteinden minder. Er zijn geen dwarsverbanden met diagonalen aangebracht voor het koppen van de onder- en de bovenranden van de bogen; ze zijn uitgevoerd als volwandige portalen. De bogen hebben trekbanden, die ieder uit twee helften bestaan waartussen de I-vormige hangers zijn aangebracht. De rijvloer bestaat uit dwars- en langsdragers waarop het rijdek van hout; een onderdek van Surinaams basra-locus met een bovendek van houtblokjes in asfaltmastiek. De voetpaden zijn vervaardigd uit gewapend beton. Waardering De IJsselbrug is van algemeen architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang vanwege: - de stalen middenbrug, die fungeert als één van de weinige voorbeelden van een brug van het "Duitse type" - de veranderingen ten opzichte van de Duitse voorbeelden ten behoeve van het aanzicht van de brug - het ontwerp van de betonnen aanbruggen, dat karakteristiek is voor de jaren twintig - de combinatie van betonnen aanbruggen en een stalen middenbrug - de beeldbepalende ligging over de IJssel (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 509863
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
IJsselbrug
De IJsselbrug in 2005, gezien vanuit Zwolle.
De IJsselbrug in 2005, gezien vanuit Zwolle.
Algemene gegevens
Locatie Hattem & Zwolle
Coördinaten 52° 30′ NB, 6° 3′ OL
Overspant IJssel
Lengte totaal 412 m
Breedte 17 m
Doorvaarthoogte 10,9 m
Doorvaartbreedte 134 m
Langste overspanning 138 m
Beheerder Rijkswaterstaat
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer 509863
Ook bekend als Katerveerbrug (I)
Bouw
Bouwjaar 1927
Ingebruikname 1930
Gebruik
Huidig gebruik auto- en fietsverkeer
Weg Zuiderzeestraatweg
Verkeersintensiteit 20.000 mvt/etmaal
Architectuur
Type boogbrug
Materiaal Boogbrug: staal
Aanbruggen: beton
Bijzonderheden 2x vernield tijdens WOII
tot 1970 onderdeel van de rijksweg 28
IJsselbrug (Zwolle)
IJsselbrug (Zwolle)
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

De IJsselbrug (ook wel Katerveerbrug (I)) vormt de verbinding over de IJssel tussen Zwolle en Hattem. Enkele honderden meters van deze brug ligt de Nieuwe IJsselbrug in de A28 en een Hanzeboog op de spoorlijn Utrecht - Zwolle.

Geschiedenis

Voordat de IJsselbrug tot stand kwam, werd de verbinding tussen de oevers verzorgd door een veerdienst, het Katerveer. In 1905 kwam de Commissie tot overbrugging van den IJssel nabij het Katerveer tot stand. De Zwolse burgemeester I.A. van Roijen hield in de Eerste Kamer enkele keren een pleidooi. Er werd 1000 gulden bijeen gebracht voor een eerste ontwerp. De brug is uiteindelijk in 1930 opengesteld en tegelijk werd de veerdienst opgeheven.

In de vroege ochtend van 10 mei 1940 werd om de opmars van de Duitsers af te remmen het hoofdgedeelte van de IJsselbrug door het Nederlandse leger opgeblazen. De stalen boogbrug viel in het water, maar de rivierpijlers en de aanbruggen bleven gespaard. Het herstel van de brug duurde bijna 3 jaar. In januari 1943 was operatie "in den oorspronkelijke toestand" voltooid. Het houten dek van de hoofdbrug werd vervangen door een versie van gewapend beton.

In 1945 werd voor de tweede keer de brug opgeblazen, nu door het Duitse leger om het de geallieerde troepen moeilijk te maken verder op te rukken. Er werd door de geallieerden tijdelijk een Baileybrug aangelegd. Op 4 oktober 1947 heropende de Minister van Openbare Werken en Wederopbouw, ir. H. Vos, de IJsselbrug.

Rijksmonument

De IJsselbrug is sinds 1999 een rijksmonument.

Fotogalerij


Beluister

(info)

Monumenten in de buurt van Oude IJsselbrug in Zwolle

Katerveerhuis

Katerveerdijk 3
Zwolle
"Zgn. Katerveerhuis". Gepleisterd blokvormig gebouw, midden 19e eeuw, bestaande uit souterrain en bel-etage. De wanden geleed door pilasters..

Katerveersluizen

Katerveerdijk 3
Zwolle
Complex van twee sluizen bij de uitmonding van de Willemsvaart in de IJSSEL. Onderdeel van een schans die behoort tot de in 1598 aangelegde ..

Gepleisterd rechthoekig gebouw onder schilddak met verdieping en houten veranda

Katerveerdijk 10
Zwolle
Gepleisterd rechthoekig gebouw van karakter midden 19e eeuw. Het pand heeft een verdieping en een met pannen gedekt schilddak. Vensters met ..

brugkazemat Zwolle Zuid

Brugkazemat-Noord Geldersedijk
Hattem
1. In 1936 gebouwde brugkazemat Zwolle Noord, gelegen aan de Geldersedijk te Hattem (G), links van de Gelderse oprit naar de (oude) verkeers..

Engelse Werk Het Engelse Werk

Katerveerdijk
Zwolle
Het Engelse Werk. Sedert 1828 bestaand WANDELPARK der gemeente, waarin de oude vormen der in de jaren 1698-1701 op advies van Coehoorn aange..

Kaart & Routeplanner

Route naar Oude IJsselbrug in Zwolle

Foto's (2)