Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Cornelis Alberts Gasthuis in Appingedam

Gebouw

Cornelis Albertsstraat 1
9901EJ Appingedam
Groningen

Bouwjaar: 1702 (stichting) 1879 (verb.) 1979 (rest.)


Beschrijving van Cornelis Alberts Gasthuis

Inleiding GASTHUIS, gesticht in 1702 voor de huisvesting van zes borgerweduwen en verbouwd in 1879 in een stijl waarin Neo-Classicistische en Ambachtelijk-traditionele elementen zijn te herkennen. Voor 1940 werd aan de westzijde een nieuw volume in overeenkomstige stijl aangebouwd. In 1978 werd het pand intern verbouwd van diakoniewoning tot opslagruimte en woonhuis. In 1979 werd het pand gerestaureerd en in 1981 werd het inpandig verbouwd tot vier wooneenheden. In 1990 is er een nieuwe voordeur ingezet. Het aangebouwde houten schuurtje aan de oostzijde komt wegens te weinig architectonische waarde niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking. Het gasthuis is gelegen binnen het beschermde stadsgezicht van Appingedam aan de oostzijde van de oude kern en vormt een representatieve entree naar de stad. Omschrijving Het verdiepingloze GASTHUIS op rechthoekige plattegrond is opgetrokken in rode baksteen met aan de zuidzijde een naar voren springend gepleisterd trasraam en band ter hoogte van de onderdorpels van de vensters. Het pand wordt gedekt door een schilddak waarop zwarte Friese golfpannen; drie gemetselde schoorstenen met afdekplaat; houten kroonlijst en goot; muurankers. De gevels worden geleed door getoogde zes- of negenruits vensters onder een strek; aan de zuidzijde onder een gepleisterde wenkbrauwboog. Aan de voorgevel (zuidzijde) twee risalerende geveldelen waarin een negenruits venster beëindigd door een driehoekige dakkapel, afgedekt met zink; overkragende houten daklijst; twee driehoekige gepleisterde vlakken en natuurstenen gevelsteen. In de linker gevelsteen `Aanvang stadsvernieuwing stichting Appingedammer woningbouw. Deze steen is gelegd op 25 maart 1981 door Drs. Chr. de Loor Burgmeester van de stad Appingedam'. In de gepleisterde vlakken van de rechter dakkapel `Herbouwd Anno 1879' en in de gevelsteen `Gasthuis tot eere Gods en dienst van behoeftige weduwen der Gereformeerde religie gestigt door den seer eer en deugtsame Cornelius Alberts salgr in zijn levent borger en coopman der stadt Appingadam in den Heere ontslapen den 30 novembris 1702 sijn (d). Want de leifde van Christus dringt ons 2 Cor. 5:14'. De entree, omlijst door twee pilasters, bevindt zich tussen de risalerende geveldelen; niet-originele deur met getoogd bovenlicht onder een gepleisterde segmentboog; gemetselde stoep van twee treden. Aan weerszijden een negenruits venster. Aan de rechter zijde een negenruits venster en een dichtgemetselde deur omlijst door twee pilasters. Aan de westzijde drie zesruits vensters en een houten dakkapel met vierruits venster, beëindigd met een fronton waarin een hijsbalk. In de achtergevel (noordzijde) centraal een opgeklampte houten paneeldeur met getoogd drieruits bovenlicht onder rollaag; links twee negenruits vensters; rechts een zes- en negenruits venster waartussen een rond venster met decoratieve roedenverdeling en rollaag waaronder een niet-origineel rechthoekige venster. Aan de oostgevel een zesruits venster en een niet-origineel aangebouwd schuurtje. Het INTERIEUR komt wegens interne verbouwing niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking. Waardering Gasthuis van algemeen architectuur- en cultuurhistorisch belang: - als voorbeeld van een gasthuis uit het vierde kwart van de negentiende eeuw in de provincie Groningen - vanwege de sobere vormgeving en detaillering - vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van het exterieur - vanwege de typologische zeldzaamheid - vanwege de beeldbepalende ligging in het beschermde stadsgezicht van Appingedam (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 509405
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Het Cornelis Alberts Gasthuis in Appingedam anno 2011
Dakkapel met de stichtingssteen van het gasthuis d.d. 1702 en de vermelding van de verbouwing d.d. 1879

Het Cornelis Alberts Gasthuis in de Groningse plaats Appingedam is in 1702 gesticht door Cornelis Alberts ten behoeve van de huisvesting van zes arme gereformeerde vrouwen uit Appingedam.

Geschiedenis

Twee maanden voor zijn overlijden liet de koopman Cornelis Alberts uit Appingedam zijn testament opmaken. Ene Alegonda Schinkel, vrouw van de landrentmeester Conringh te Emden, benoemde hij tot universeel erfgename. Daarnaast werden er in het testament een zestal legaten geregeld. Bovendien schonk hij duizend rijksdaalders en twee stukjes land aan de armen van Appingedam. Tot slot bestemde hij zesduizend Carolusguldens voor de koop van een huis waar zes arme gereformeerde vrouwen uit Appingedam konden worden gehuisvest. Van de rente van het geld zouden zij jaarlijks een bedrag uitgekeerd krijgen.

Na het overlijden van Alberts werd een pand aan de Spekkersgang (de latere Cornelis Albertsstraat) gekocht en bestemd tot gasthuis. De weduwen die werden gehuisvest mochten geen kinderen in het gasthuis onderbrengen. Hun nalatenschap verviel voor de helft aan het gasthuis. Zij dienden zich te houden aan het vastgestelde reglement, dat bij toelating voor akkoord moest worden getekend. Zij kregen een weekgeld en brandstof in de vorm van turf. In de negentiende eeuw werd het aantal vrouwen dat uit het stichtingskapitaal kon worden onderhouden teruggebracht naar een viertal. In 1879 werd het gasthuis verbouwd. Het kreeg toen een uiterlijk met neoclassicistische en ambachtelijk-traditionele elementen. Een eeuw later, in 1979, werd het pand gerestaureerd en 1981 werden er vier wooneenheden van gemaakt. De voorgevel van het pand heeft twee vooruitstekende geveldelen, met daarboven een driehoekige dakkapel. De gevelsteen links herinnert aan de ingreep van 1981, de gevelsteen rechts is de stichtingssteen, die herinnert aan.

Op de stichtingssteen staat (zie afbeelding):

"GASTHUIS
TOT EERE GODS EN DIENST VAN BE
HOEFTIGE WEDUWEN DER GEREFOR
MEERDE RELIGIE GESTIGT DOOR DEN
SEER EER EN DEUGTSAME CORNELIUS
ALBERTS SALGR IN SIJN LEVENT BORGER
EN COOPMAN DER STADT APPINGEDAM
IN DEN HEERE ONTSLAPEN DEN 30
NOVEMBRIS 1702. SYMB:
WANT DE LEIFDE VAN CHRISTUS
DRINGT ONS: 2 COR 5: V 14"

Het gebouw is erkend als rijksmonument onder meer vanwege de zeldzaamheid van dit type gebouw, de gaafheid, het architectuur- en cultuurhistorisch belang, de beeldbepalende ligging en als voorbeeld van een gasthuis uit 1879.


Monumenten in de buurt van Cornelis Alberts Gasthuis in Appingedam

Filadelfia

Broerstraat 2
Appingedam
Pand zonder verdieping doch met drie van de zeven traveeën als middenpartij in de kap opgetrokken en van groot tympaan voorzien. Omlijste i..

Onderkelderd pand met verdieping en gepleisterde voorgevel onder schilddak

Gouden Pand 16
Appingedam
In aanleg 17e eeuws onderkelderd pand met verdieping onder pannen gedekt schilddak. De voorgevel draagt een 19e eeuws karakter, is gepleiste..

Onderkelderd pand met verdieping en gepleisterde voorgevel onder schilddak

Gouden Pand 18
Appingedam
In aanleg 17e eeuws onderkelderd pand (1631) met verdieping onder pannen gedekt schilddak tegen topgevel met vlechtingen aan de achterzijde;..

Witgepleisterd pand onder schilddak met verdieping en zware kroonlijst aan de voorzijde

Gouden Pand 12
Appingedam
In aanleg 17e eeuws onderkelderd pand met verdieping onder pannengedekt schilddak, aan voorzijde afgesloten door zware eenvoudig gedetaillee..

Pand met curieuze pui onder dwars zadeldak met smalle gesneden consoles aan de gootlijst

Gouden Pand 7
Appingedam
Pand onder dwars zadeldak. Aan de gootlijst smalle gesneden consoles. Curieuze 19e eeuwse pui op pilasters met gesneden korinthische kapitel..

Kaart & Routeplanner

Route naar Cornelis Alberts Gasthuis in Appingedam

Foto's (2)