Meer dan 63.000 rijksmonumenten


IJzeren zeekaap in Oosterend

Weg En Waterwerk

Waddendijk
1790AA Oosterend (gemeente Texel)
Noord Holland

Bouwjaar: 1854
Architect: Quirinus Harder


Beschrijving van IJzeren zeekaap

Inleiding IJzeren ZEEKAAP, ontworpen in 1854 door Q. Harder, een bouwkundige werkende bij de Dienst van het Loodswezen die geldt als een van de belangrijkste bouwkundigen op het gebied van de kustbeveiliging. De kaap was een vuurloos baken dat alleen overdag zichtbaar was voor de scheepvaart. Samen met de kerktoren van de Nederlands Hervormde kerk te Oosterend vormde de kaap een bakenlijn ten behoeve van de scheepvaart in het oostelijk deel van de Texelstroom. Door de toenemende nachtelijke scheepvaart op de Texelstroom en het grillige verloop van het vaarwater, werd de bakenlijn in 1977 verplaatst naar het noorden en werd een vuurbaken wenselijk geacht. De ijzeren kaap werd toen verplaatst om verwarring bij de schippers te voorkomen. Met de verzwaring en ophoging van de Waddendijk aan de oostzijde van Texel is de constructie van de kaap aan de dijk aangepast. Aan de onderste etage werden reparaties verricht. Deze etage zou nog slechts voor eenderde boven de grond uitsteken en om een visueel onevenwichtige verhouding te voorkomen is de hele etage onder het maaiveld gewerkt. Zodoende zijn er nu (1995) nog drie etages zichtbaar. Omschrijving Zeekaap, bestaande uit een gietijzeren constructie van vier etages en zes stijlen. Van de vier etages bevinden zich er drie bovengronds. De etages worden gevormd door zes radiale liggers, die aan de buitenzijde aan de stijlen zijn bevestigd en in het midden samenkomen bij een zeskantig koppelstuk. De liggers zijn aan dit koppelstuk vastgeschroefd. In de zwikken zijn gebogen profielen aangebracht. Ter versteviging van de constructie zijn in de zes zijvlakken van de kaap per zijvlak twee diagonale wanddraden aangebracht. De constructie wordt bovendien verstijfd door trekstangen, die in de zes zijvlakken zijn bevestigd. Waardering De zeekaap is van algemeen belang wegens architectuur- en maritiemhistorische waarde als gaaf bewaard gebleven en zeldzaam voorbeeld van een vuurloos baken uit het midden van de 19de eeuw met een gietijzeren constructie en als zeldzaam geworden type baken ten behoeve van de kustnavigatie. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 509361
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kaap Oosterend

De Kaap Oosterend of IJzeren Kaap bij Oosterend op Texel is een ijzeren zeekaap en is in die functie als markant herkenningspunt (dagmerk) een baken voor de scheepvaart.

Geschiedenis

In 1854 werd de zeekaap ontworpen door architect Quirinus Harder die als bouwkundige werkzaam was bij de Dienst van het Loodswezen. Het was ontworpen als vuurloos baken dat alleen overdag voor de scheepvaart zichtbaar was. De kaap vormde samen met de kerktoren van de Hervormde Kerk in Oosterend een bakenlijn ten behoeve van de scheepvaart in het oostelijk deel van de Texelstroom. Nabij de kaap lag in 1843 korte tijd een haven.

Door de toename van de nachtelijke scheepvaart op de Texelstroom en het grillige verloop van het vaarwater, werd in 1977 de bakenlijn verplaatst naar het noorden (de huidige standplaats). Ook werd een vuurbaken wenselijk geacht. De ijzeren kaap werd toen om verwarring bij de schippers te voorkomen verplaatst.

Met de ophoging en verzwaring van de Waddendijk aan de oostzijde van Texel werd de constructie aangepast. Er werden reparaties verricht aan de onderste etage, die nog slechts voor een derde boven de grond zou uitsteken. Om te voorkomen dat er een visueel onevenwichtige verhouding ontstond werd de gehele etage onder het maaiveld gewerkt. Sindsdien zijn van de vier etages slechts drie zichtbaar.

De ijzeren kaap is een rijksmonument. In 2010 heeft de gemeente opdracht gegeven om de kaap te restaureren.

Constructie

De zeekaap bestaat uit een gietijzeren constructie en heeft vier etages en zes stijlen. Van de vier etages bevinden zich er drie bovengronds. De etages worden door zes radiale liggers gevormd, die aan de buitenzijde aan de stijlen bevestigd zijn en in het midden bij een zeskantig koppelstuk samenkomen. Aan dit koppelstuk zijn de liggers vastgeschroefd. In de zwikken zijn er gebogen profielen aangebracht. Om de constructie te verstevigen zijn er in ieder van de zes zijvlakken twee diagonale wanddraden aangebracht. Tevens is de constructie door trekstangen in de zes zijvlakken verstijfd.

Galerij


Monumenten in de buurt van IJzeren zeekaap in Oosterend

De Koningshoeve: verlaten boerderij met groot voorhuis gedicht door voorschot met eenvoudig luik

Oranjestraat 31
Oosterend (Gemeente Texel)
Verlaten boerderij met groot voorhuis gedicht door voorschot met eenvoudig luik.

Enige der "zeven" huizen aan een dwarsweg even ten noorden van Oosterend gelegen dat nog intact is. Stolphoeve met lang voorhuis gesloten door houten ..

Zevenhuizen 5
Oosterend (Gemeente Texel)
Enige der "zeven" huizen aan een dwarsweg even ten noorden van Oosterend gelegen dat nog intact is. Stolphoeve met lang voorhuis gesloten do..

Pand met eenvoudig schot

Wierstraat 3
Oosterend (Gemeente Texel)
Pand met eenvoudig schot.

Pandje met eenvoudig voorschot

Koetebuurt 17
Oosterend (Gemeente Texel)
Pandje met eenvoudig voorschot.

Pandje met eenvoudig voorschot waarin luik

Koetebuurt 15
Oosterend (Gemeente Texel)
Pandje met eenvoudig voorschot waarin luik.

Kaart & Routeplanner

Route naar IJzeren zeekaap in Oosterend

Foto's (7)