Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Wakend Oog Het Wakend Oog in West Terschelling

Gebouw

Torenstraat 2
8881BJ West Terschelling (gemeente Terschelling)
Friesland

Bouwjaar: 1882 1991 (restauratie)
Architect: M. Daalder Daalder 1882 M. Daalder


Beschrijving van Wakend Oog Het Wakend Oog

Inleiding Het WACHTLOKAAL ten behoeve van de schippersvereniging "Het Wakend Oog", tegenwoordig koffiehuis, staat aan de kade van de haven van Terschelling, op de hoek met de Torenstraat die vanaf de kade naar het noordwesten loopt. De ingang bevindt zich in de kopgevel op deze straathoek. "Het Wakend Oog" stamt uit 1882 toen het, blijkens één van de vele gevelstenen, werd opgericht door oud-burgemeester G.J.E. Eschauzier, ter herinnering aan de Terschellinger Noordpoolvaarder Willem Barendtsz. Het pand is een ontwerp van architect M. Daalder te Den Helder in eclectische stijl met enkele Neo-Renaissance elementen, hetgeen kenmerkend is ook voor het overige werk van deze architect op Terschelling, zoals de N.H. kerk te Midsland. Het pand is in 1991 zorgvuldig gerestaureerd, gemoderniseerd en inwendig aangepast aan de functie van horecagelegenheid, echter met behoud van een aantal interieurelementen. Twee windschermen aan de voorgevel zijn nieuw en vallen buiten de bescherming van rijkswege. Omschrijving "Het Wakend Oog" is opgetrokken in bruine bakstenen met gele gevelbanden rondom lopend, op een rechthoekige plattegrond. Het zadeldak is gedekt met zwarte verbeterde Hollandse pannen. De twee topgevels bevatten een klimmend boogfries waarvan de rondbogen in gele stenen zijn uitgevoerd. Een rollaag sluit de oplopende gevelranden af; een gemetselde geelbruine rechthoek met daarop een natuurstenen piron bekroont de topgevels. Ter hoogte van de goot een getrapte gevelverbreding. De zesruitsvensters in voor- en achtergevel en in de rechterzijgevel hebben een licht gehoekte bovenzijde; een schouderstuk loopt door tot aan de gevelband, en bestaat uit gele, rode en bruine strekken en aanzet- en sluitstenen. Ook de toegangsdeur in de voorgevel is zo afgewerkt; aan weerszijden van deze deur twee vensters. Centraal in de topgevel een gepleisterde gevelsteen onder geel-rode segmentboog. Hierop is in reliëf afgebeeld een oog en de tekst: "het wakend oog 1680-1882", samen omvat door een touw met platte knoop middenonder. Onderaan de gevel twee zwarte stenen gedenkplaten met de teksten "ter herinnering/aan den grooten noordpoolzeevaarder/WILLEM BARENTSZ/ op dit eiland geboren/+ 1540 + 20 juni 1597/ bij NOVA ZEMBLA" en "ter aandenken/aan den heer P.ESCHAUZIER/oud burgemeester/van het eiland Terschelling/van 1810 tot 1837". In de achtergevel is één gekoppeld venster en één enkel verdiepingsvenster; in de rechterzijgevel twee gekoppelde vensters. Aan de rechterzijgevel, die naar de haven is gericht, is een houten zitplank bevestigd, en nog twee zwarte stenen gedenkplaten: een uit 1982, en een met de tekst "de eerste steen/gelegd door/P.J.E Eschauzier/kleinzoon van den oud burgemeester/10 juni 1882". De linkerzijgevel bevat een hoog klein vierruitsvenster. In het portaal bevinden zich twee natuurstenen gedenkplaten, waarvan de één een gedicht bevat over een wakend oog, en de ander, gedateerd 14 december 1882, een huldeblijk is aan G.J. Eschauzier, de stichter. Waardering Het voormalig wachtlokaal "Het wakend oog" te Terschelling uit 1882, is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang: - als bijzondere uitdrukking van de rol van scheepvaart en haven voor het eiland Terschelling; - als typerend voorbeeld binnen het oeuvre van de ontwerper, N.J. Daalder; - vanwege de architectonische detaillering met de scheepvaartverwante ornamentiek; - vanwege de zeer hoge mate van gaafheid van het exterieur; - vanwege de ligging die de overgang van haven naar dorpskom mede vormgeeft en markeert; - vanwege de zeldzaamheid van gebouwen met deze functie. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 508931
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:54:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Het Wakend Oog
Detail van de hal met passer en winkelhaak en alziend oog
Detail van de hal met passer en winkelhaak en alziend oog
Locatie West-Terschelling
Oorspr. functie Wachthuis voor vissers en misschien vrijmetselaarstempel
Huidig gebruik Horeca
Bouw gereed 1882
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 508931
Het wachthuisje
Het wachthuisje
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het Wakend Oog is een wachthuisje aan de haven van West-Terschelling.

Het diende om de vissers van het eiland bescherming te bieden als zij bij zuidelijke stormen hun drooggevallen schepen moesten bewaken. Het oorspronkelijke gebouw was opgetrokken uit wrakhout, In 1882 werd het door de zoon van burgemeester Pierre Eschauzier van Terschelling herbouwd en opgetrokken uit steen. Het gebouw is mogelijk herbouwd om als vrijmetselaarstempel te kunnen dienen. In en op het gebouw bevinden zich diverse vrijmetselaarssymbolen, zoals het Alziend oog, passer en winkelhaak en als hoogste punt op het dak geplaatste piramides.

Het gebouw is thans in gebruik als koffiehuis.

Plaquettes


Monumenten in de buurt van Wakend Oog Het Wakend Oog in West Terschelling

Duiventil De Duiventil

Commandeurstraat 8
West Terschelling (Gemeente Terschelling)
In aanleg oud pand onder zadeldak waarvan de klokgevel gepleisterd is.

Vrij diep pand onder zadeldak tussen topgevels waarvan de versierde voorgevel trapvormig is

Torenstraat 7
West Terschelling (Gemeente Terschelling)
Vrij diep PAND onder zadeldak tussen topgevels, waarvan de voorgevel trapvormig met rode sterren in het fries en als klesoren, XVII, omlijst..

Pand met gepleisterde puntgevel en oude kozijnen met spiegelglas onder zadeldak

Commandeurstraat 10
West Terschelling (Gemeente Terschelling)
Pand onder zadeldak, gepleisterde puntgevel; oude kozijnen met spiegelglas.

Hoekpand aan de haven met ingezwenkte afgeknotte gevel aan de Commandeurstraatzijde en aan de havenzijde erker en zijtuin

Commandeurstraat 1
West Terschelling (Gemeente Terschelling)
Aardig gelegen hoekpand aan de haven, 1859 gesticht blijkens eerste steen. Aan de Commandeurstraat ingezwenkte afgeknotte gevel, aan de have..

Pand met bakstenen puntgevel

Commandeurstraat 12
West Terschelling (Gemeente Terschelling)
Pand met bakstenen puntgevel. Een stoepsteen.

Kaart & Routeplanner

Route naar Wakend Oog Het Wakend Oog in West Terschelling

Foto's (6)