Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Seminarie Hageveld in Heemstede

Gebouw

Cruquiusweg 15
2102LS Heemstede
Noord Holland

Bouwjaar: 1922-1930
Architect: J. Stuyt


Beschrijving van Seminarie Hageveld

Inleiding Het omvangrijke HOOFDGEBOUW werd ontworpen in een formele stijl die getuigt van een heroriëntatie op de Hollands-Classicistische architectuur uit de 17de eeuw. Omschrijving Hoofdgebouw van het voormalige seminarie Hageveld, geheel symmetrisch gebouwd op in een in hoofdvorm H-vormig grondplan met oost-westelijke hoofdrichting. In de oostelijke helft van de H bevindt zich op de middenas (O-W) een voormalige koepelkerk op ovaal grondplan die het hart vormt van het gebouw. De bebouwing bestaat over het algemeen uit souterrain, beletage, tweede verdieping en kapverdieping. De koepelkerk is in oorsprong een ongedeelde ruimte onder een hoge koepel. Het muurwerk is steeds opgetrokken in rode baksteen boven een uitgemetselde plint in grijze breuksteen. Risalerende middenpartijen, gebosseerde hoeken en pilasters alsmede delen van hoofdgestellen en vensteromlijstingen zijn uitgevoerd in zandsteen. De bekapping is een uit schild-, zadel- en tentdaken samengestelde kap met lei in Maasdekking. De noklijnen van de hoekpaviljoens en de risalerende middenpartij aan de westzijde liggen steeds hoger. De noklijnen hebben zowel een oost-westelijke als een noord-zuidelijke hoofdrichting. Het gebouw wordt gedomineerd door de ovale koepel met ovale lantaarn boven de voormalige kerk. Het muurwerk van alle onderdelen van het gebouw wordt aan de bovenzijde afgesloten door een kroonlijst. De vensters zijn alle van hout en hebben meerruits ramen met roedenverdeling. De steeds direct boven de kapvoet geplaatste dakkapellen zijn alle getoogd en voorzien van meerruits ramen met overwegend vierkante en rechthoekige roedenverdeling. Een ruitvormige roedenverdeling is toegepast bij enige vensters in de kopse zijden van de vleugels aan de achterzijde (O). De representatieve U-vormige voorzijde (W) heeft een centraal geplaatste hoofdingang in het terugliggende gedeelte. De hoofdingang, met bordes in natuursteen, bevindt zich in een hoger opgetrokken, rijk gedecoreerde middenrisaliet. Deze middenrisaliet heeft gebosseerde hoeken en een zware kroonlijst die in het midden wordt doorbroken door een topgevel met hooggeplaatst rond venster onder spiegelboog. Centraal in de middenrisaliet bevindt zich de in zandsteen uitgevoerde ingangspartij. De ingangspartij bevat een dubbele paneeldeur met getoogd bovenlicht onder een voor de verdieping geplaatst en op twee consoles rustend balkon met op de voorzijde het woord HAGEVELD. Het balkon wordt vanaf de verdieping betreden via een groot meerruits venster met stolpdeur. Dit venster is rondom gedecoreerd. Aan de bovenzijde bestaat deze decoratie uit een zandstenen gevelsculptuur waarin onder meer een bisschopsstaf en een mijter zijn verwerkt. Boven deze gevelsculptuur bevinden zich de in brons uitgevoerde Romeinse cijfers MCMXXIII (1923). Links van deze gevelsculptuur staat in bronzen letters PORTA en rechts hiervan COELI. Aan weerszijden van de middenrisaliet bevindt zich een smal venster met meerruits roedenverdeling. Het muurwerk aan weerszijden van de middenrisaliet is acht vensterassen breed. Onder de vensters van de parterre bevinden zich lage, met natuursteen omlijste souterrainvensters. De beide naar voren springende armen van de voorzijde hebben een lengte van zes en een breedte van drie vensterassen. Ook hier zijn in de plint van het gebouw met natuursteen omlijste souterrain-vensters geplaatst. De hoeken van de kopse zijden van de naar voren springende vleugels zijn net als de eerder genoemde middenrisaliet gebosseerd. De kroonlijst van deze kopse zijden wordt in het midden doorbroken door een met zandsteen gedecoreerde geveltop met meerruits venster. De kopse zijde van de zuidelijke arm heeft in de geveltop een gesculptureerd Andreaskruis en daaronder de Romeinse cijfers MDCCCXVII (1817). De kopse zijde van de noordelijke arm heeft in de geveltop een gesculptureerd lam met staf en daaronder dezelfde Romeinse cijfers. De achterzijde (O) bestaat uit twee naar voren komende vleugels die de koepelkerk flankeren. De vleugels hebben een lengte van 17 vensterassen en worden op de uiteinden door hogere en dwars geplaatste paviljoens ter breedte van twee en ter lengte van vier vensterrassen beëindigd. In de noklijnen van de twee schilddaken bevinden zich in het midden identieke dakruiters onder kleine spitse tentdaken. De paviljoens hebben naast de gebosseerde hoekpilasters elk een tweede pilaster die de buitenste vensterassen in een travee plaatsen. De regelmatige plaatsing van de vensters wordt ter hoogte van de parterre - deze paviljoens hebben geen souterrain en beletage - doorbroken door twee trapsgewijs oplopende verticale vensters. Deze vensters zijn gekoppeld. Op de tweede verdieping bevinden zich aan de lengtezijde de eerder genoemde ramen met ruitvormige roedenverdeling. Deze paviljoens worden sinds 1961 door de eerder genoemde reeks houten noodlokalen van één bouwlaag met elkaar verbonden. De vleugels verbinden de paviljoens met een noord-zuidgericht volume dat de "middenbalk" van het H-vormige grondplan vormt (zie alinea noordzijde en zuidzijde). Vanaf de beide vleugels omarmen ovaalvormige galerijen het aangrenzende sportveld aan de oostzijde van het gebouw. De galerijen hebben een achterwand in rode baksteen en een in houtwerk uitgevoerde overkapping waarvan de bovenzijde plat is en met mastiek gedekt. De overkapping heeft een afhangende rand van verticaal beschot met golvende onderzijde. De beide zijkanten (N en Z) zijn in hoofdvorm identiek. Genoemd zijn reeds de oost-west gerichte vleugels die de op het oosten gelegen paviljoens met een centraal dwarsvolume ("middenbalk") verbinden. Dit centrale dwarsvolume heeft twee bouwlagen met kap. Het heeft aan beide zijden uitstekende vleugels die elk door een vierkant paviljoen ter breedte van vier vensterassen worden afgesloten. Deze paviljoens zijn hoger dan de vleugels en worden afgesloten door een tentdak. Tegen het noordelijke paviljoen staat nog een lager rechthoekig volume met de functie van kapel. Aan de noordzijde bevindt zich ten oosten van het centrale dwarsvolume een hoge ronde en vrijstaande schoorsteen in rode baksteen op breder uitgemetselde voet. Ten westen van het dwarsvolume verbinden korte oost-westvleugels dit dwarsvolume met het eerder genoemde U-vormige blok aan de voorzijde (W). Deze korte oost-westvleugels, met een lengte van tien vensterassen, worden beëindigd door rechthoekige hogere paviljoens die tevens de beide vleugels van de U-vormige voorzijde (W) vormen. Deze paviljoens hebben een lengte van vier vensterassen aan weerszijden van grote vijfzijdige erkers over de totale gevelhoogte. De in de middenas (O-W) geplaatste voormalige koepelkerk met crypte, staat met de westzijde tegen het eerder genoemde dwarsvolume ("middenbalk") vanuit de parterre waarvan de kerk ook wordt betreden. De ovaalvormige hoofdmassa van het muurwerk wordt afgesloten door een zwaar omgaand hoofdgestel dat rust op pilasters die het muurwerk aan noord- en zuidzijde in zes traveeën verdelen. Tegen elk van deze traveeën staat een half uitgebouwde kapel (absis) op half-cirkelvormig grondplan onder half koepelgewelf. Boven de kapellen bevindt zich in elke travee een groot rechthoekig venster. Aan de oostzijde is het hoofdvolume vergroot met een lagere beuk met rondgang die absidiaal wordt beëindigd. De noklijn van de kap van deze beuk bevindt zich ter hoogte van de kroonlijst van het hoofdgestel van de hoofdmassa. Het muurwerk van de beuk wordt boven de rondgang ook door pilasters geleed. Tussen deze pilasters bevinden zich ronde vensters. De koepel wordt geleed door uitspringende ribben die corresponderen met de pilasters van het muurwerk. De constructie bestaat uit een binnen- en een buitenkoepel. In de dakvlakken van de koepel zijn ovaalvormige kapellen geplaatst. Deze kapellen verlichten de ruimte tussen de binnen- en buitenkoepel. De koepel wordt bekroond door een ovale lantaarn waarvan de wederom koepelvormige afsluiting rust op kleine rondomgaande zuilen. Het ovale interieur van de koepelkerk is behoudens de met de liturgie verband houdende zaken in structuur bewaard gebleven. De ruimte wordt echter sinds enige jaren horizontaal gedeeld door een houten vloer. De oorspronkelijke ongedeelde ruimte wordt geleed door twaalf korintische pilasters die een hoofdgestel dragen. In elk der kapitelen is de naam van een apostel aangebracht. De koepelvorm daarboven heeft een cassetteplafond dat op het hoogste punt overgaat in een religieuze plafondschildering. De ruimte werd in oorsprong alleen verlicht door de grote rechthoekige vensters. De na de plaatsing van de vloer ontstane parterre ontvangt thans daglicht door nieuw gemaakte vensters in de absiden. Ook in de overige delen van het gebouw is het interieur grotendeels bewaard gebleven. Delen zijn echter wel aan het oog ontrokken, zoals het gemetselde gewelf van de bibliotheek (voorzijde ZW) dat thans schuilgaat onder een systeemplafond. Waardering Vanuit architectuurhistorisch oogpunt is het hoofdgebouw van algemeen belang vanwege de kwaliteit van het ontwerp, de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm en detailering alsmede de plaats die het inneemt binnen het oeuvre van de architect Jan Stuyt. Het object is voorts van stedebouwkundig belang vanwege het silhouet van de koepel in het bebouwingsbeeld van de gemeente Heemstede. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 508446
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Atheneum College Hageveld
College Hageveld.jpg
Algemeen
Locatie Heemstede
Opgericht 1967
Type atheneum
Denominatie rooms-katholiek
Overig
BRIN 02UC
Vestigingsnummer 0
Website http://www.hageveld.nl/
Portaal  Portaalicoon   Onderwijs

College Hageveld is een atheneum en een voormalig kleinseminarie in Heemstede.

Hageveld I

Het Klein Seminarie Hageveld werd in 1817 opgericht door J.J. Cramer, aartspriester van Holland en Zeeland, met het doel 'om aan de jongelingen, die zich den geestelijken stand willen toewijden, eene opvoeding en een onderwijs te verschaffen, geheel als voorbereiding, in verband staande met het hooger onderwijs en de vorming welke zij in het groot seminarium te Warmond te wachten hebben'. Hageveld was de eerste sectie of afdeling van het Seminarie Warmond. Cornelis Richard Anton van Bommel gaf de eerste stoot. Hij huurde aanvankelijk de buitenplaats Hageveld te Santpoort bij Velsen. Samen met C.L. baron van Wijkerslooth en W.F. van Niel kocht hij Hageveld. De eerste cursus van het kleinseminarie begon met vijf studenten.

Hageveld II

Toen de voormalige hofstede "Hageveld" in Velzen te klein werd, werd de hofstede "Schoonoord" te Voorhout aangekocht. In 1847 verhuisde de opleiding naar Voorhout, dat beter bereikbaar was voor de studenten en niet ver van het grootseminarie Warmond was gelegen. Op de buitenplaats Schoonoord verrees het nieuwe seminarie, dat dezelfde naam bleef houden.

Hageveld III

Hageveld 1925 Inwijding kapel, borstbeeld van Aug. Jos. Callier
Hageveld 1925 Inwijding kapel, gezicht in vogelvlucht op het seminarie

Omdat het gebouw in Voorhout te klein werd, werd gezocht naar een ander landgoed met het oog daarop het kleinseminarie voort te zetten. Op 17 januari 1920 werd door bisschop Callier van Haarlem voor dat doel tegen een prijs van 450.000 gulden het landgoed 't (Groot) Clooster (naar de 'Bernardieten'-priorij die daar stond van 1455 tot en met de Reformatie) onder Heemstede aangekocht. Speciaal voor het doel van het opleiden van de studenten werd nieuw gebouwd. Op 22 april 1921 vond de aanbesteding plaats, een jaar later werd de eerste steen gelegd. Het complex Hageveld-III werd ontworpen door architect Jan Stuyt. Beeldbepalend is de grote koepel van de kapel. De kapel vormde het hart van het gebouw. Deze werd bezocht voor de dagelijkse Heilige Mis en vele andere gebedsoefeningen.

Sinds 1923 is Hageveld gevestigd op de huidige locatie. Tussen 1941 en 1945 werd Hageveld door de Duitsers bezet, na vordering door de Wehrmacht/Kriegsmarine. Het gebouw werd aan de buitenzijde in ruwe camouflagekleuren geschilderd en op het dak en op de cour verscheen een witte cirkel met rood kruis, hoewel Hageveld geen hospitaalfunctie heeft gehad en misbruik van het Rode Kruisteken een oorlogsmisdrijf oplevert. Onder de overkappingen aan de courzijde stalden de Duitsers legervrachtwagens. De lessen werden in andere plaatsen voortgezet. In 1957 kreeg de school van het seminarie de status van erkend gymnasium. In 1956 wordt het bisdom Haarlem in tweeën gesplitst: het zuidelijk gedeelte heet van nu af aan bisdom Rotterdam. Als consequentie daarvan wordt voor het bisdom van Rotterdam een klein-seminarie opgericht in Noordwijkerhout. In 1961 verhuist een deel van de leraren en leerlingen en de subregent van Hageveld naar het dan geopende Leeuwenhorst in Noordwijkerhout. Een behoorlijke aderlating voor Hageveld.

Hageveld veranderde in de jaren zestig ingrijpend. Eerst kwam er een splitsing van de leiding van het seminarie en het gymnasium (1962). Deze splitsing leidde tot wijzigingen in de taak van de regent: hij ging niet meer heel Hageveld besturen, maar in feite alleen nog maar het internaat. Tot 1965 bleef Hageveld officieel kleinseminarie, een vooropleiding voor jongens van 12 tot 18 jaar die priester willen worden. Met ingang van het schooljaar 1965-1966 wordt het gymnasium van het seminarie opengesteld voor externen, jongens uit Heemstede en omgeving, die geen priester willen worden. Per 1 september 1967 volgde de omzetting van kleinseminarie in Bisschoppelijk College, dat behalve voor priesterstudenten ook openstond voor in- en externe leerlingen die niet de bedoeling hadden priester te worden. Door de invoering van de Mammoetwet (1968) maakte het gymnasium plaats voor een atheneum, dat vanaf 1970 ook voor meisjes toegankelijk was. Aan het einde van het schooljaar 1973 is het laatste klassieke gymnasium examen. Hageveld, tot dan toe altijd gymnasium bij uitstek, is dan nu alleen atheneum. Eind jaren 60 en begin jaren 70 neemt het aantal internaatsleerlingen snel af, echter het aantal externe leerlingen neemt in die periode sneller toe. In 1981 verlaat de laatste interne leerling Hageveld, het internaat houdt na 165 jaar op te bestaan.

College Hageveld

In 1967 werd Hageveld een college. 1968 is het jaar dat College Hageveld een atheneum wordt. Het is het enige zelfstandige atheneum dat Nederland telt. Het atheneum is een zesjarige opleiding opgebouwd uit een onderbouw (klas 1, 2, 3) en een bovenbouw (klas 4, 5, 6). In de onderbouw vindt de basisvorming plaats en in de bovenbouw de tweede fase. De eerste klas vormt hierbij het brugjaar tussen basisschool en voortgezet onderwijs. Na een proefperiode voor elke brugklasleerling kan Latijn vanaf de tweede klas als keuzevak in het examenpakket opgenomen worden. Er zijn ongeveer 1350 leerlingen en ruim 130 medewerkers. Hageveld heeft, naast een degelijke opleiding, altijd aandacht besteed aan vernieuwende en maatschappelijke activiteiten. Een van de eerste scholen met lessen als dramatische expressie, computerkunde (zouden we nu informatica noemen), communicatie technieken en (multi-)mediatechnieken (bezit een mediatheek). Daarnaast zijn er vanaf het prille begin af uitgebreide buitenschoolse activiteiten, zoals de schoolkrant, extra sport en sportevenementen, creatief, toneel(stukken), musiceren, zingen, schaakclub en acties voor goede doelen.

Bekende Hagevelders

Op het landgoed Hageveld

Naast de school (in het achterhuis) waren op het terrein van Hageveld ook jarenlang gevestigd:

  • Een huis voor bejaarde priesters (witte villa),
  • Een opleiding voor gemeente-ambtenaren, de Bestuursacademie.

Thans is het voorhuis een appartementencomplex.

Indeling hoofdgebouw

Klein-Seminarie Hageveld
Vooraanzicht Hageveld anno 2015

De indeling van het klein seminarium Hageveld III was als volgt:

Het voorhuis met tweekamerappartementen, refter en andere ruimten voor de priester-leraren en bestuurders en de grote bibliotheek (rechts voor).

Het midden huis met rechts van het voorhuis de aula (met filmprojector), in het midden de kapel, links de refter (eetzaal) en de keuken. Verder in het middenhuis andere facilitaire zaken (o.a. in de kelder). De vleugels met aan de rechterkant t.o.v. de voorzijde het zusterhuis en aan linkerkant de zusterkapel. Op zolder, in tamelijk eenvoudige kamertjes, woonden de ”nimfen”: verstandelijk gehandicapte meisjes, die in de huishouding te werk waren gesteld.

Het achterhuis met op de begane grond naar de binnentuin toe rond de kapel de leslokalen. De linkerkant (bijgenaamd 'kleine kant') van het achterhuis was voor de 1e- en 2e-jaars seminaristen. De rechterkant (bijgenaamd 'de grote kant') van het achterhuis was voor de 3e tot en met de 6e-jaars seminaristen. Aan de beide buitenzijde de studiezalen en ontspanningsruimten. Gestudeerd werd er op vaste tijden in de studiezalen, waar elke jongen zijn eigen bureautje had en waar permanent toezicht was door een (priester-)surveillant. Op de eerste verdieping van het achterhuis bevonden zich aan beide zijde de twee grote slaapzalen met de 'chambrettes', planken afgeschoten kleine kamertjes zonder plafond (kamertjes van 2 bij 2 meter vierkant met een opstaande houten wand van 2 meter), met daarin een (opklap-)bed, wastafeltje met spiegel en kledingkast. De ingang van de chambrettes was voorzien van een van huis meegenomen gordijn. Echter de 5e- en 6e-jaars seminaristen hadden daar een deur. Aan de voorkant van de slaapzaal de doucheruimten. Achterin was de kamer van de surveillant.

Achter het achterhuis bevindt zich de 'cour', een (speel)veld, gedeeltelijk omarmd door twee half gebogen overkappingen en aan de rechterkant de oorspronkelijke gymzaal.

Externe links

Literatuur

  • H.J.M Taskin "Gedenkboek uitgegeven bij het eeuwfeest van het Seminarie Hageveld 1817 - 2 mei - 1917", Warmond, april 1917.
  • ING. M. P .A. Wils: 'Het Kleine Koninkrijk’, Spiegel Historiael van Oud-Hageveld, 1951 uitg. J. Babeliowsky & zonen Amsterdam (Hageveld-II Voorhout).
  • Joost Divendal: 'Hageveld, 162 jaar balanceren tussen mores en sores’, uitg. Monstrans, Heemstede 1978 (met René Bouwmans en Stephan Steinmetz): de geschiedenis van het voormalige Klein-Seminarie en het huidige College Hageveld
  • L.J. de Ridder: 'Koffers op Hageveld', herinnerde historie, Bakker & Van Dijk te Noordwijk, 1987.
  • Red. Hans van Erk... [et al.], "Hageveld 175 jaar" Annotatie Jubileumboek uitgegeven ter gelegenheid van het 175-jarig bestaan van Hageveld 1817-1992, 1993, 120 p., ISBN 90-9006250-5.
  • Jeroen Goudeau & Agnes van der Linden (red.), Jan Stuyt (1868–1934): een begenadigd en dienend architect, Nijmeegse kunsthistorische studies 18, Nijmegen: Stichting Nijmeegse Kunsthistorische Studies, 2011; "Rond een eivormige koepel: het klein-seminarie Hageveld van Jan Stuyt", pp. 149–179 door C.A. Veelenturf.
  • F.R. Hazenberg: 'Landgoed Hageveld Heemstede, 5000 jaar bewoningsgeschiedenis', Stichting Historisch Onderzoek Hageveld, Heemstede 2011.

Archief

  • Website Noord-Hollands Archief (Archief bisdom haarlem van 1559 tot 1853 en van 1853 tot circa 1965 en de archieven van het voormalige kleinseminarie Hageveld (1817-2001) en het grootseminarie Warmond).
  • Archief na 1965 en een klein deel van Hageveld in het Bisschopshuis, Nieuwe Gracht 80, 2011 NJ Haarlem.
  • Website Katholiek Documentatie Centrum (KDC)
  • Het Utrechts Archief (klein gedeelte van het zogeheten oud-archief, dat de periode vanaf de oprichting van het Bisdom Haarlem in het midden van de 16de eeuw tot 1853 bij aartsbisdom Utrecht; nu in het Utrechts Archief).
  • Website Nederlands Architectuurinstituut (In het archief van Jan Stuyt is een gedeelte van het bouwarchief van Hageveld te Heemstede ondergebracht, het andere gedeelte is te vinden in het Noord-Hollands Archief)

Monumenten in de buurt van Seminarie Hageveld in Heemstede

Seminarie Hageveld: stenen brug

Cruquiusweg 15
Heemstede
Inleiding Stenen BRUG gelegen in de as van het hoofdgebouw van het voormalige seminarie en hoofdtoegang gevend tot het voorplein aan de wes..

Pinksterkerk

Camplaan 18
Heemstede
Inleiding De in gewapend beton en baksteen opgetrokken PINKSTERKERK dateert uit 1956-1957 en is een ontwerp van architectenbureau Chr. Nie..

Restaurant "het Wapen van Heemstede"

Wilhelminaplein 4
Heemstede
Restaurant "het Wapen van Heemstede". Langgerekte gepleisterde lijstgevel met terzijde stal. 18e eeuw.

Nederlands hervormde kerk

Achterweg 17A
Heemstede
Ned.Herv.Kerk. Eenbeukig dorpskerkje in 1623/5 in gotische trant gebouwd, in 1652. Dwarsarm toegevoegd, daktorentje 1759. Graftombe Adriaan ..

Villa gebouwd als pastorie

Achterweg 11
Heemstede
Inleiding VILLA, in 1868 gebouwd als pastorie van de Nederlands Hervormde Gemeente, ter vervanging van de oude pastorie die in dat jaar werd..

Kaart & Routeplanner

Route naar Seminarie Hageveld in Heemstede

Foto's (3)