Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Poldergemaal Schellinkhout in Schellinkhout

Weg En Waterwerk

Zuiderdijk 56
1697KL Schellinkhout (gemeente Drechterland)
Noord Holland

Bouwjaar: 1900
Architect: K. Swagerman (machinegebouw)


Beschrijving van Poldergemaal Schellinkhout

Inleiding In 1900 gebouwd POLDERGEMAAL, genaamd "Poldergemaal Schellinkhout", een machinegebouw van het bouwtype C. Bij het gebouw een voor- en achterwaterloop (molenkolk) en een uitwateringsduikersluis in de IJsselmeerdijk. Het machinegebouw werd ontworpen door K. Swagerman, architect te Bovenkarspel. Het poldergemaal ligt ten noorden van de Zuiderdijk, naast de 17de-eeuwse "Grote Molen" en bemaalde voorheen de Polder Schellinkhout. Het gemaal werd oorspronkelijk gebouwd als hulpgemaal bij de molen en bezat een petroleummotor en centrifugaalpomp. In 1913 besloot men het gemaal voor hoofdbemaling in gebruik te nemen. Hiertoe werd een semi-diesel-ruwoliemotor geplaatst, die direct werd gekoppeld aan de centrifugaalpomp. In 1946 werd het gemaal geëlectrificeerd. Thans is het gemaal niet meer als zodanig in gebruik, maar de machinerieën zijn nog aanwezig. Omschrijving Het machinegebouw is noord-zuid georiënteerd op een rechthoekige plattegrond, uit één bouwlaag onder een zadeldak met een aangekapt gedeelte (links) onder een plat dak. Het pand is in paars-rode en rode baksteen opgetrokken en in kruisverband gemetseld. Ter decoratie werd plaatselijk siermetselwerk in gele en grijze bakstenen toegepast, waarbij de spaarvelden onderaan van schuingelegde strekken zijn voorzien en bovenaan siertandlijsten bevatten. De voorgevel (Z) bevat bij het hoofdvolume (rechts) een keperboogvormig spaarveld De linker travee (aanbouw) heeft een rechthoekig spaarveld waarin een gietijzeren rondboogvenster met tweemaal twee ruiten, alsmede een geel bakstenen onderdorpel en een om en om in gele en rode baksteen gemetselde boog. Het spaarveld is langs de bovenzijde afgesloten met een fries van gele bakstenen consoles en een rollaag. De rechter travee bevat in het midden een dubbele houten deur met ter weerszijden elk een smal gietijzeren rondboogvenster met een horizontale roede. Er zijn gele bakstenen onderdorpels en geel-rode bogen. De deur heeft een strekse boog uit gele bakstenen en een natuurstenen sluitsteen met het jaartal "1900". In de top is een natuurstenen gedenksteen met de tekst "POLDERGEMAAL SCHELLINKHOUT" ingemetseld. De tuitvormige topgevel heeft geprofileerde afdeklijsten en een sieranker. De linker zijgevel (W) is door middel van hoeklisenen en een liseen verdeeld in twee traveeën, die aan de bovenzijde zijn afgesloten met een bakstenen fries. Iedere travee bevat twee smalle, gekoppelde gietijzeren rondboogvensters met geelbakstenen onderdorpel en een horizontale roede. De bogen zijn in rode en gele baksteen uitgevoerd. De rechter zijgevel (O) is identiek. De achtergevel (N) is in drie traveeën verdeeld. De twee linker traveeën bevatten verdiepte velden met een keperboog aan de bovenzijde. In de van geprofileerde afdeklijsten voorziene top van de tuitgevel ruitvorm met houten laadluik (zolder). Beide traveeën zijn verder blind. De rechter travee (aanbouw) is identiek aan de linker travee van de voorgevel. Het zadeldak is gedekt met losanges. Het verlaagde platte dak met zink. Het interieur van het machinegebouw bestaat uit een ongedeelde ruimte waarin opvoer- en aandrijfwerktuig zijn opgesteld. De Gwynnes centrifugaalpomp uit 1913 bevindt zich rechts achterin de ruimte: op het slakkehuis staat het fabrieksmerk "INVINCIBLE/C/GWYNNES LTD. LONDON". De pomp heeft één zuigmond, een gesplitste aanvoer naar de waaier en één persbuis. De leiding waarmee de pomp vacuüm wordt gezogen bevindt zich aan de bovenzijde. De HEEMAF 80 pk electromotor uit 1948 staat links van de pomp. Met behulp van een snaaroverbrenging op een groter wiel dat op de pomp-as is bevestigd, wordt de pomp aangedreven. Links van de electromotor staat de schakelaar van de motor. Tot de hulpapparaten behoort een vacuünpomp die door een electromotor wordt aangedreven. Waardering Het poldergemaal is van algemeen belang uit cultuur- en architectuurhistorisch oogpunt alsook wegens civiel-technisch-historische waarde als zijnde een gaaf bewaard voorbeeld van een klein hulpgemaal van het bouwtype C met in het interieur nog aanwezig de oorspronkelijke machinerieën. Tevens is het poldergemaal van belang vanwege de ensemblewaarde met de naastgelegen "Grote Molen". (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 508443
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Poldergemaal Schellinkhout
Poldergemaal Schellinkhout rechts naast De Groote Molen anno 2012
Poldergemaal Schellinkhout rechts naast De Groote Molen anno 2012
Locatie Munnickaij
Oorspr. functie gemaal
Huidig gebruik buiten gebruik
Start bouw 1900
Verbouwing 1913 en 1946
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 508443
Architect K. Swagerman
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het Poldergemaal Schellinkhout was oorspronkelijk een hulpgemaal in het Noord-Hollandse gehucht Munnickaij nabij Schellinkhout.

Geschiedenis

Het poldergemaal Schellinkhout werd in 1900 gebouwd als een hulpgemaal voor de naast het gemaal gelegen De Groote Molen. Het ontwerp is van de hand van de architect K. Swagerman. In 1913 nam het gemaal de hoofdbemaling van de polder Schellinkhout over. In dat jaar werd een "semi-diesel-ruwoliemotor" in het gemaal geplaatst. Via het gemaal werd het overtollige water uit de polder geloosd in de toenmalige Zuiderzee en later in het IJsselmeer. Na de Tweede Wereldoorlog werd het gemaal geëlektrificeerd. Het gemaal is buiten dienst gesteld, maar de machines zijn nog wel in het gebouw aanwezig. De stichtingsdatum "1900" is in de vorm van een sluitsteen in de boog boven de deur aan de voorzijde verwerkt. Recht daarboven is de naam Poldergemaal Schellinkhout in natuursteen in de gevel aangebracht. In de rechthoekige geveltop bevindt zich een sieranker.

Het poldergemaal is erkend als rijksmonument vanwege de cultuur-, en architectuur-, en civieltechnisch-historische waarde. Ook de samenhang met de eveneens als rijksmonument erkende molen was van belang voor de waardering als monument.


Monumenten in de buurt van Poldergemaal Schellinkhout in Schellinkhout

De Grote Molen

Zuiderdijk 57
Schellinkhout (Gemeente Drechterland)
Romp van een achtkante binnenkruier, (De Grote Molen), romp en kap met riet gedekt. Bouwjaar onbekend.

Vrijstaand houten woonhuis

Dorpsweg 106
Schellinkhout (Gemeente Drechterland)
Inleiding Rond 1850 gebouwd vrijstaand houten WOONHUIS. Het pand ligt, schuin op de weg geplaatst, aan de westzijde van de Dorpsweg, op de ..

Toren der Martinuskerk

Dorpsweg 116
Schellinkhout (Gemeente Drechterland)
Toren der Herv. Kerk. De toren bestaat uit drie geledingen, gescheiden door waterlijsten, en een ingesnoerde spits. De korfbogige ingang aan..

Voormalige dorpsherberg. Pand met verdieping op vierkante plattegrond. Tentdak, gedekt met pannen

De Laan 4
Schellinkhout (Gemeente Drechterland)
V.m. dorpsherberg uit omstreeks 1770. Pand met verdieping op vierkante plattegrond. Tentdak, gedekt met pannen.

Martinuskerk

Dorpsweg 116
Schellinkhout (Gemeente Drechterland)
Herv. Kerk. Dorpskerk, die tesamen met het raadhuis op een aantrekkelijke wijze is gelegen aan de voet van de IJsselmeerdijk. Eenbeukige kru..

Kaart & Routeplanner

Route naar Poldergemaal Schellinkhout in Schellinkhout

Foto's (2)