Meer dan 63.000 rijksmonumenten


St. Pancratius in Tubbergen

Kerkelijk Gebouw

Grotestraat 70
7651CK Tubbergen
Overijssel

Bouwjaar: 1896-1897


Beschrijving van St. Pancratius

Inleiding De neogotische KERK (St. Pancratius) van Tubbergen is gebouwd in 1896/7 in opdracht van het R.K. kerkbestuur van Tubbergen, naar ontwerp van Alfred Tepe. Constructeurs van de kerk waren de Gebr. Hilbers uit Groenlo. In 1853 is de bisschoppelijke hiërarchie hersteld met als gevolg een opbloei van de rooms-katholieke kerkelijke kunst. Op 1 december 1869 is in Utrecht het St. Bernulphusgilde opgericht, waarin kunstenaars en bevorderaars (waaronder veel priesters) o.l.v. pastoor Van Heukelum de kerkelijke kunst nieuw leven inbliezen. Zij deden dit naar middeleeuws voorbeeld, m.n. de 13de en 14de eeuwse franse en duitse gotiek vormden een inspiratiebron. Het gilde vormde een tegenhanger van de "Amsterdamse school", geleid door P.J.H. Cuypers en Alberdingk Thijm. De voornaamste kunstenaars van het gilde waren de architect Alfred Tepe (een leerling van P.J.H. Cuypers) en de beeldhouwer Friedrich Wilhelm Mengelberg, beiden in de praktijk geschoold in de bouwhut van de Keulse Domkerk. Zij werkten hecht samen. Het werk van Tepe vertoont weinig ontwikkeling. De Nederrijnse gotiek en de Westfaalse hallekerken gelden als zijn voornaamste inspiratiebron. Hij ontwierp vrijwel altijd sobere kerken van baksteen met een sober interieur, hij gebruikte geen natuursteen. De toren uit Bentheimer zandsteen dateert uit het begin van de 16de eeuw (rijksmonument. nr.: 35747). HOOFDORGEL, gemaakt in 1881 door M. Maarschalkerweerd uit Utrecht, oorspronkelijk met één klavier en aangehangen pedaal. In 1955 door de fa. Vermeulen uitgebreid met een tweede klavier en vrij pedaal en voorzien van electropneumatische tractuur. KOORORGEL, gemaakt door M. Maarschalkerweerd in 1882 met één klavier en aangehangen pedaal, oorspronkelijk gemaakt voor de R.K. kerk te Rhenoy. Het altaar en de preekstoel zijn het ontwerp van F.W. Mengelberg, de triomfbalk met de calvariegroep dateert uit 1942. Ook de gebrandschilderde ramen zijn bijzonder. Ze zijn uitgevoerd door vier generaties van de familie Nicolas. De oudste vijf glazen in het priesterkoor dateren uit de bouwtijd van de kerk en zijn vervaardigd door de glazenier Frans Nicolas en zijn zonen François en Charles. De drie glazen achter het altaar verbeelden verschillende taferelen uit het Oude en Nieuwe Testament. Aan weerszijden daarvan bevinden zich twee ramen met afbeeldingen van acht heiligenfiguren. De acht ramen in het schip zijn in 1954 gemaakt door Joep Nicolas (1897-1972) (de zoon van Charles) en beelden de Apocalypse uit. In 1965 zijn ook in het transept nog twee gebrandschilderde ramen van Joep Nicolaas geplaatst, het Mozesraam en het raam van de Bergrede. Deze werden in samenwerking met Joep vervaardigd door zijn neef Joep Nicolas van Ronkenstein (geb. 1933) Susanne Nicolas-Nys, de echtgenote van Joep sr., heeft in het begin van de jaren '60 de 14 bronzen kruiswegstaties ontworpen. In 1972 werd Joep Nicolas gevraagd de nog resterende ramen in de kerk te beglazen. Hij overleed echter vier dagen na zijn bezoek aan Tubbergen in juli 1972. Daarop werd aan zijn dochter Sylvia O'Neill-Nicolas de opdracht gegeven de laatste tien ramen te ontwerpen. Deze ramen kwamen in 1976 gereed. Langs de noordgevel van de kerk staan leilinden. De sacristie aan de achterzijde van de kerk valt binnen de bescherming. De pastorie is voor bescherming van rijkswege van ondergeschikt belang. Omschrijving Driebeukige pseudo-basiliek met transept, uitgevoerd in machinale baksteen. Schip en transept onder schilddaken. De zijbeuken zijn even hoog als schip en transept maar hebben iets lagere schilddaken. Alle daken zijn gedekt met leien in maasdekking. Op de nokeinden smeedijzeren versieringen. Aan weerszijden van de 16de eeuwse toren zijn twee kapellen aangebouwd die via een tussenlid verbonden zijn met de kerk. De kapellen zijn afgedekt met schilddaken met leien in maasdekking. Nok- en goothoogte zijn lager dan die van de kerk. De kapellen zijn 2/6de gesloten, die aan de noordzijde heeft twee traveeën, die aan de zuidzijde één. De ongelede steunberen in de zijgevels markeren de travee-indeling van de kerk. De traveeën worden geleed door twee hoge spitsboogvensters met glas-in-lood en bakstenen traceringen. In de transeptabsiden enkelvoudige spitsboog vensters met glas-in-lood, gescheiden door steunberen. Alle traveeën en de transeptarmen worden bekroond door een dakkapel met luiken onder een schilddak. Het koor is 3/8ste gesloten en omrand door straalkapellen. De onderdorpels van de vensters liggen allen op dezelfde hoogte en vallen samen met een rondom lopende waterlijst. Door dit horizontale element krijgt de kerk een sokkel. Mede door de robuuste toren is de verticale werking van de neogotische kerk in zijn volle omvang minimaal. De sacristie staat tussen de kerk en de pastorie en is met beide verbonden via een plat afgedekt tussenlid. De sacristie heeft een rechthoekig grondplan onder een steil schilddak met leien en pironnen op de nok. De spitsboogvensters zijn bezet met glas-in-loodramen en uitgevoerd met een bakstenen tracering. In het dakschild aan de voorzijde een kleine dakkapel als op het dak van de kerk. Het interieur van de kerk verkeert in originele staat. Het schip is twee traveeën lang, koor en transeptarmen zijn geaccentueerd door samengestelde gewelven. Verder eenvoudige kruisgewelven. De originele meubilering van de kerk, waaronder de houten banken, is nog aanwezig. Bijzondere aandacht verdienen de gebrandschilderde ramen van de familie Nicolas, en de preekstoel en het altaar, zeer fraai uitgevoerd naar een ontwerp van F.W. Mengelberg. Het interieur van de sacristie is eveneens uitgevoerd met samengestelde gewelven. Waardering Rooms Katholieke kerk St. Pancratius van cultuur-, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang: - vanwege de exemplarische kwaliteit van de kerk voor produktie en gedachtengoed van het St. Bernulphusgilde. - als Gesamtkunstwerk waarin op ingehouden wijze de bestaande toren, de kerk en het interieur geïntegreerd zijn. - vanwege de ligging aan het Raadhuisplein, in het oude centrum van Tubbergen. - vanwege de gaafheid van de kerk, zowel exterieur als interieur, daarbij ingebrepen stoffering en meubilering. - vanwege de zeldzaamheid van "totaalprodukten" van het St. Bernulphusgilde. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 507958
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Pancratiusbasiliek
Sint-Pancratiusbasiliek
Sint-Pancratiusbasiliek
Plaats Tubbergen
Gewijd aan Pancratius
Monumentale status Rijksmonument
Sint Pancratiusbasiliek tubbergen wapen.svg
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Sint-Pancratiusbasiliek is een neogotische rooms-katholieke parochiekerk in het centrum van Tubbergen.

De oude kerk

Vanouds was er al een kapel toegewijd aan de heilige Pancratius in Tubbergen. Deze werd bediend vanuit Ootmarsum. Deze kapel werd uitgebreid en deed vanaf 1576 dienst als parochiekerk voor Tubbergen. In 1634 werd een predikant in Tubbergen benoemd. Hoewel de bevolking grotendeels rooms-katholiek bleef, ging de kerk over in protestantse handen. Toen Lodewijk Napoleon, koning van Holland, in 1809 vernam dat er in Tubbergen slechts 68 protestanten woonden tegen duizend katholieken, gelastte hij de teruggave van de kerk.

De nieuwe kerk

Gezien de verwaarloosde staat van de kerk werd deze in de negentiende eeuw gerestaureerd. De 16e-eeuwse toren, een gotisch bouwwerk in Bentheimer zandsteen, werd verlaagd. Ook kwam er een Maarschalkerweerdorgel. Uiteindelijk ging men tot nieuwbouw over. In 1897 werd de nieuwe kerk van architect Alfred Tepe geopend in aanwezigheid van H.J.A.M. Schaepman uit Tubbergen. Het restant van de toren bleef behouden. In 1977-1978 werd de toren opnieuw gerestaureerd, waarbij hij weer werd teruggebracht naar de oorspronkelijke hoogte. Het opgehoogde deel is tegenwoordig nog duidelijk te herkennen aan het kleurverschil tussen de oude en de nieuwe stenen.

Interieur

In de kerk bevinden zich 35 gebrandschilderde glas-in-loodramen van vijf opeenvolgende generaties van de bekende glazeniersfamilie Nicolas.[1] Suzanne Nicolas-Nijs maakte in 1962 een bronzen kruisweg voor de kerk.

Verheffing tot basiliek

Op 6 januari 2000 werd de kerk verheven tot basilica minor.



Monumenten in de buurt van St. Pancratius in Tubbergen

Onvoltooide Bentheimerstenen toren

Grotestraat 70
Tubbergen
Behorende bij de Rooms-Katholieke kerk uit 1897. Een zware onvoltooide Bentheimerstenen toren zonder steunberen, uit de eerste helft van de ..

Voormalig gemeentehuis,'t oale Roadhoes

Grotestraat 60
Tubbergen
Inleiding Het voormalige gemeentehuis van Tubbergen is in 1930-31 gebouwd naar ontwerp van H.W. Valk. Zijn prijsvraagontwerp in traditional..

Hervormde Kerk

Hattinkstraat 1
Tubbergen
Hervormde Kerk. Eenvoudig zaalgebouwtje uit 1810 met torentje boven de gevel. De kerk bezit een laatgotische zandstenen preekstoel uit 1519,..

Huis Enschede of de Eeshof

Hardenbergerweg 22
Tubbergen
Huis Enschede of de Eeshof. Het benedengedeelte ten dele nog 18e eeuw. Boven de deur 1719 en in de vleugelachtige aanbouw ter linkerzijde tw..

Standbeeld van Dr. Schaepman

Tubberger Es
Tubbergen
Inleiding Het STANDBEELD van Schaepman is in opdracht van de Rooms Katholieke kerk van Tubbergen vervaardigd. Het beeld is geplaatst op de ..

Kaart & Routeplanner

Route naar St. Pancratius in Tubbergen

Foto's (1)