Meer dan 63.000 rijksmonumenten


St. Lambertuskerk in Maastricht

Kerkelijk Gebouw

Koningin Emmaplein 8
6211NG Maastricht
Limburg

Bouwjaar: 1914-1916
Architect: Hubert van Groenendael


Beschrijving van St. Lambertuskerk

Inleiding ST. LAMBERTUSKERK, rooms-katholieke parochiekerk op samengestelde kruisvormige plattegrond, dominant gesitueerd aan het Koningin Emmaplein, in de zichtas van Statensingel, Annalaan en Hertogsingel. Gebouwd tussen 1914 en 1916 in een overwegend neo-romaanse trant, in opdracht van bouwpastoor J.M. Souren en naar ontwerp van architect J.H.H. van Groenendael te 's-Hertogenbosch. Aannemer W. Erven te Maastricht maakte het fundament, verdere afbouw geschiedde in eigen beheer. Het was de eerste Maastrichtse kerk die buiten de voormalige stadswallen werd gebouwd. Terstond na de voltooiing in 1916 scheurvorming in de gewelven door verzakking van ondergrond en fundament, hetgeen in 1926 werd hersteld; in 1931 nieuwe scheurvorming door verzakken van de zuidwestelijke koepelpilaar, waarna de koepel en de bogen werden voorzien van trekstangen, de gescheurde balken versterkt door balken van gewapend beton; 1933, aanbrengen van nieuwe betonnen bogen onder de bestaande; aanleg groenvoorziening door tuinarchitect Bergmans, vernieuwing dak- en koepelbedekking, aanbrengen automatische luidinstallatie, verlichting wijzers van het uurwerk, 1961; vernieuwing en uitbreiding priesterkoor, 1966, door arch. B. Salemans, met hoogaltaar van beeldhouwer Frans Gast; 1976-78, herstelwerkzaamheden vanwege zakkende funderingen en scheurende koepels, waarvoor trekstangen werden aangebracht in de bogen van de koepel; 1985 kerk gesloten wegens verzakking en scheurvorming. Omschrijving Rooms-katholieke parochiekerk, gewijd aan de H.Lambertus. De kerk is 43 meter lang, 14 meter breed en inwendig 28 meter hoog. De koepel heeft een hoogte van 43 meter. Het exterieur van de kerk, geheel opgetrokken in Kunrader steen op een geprofileerde hardstenen plint, vertoont een mengeling van stijlkenmerken, waarbij het neoromaans de boventoon voert, hetgeen blijkt uit het gebruik van lisenen en rondboogmotieven. De traptreden van het ingangsportaal zijn gemaakt uit hardstenen onderdelen van de vestingrestanten, de grote kerkdeuren uit het hardhout van een tijdens de eerste wereldoorlog aangespoelde Duitse noodbrug. Het interieur is opgetrokken in mergel. De St.Lambertuskerk heeft een samengestelde Latijns/Byzantijnse kruisplattegrond met grote viering en diverse zijkapellen. De lengte-as heeft een basilicavorm, de ruimtewerking in de kerk heeft het effect van een Romeins-Byzantijnse centraalbouw. Door de relatief kleine zijbeuken ontstond er geen verdeelde, maar één centrale ruimte, gevormd door middenschip, viering, dwarsschip en koor. De halfronde absis aan de noordzijde is vanuit het verhoogde koor bereikbaar. Aan de west- en oostzijde van de absis bevinden zich respectievelijk de St.Lambertus- en de St.Jozefkapel. Tegen de St.Jozefkapel werd de sacristie gebouwd. Aan het transept liggen zijkapellen waarboven zich balustrades bevinden, die bereikbaar zijn via twee traptorentjes aan weerszijden van de absis. De 43 meter hoge koepel op het kruispunt wordt gedragen door vier zware pijlers van Beiers graniet, terwijl de scheiding tussen middenschip en zijbeuken gevormd wordt door twee kleinere zuilen. Tussen de transepten en de ingangspartij werd het schip aan de oostzijde voorzien van een Mariakapel, aan de westzijde van de Gerarduskapel. Deze ingangspartij aan de pleinzijde bestaat uit een hoofdingang, twee zij-ingangen, twee flankerende torens (in de westelijke toren bevindt zich de doopkapel, in de oostelijke het trappenhuis van de klokkentoren) met koperen spitsen en elk met vier decoratief bekroonde pijlers. Twee bergruimten naast de torens. Het oksaal boven de hoofdingang is bereikbaar via een wenteltrap in één van de torens. Twee hardhouten toegangsdeuren geplaatst in een rondboogvormige lijst met tussenstijl, trapsgewijs uitlopende natuurstenen bogen, geornamenteerd met beeldhouwwerk, in diep bas-reliëf, met voorstellingen van de heiligen Lambertus, Servatius en Hubertus, 1942, vervaardigd door W. van Hoorn. Deze entreepartij bevindt zich in een risalerend geveldeel met spits toelopende lijst, waarboven een galerij met attiek. Daarboven is een rozetvenster geplaatst. De voorgevel heeft een frontonachtige afsluiting met blinde rondboognissen plus een bekroning in de vorm van een kruis. Het geheel wordt gedekt door zadel-, lessenaars, koepel- en tentdaken met leien. Nokpionnen. Twee kegelvormige torenspitsen met koperen bedekking. Rondboog- en rozetvensters met glas-in-lood. Langgerekte, rechthoekige gevelopeningen in de torens. Rechthoekige, enkelvoudige en dubbele houten deuren, geplaatst in rondboogvormige lijsten. Kerk en kerkhof zijn omgeven door een muur met hekpilasters van Kunrader steen, waartussen zich smeedijzeren hekwerken bevinden. Op het kerkhof is een lijkenhuisje van Kunrader steen gesitueerd. In het rijke INTERIEUR, met kruis-, koepel- en tongewelven, zijn onder meer van belang het marmeren St.Jozefaltaar (bij het vernieuwen van hetpriesterkoor werden delen van het oude hoogaltaar gebruikt voor de vervaardiging van zowel het St.Lambertusaltaar als de bijbehorende zwart-marmeren zuil met tabernakel), het eikehouten St.Gerardusaltaar, het marmeren Maria-altaar en het St.Antoniusaltaar, momenteel in bruikleen bij de St.Mathiaskerk. Glas-in-lood van atelier N. Nicolas & Zn. te Roermond, 1917-1920, 7 ramen in de absis, 5 ramen in de St.Lambertuskapel (geschonken door de familie Schaepkens van Riemst), twee rozetvensters in het transept, drie gekoppelde vensters in de westelijke zijbeuk naast de Sint-Gerarduskapel. Glas-in-lood rozetraam boven de ingang van H. Oidtmann te Linnich, Duitsland, geplaatst in 1927. Gebrandschilderd venster van Henri Jonas en gebrandschilderde vier-evangelistenvensters Joep Nicolas, ca. 1940. Kruiswegstaties in frescotechniek van Jan Gregoire, 1939-40; Plafondschilderingen in het gewelf van het priesterkoor, 1948, van de Benedictijner monnik François Mes. Verguld reliekschrijn H. Lambertus, 1940, atelier Gebrs. Brom te Utrecht. Waardering De St.Lambertuskerk is van cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling en bezit als eerst gebouwde kerk buiten de oude omwalling binnen Maastricht een pionierskarakter. De kerk is van vanwege de bouwstijl van bijzonder belang voor de geschiedenis van de architectuur. Verder wordt de architectuurhistorische waarde bepaald door het belang van de kerk voor het oeuvre van architect J.H.H. van Groenendael, door de esthetische kwaliteiten van diens ontwerp, vanwege het streekgebonden materiaalgebruik en de ornamentiek. Uit oogpunt van ensemblewaarden is de kerk van grote betekenis als onderdeel van de Maastrichtse singelgordel, vanwege de situering - die verbonden is met de negentiende eeuwse stedebouwkundige uitleg van de stad -, vanwege de zeer grote betekenis voor het aanzien van de stad en vanwege de historisch-ruimtelijke relatie met singels en plein. Verder beschikt de kerk over architectonische gaafheid, is ze van groot belang in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de stedelijke omgeving en kan men spreken van een redelijke architectuurhistorische zeldzaamheid. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 506891
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Lambertuskerk
Gezicht op de kerk vanaf de Hoge Fronten
Gezicht op de kerk vanaf de Hoge Fronten
Plaats Maastricht
Gebouwd in 1914-1916
Restauratie(s) 2010-2012
Gewijd aan Sint-Lambertus
Monumentnummer  506891
Architectuur
Architect(en) J.H.H. van Groenendael
Bouwmateriaal Kunrader kalk
Stijlperiode Neoromaans
Portaal  Portaalicoon   Christendom
De kerk vanaf het Koningin Emmaplein (tijdens de restauratie)

De Sint-Lambertuskerk is een monumentaal kerkgebouw, gelegen aan het Koningin Emmaplein, aan de rand van het centrum van Maastricht. De voormalige rooms-katholieke parochiekerk is vernoemd naar de van oorsprong Maastrichtse heilige Lambertus.

Bouw en architectuur

De kerk is gebouwd tussen 1914 en 1916, door de sterke groei van de stad destijds als eerste kerk buiten de voormalige stadswal. De kerk is ontworpen door J.H.H. van Groenendael in neoromaanse stijl op een kruisvormige plattegrond. Aan de voorzijde van kerk staat aan beide kanten van het portaal een toren. Boven het portaal is een roosvenster en boven de viering van de kerk bevindt zich een koepel. In het portaal bevindt zich beeldhouwwerk van Wim van Hoorn. De gewelfschilderingen zijn gemaakt door de Benedictijner monnik François Mes. De kruiswegstaties zijn van de hand van Jan Grégoire en de gebrandschilderde ramen van onder andere Henri Jonas en Joep Nicolas.

Door de verschillende torens en vooral de 43 meter hoge koepel wordt de kerk ook wel de Sacré-Cœur van Maastricht genoemd.

Beschadigingen

Al snel na de oplevering in 1916 ontstonden er scheuren als gevolg van verzakkingen, waarvan de oorzaak niet werd gevonden. Tien jaar later werd dit hersteld en werden er maatregelen getroffen die ervoor zorgden dat er tot 1970 geen beschadigingen meer optraden. Vanaf 1970 begonnen er echter weer delen te verzakken en ontstonden opnieuw scheuren, waardoor de kerk vanaf 1985 niet meer in gebruik was[1] en in verband met instortingsgevaar werd afgesloten.[2] In 2009 was de kerk in zodanig slechte staat dat de projectontwikkelaar aangaf dat zonder directe restauratie afbraak noodzakelijk zal zijn.[3]

Restauratie, plannen en toekomst

Om sloop van de kerk te voorkomen werd de kerk als monument aangewezen en later doorverkocht aan een woningstichting. Deze liet onderzoek naar de verzakkingen verrichten, waarbij onder andere gebruik werd gemaakt van laserscantechnieken. Er werden in dit onderzoek naast informatie over de beschadigingen ook een verslag van een bouwvakker die meewerkte aan de bouw en dagboeken van de pastoor van de kerk gevonden.[2] Er werden verschillende plannen ingediend voor hergebruik van de kerk. Eén van de plannen was het gebouw als begraafplaats te laten dienen.[4] Momenteel zijn er nog geen concrete plannen m.b.t. de nieuwe functie van het gebouw, de financiële crisis ligt hier mede aan ten grondslag.

In enkele jaren tijd werden meerdere subsidieaanvragen gedaan en afgewezen om verschillende redenen. Hoewel er direct na de afwijzing in 2006[5] alweer hoop op subsidie was[6], werd ook deze aanvraag afgewezen. De aanvragen voldeden, in tegenstelling tot eerdere, wel aan alle voorwaarden die de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed gesteld had, maar de kosten voor de restauratie bleken te hoog. Ook in mei 2009 werd een verzoek om subsidie geweigerd om deze reden.[7] In juni 2009 werd bekend dat het rijk alsnog 3,8 miljoen euro ter beschikking stelt, als een van de middelen om de kredietcrisis te bestrijden. De grondige restauratie startte begin 2010 en duurde tot november 2012.[8]

In 2016 kreeg de kerk een nieuwe eigenaar, die van plan is het interieur te verbouwen voor woningen, bedrijfsruimten en culturele doeleinden.[9] Eind 2016 bracht het Maastrichtse onderzoeksbedrijf Synapse een laboratium onder in de kerk.[10]

Referenties

  1. Lambertuskerk op www.kerkgebouwen-in-limburg.nl
  2. a b Sacre Coeur van Maastricht geeft geheimen prijs op de website van Fugro Ingenieursbureau
  3. Ultimatum Lambertuskerk in Dagblad de Limburger van 11-03-2009, online beschikbaar op de website van Steunpunt Archeologie & Monumentenzorg (SAM) Limburg
  4. Herbestemming Sint Lambertus Kerk Maastricht op de website van HVN Architecten
  5. Monumentenzorg / Wachten op subsidie tussen de loslatende fresco’s, 12-10-2006, op de website van Trouw, de Verdieping
  6. Goede hoop voor Lambertuskerk in Dagblad de Limburger van 03-11-2006, als download beschikbaar vanaf de website van Buurtcomité de Brusselsepoort
  7. RACM: Geen monumentensubsidie voor Sint Lambertuskerk Maastricht op de website van ErfgoedStem
  8. Buurtbewoners vieren afronding restauratie Sint-Lambertuskerk. Gezien Maastricht.
  9. Lambertuskerk als cultureel centrum Heiligdomsvaart op rtvmaastricht.nl, 1-11-2016.
  10. Synapse telt zijn zegeningen met allereerste lab in een kerk op Labvision.nl.



Monumenten in de buurt van St. Lambertuskerk in Maastricht

Huis met lijstgevel.

Capucijnenstraat 33A
Maastricht
Huis met lijstgevel, XVIII. Segmentboogvensters en -ingang in Naamse steen; onder de benedenvensters horizontale en verticale reliefbanden. ..

Gasfabriek

Cabergerweg 45
Maastricht
Inleiding Voormalige gemeentelijke GASFABRIEK van Maastricht, 1912, gebouwd ter vervanging van een uit 1858 stammende fabriek. Voor de nieu..

Huis met lijstgevel. Gevelsteen met lelie 17 IN DE LILIET 64.

Capucijnenstraat 82
Maastricht
Huis met lijstgevel, voorzien van segmentboogvensters in Naamse steen. Segmentboogingang met bovenlicht en aangekoppelde segmentboogvensters..

Linie van Du Moulin

Hoge Fronten NW Statensingel
Maastricht
Van de 18e eeuwse versterkingen zijn bewaard; het Bossche of Hoge Front ten noordwesten van de Statensingel, tussen de Sint Lambertuskerk en..

Gesticht Misericorde

Capucijnenstraat 45
Maastricht
Gesticht Misericorde. Straatvleugel met zeer brede lijstgevel, voorzien van vensters in omlijstingen, samengesteld uit onderdelen van vroege..

Kaart & Routeplanner

Route naar St. Lambertuskerk in Maastricht

Foto's (1)