Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Pieter beneden in Maastricht

Kerkelijk Gebouw

Sint Willibrordusstraat 12
6212CB Maastricht
Limburg

Bouwjaar: 1938-1939
Architect: Willem Sprenger en Frits Peutz


Beschrijving van Sint-Pieter beneden

Inleiding R.K. KERK van de H. Petrus, in vroeg-christelijke basilica-vorm, met uitgebouwde sacristie en pastorie, 1938-1939. Gebouwd in opdracht van pastoor J. Steegmans, naar ontwerp van de architecten W. Sprenger te Maastricht en F.P.J. Peutz te Heerlen. Toezichthoudend architect tijdens de bouw was H. Koene te St.Pieter-Maastricht. Links naast het voorportaal was een aanzienlijke campanile gepland, waarvan enkel de fundamenten zijn gerealiseerd. Het sacristiesousterrain met hellingbaan en de pastoriegarage zijn uitgesloten van bescherming. Omschrijving Kerk met een T-vormige plattegrond, een uitgebouwde sacristie in het verlengde van het zuidelijke transept, een pastorie dwars op het zuidelijke transept. Hoge, deels geprofileerde rustica-plint in Kunrader steen, optrek in mergel. Hardstenen dorpels, zuilen, lijsten en kopgevelafdekking. Langwerpig kerkgebouw, door twee zuilenreeksen evenwijdig aan de lengte-as verdeeld in drie beuken, waarvan de middelste, het middenschip, breder is dan de zijbeuken en hoger opgetrokken, waardoor het bovenlicht kan binnenvallen via de zijwanden. Een zadeldak dekt dit middenschip, lessenaarsdaken de zijbeuken. Beide daken zijn voorzien van Hollandse pannen. De zadeldaken liggen verzonken achter kopgevels met architraaflijsten en hardstenen afdekking. Het kerkschip wordt aan de oostzijde besloten door een absis met steunberen, de transepten zijn aan de oostzijde voorzien van een halfcirkelvormige kapel, aan de westzijde van een risalerende entreepartij, identiek aan de zij-ingangen van de voorgevel. De kopgevel aan de absiszijde is voorzien van een hoogoplopende schoorsteen en een klokkestoel onder een zadeldakje met leien in Maasdekking. Het schip wordt aan de westelijke ingangszijde voorafgegaan door een symmetrische frontgevel, waarachter een voorportaal schuil gaat. Deze frontgevel heeft drie risalerende entreepartijen, aan weerszijden steunend op dubbele zuilen en voorzien van architraaflijsten. Het oxaal-venster boven de hoofdentree wordt eveneens geflankeerd door zuilen op consoles. Gehele optrek is voorzien van geornamenteerde gevellijsten. Klokkenstoel met klok van onbekende gieter, 1759, diam. 58 cm. De zijgevels zijn geleed middels lisenen, waartussen een getrapt uitlopende kroonlijst. De sacristie en de pastorie zijn evenals de kerk opgetrokken in Kunrader steen en mergel, met hardstenen dorpels. Het entreevolume van de pastorie, een bouwlaag onder plat, vormt de verbinding met de sacristie. De sacristie is voorzien van een schilddak, de pastorie van een geboogd tentdak, beiden met Hollandse pannen. De entreepartij van de pastorie is recent vernieuwd. Rondboogvormige stalen kerkvensters met horizontale geleding en grotendeels voorzien van glas-in-lood. Rondboogvormige, deels dubbele houten deuren met gelede bovenlichten en smeedijzeren beslag. Zowel rondboogvormige als segmentboogvormige houten paneeldeuren in ex- en interieur. Rollagen in rondbogen van de vensters. Segmentboogvormige stalen vensters met kleine roedeverdeling in sacristie en pastorie. INTERIEUR met vlakke, houten cassetteplafonds, grijs-zwart geblokte hardstenen vloer, sober vormgegeven kerkmeubilair op houten vlonders. Zwart hardstenen altaar, ingelegd met Rouge Royal-marmer. Marmeren zuilen met rode zandstenen basementen en teerlingkapitelen dragen de rondbogen van het schip. Blinde rondboognissen en gevellijsten in de wanden van het schip. Acht gebrandschilderde ramen met voorstellingen uit het leven van Petrus, H. Schoonbrood, 1944. Twee gebrandschilderde ramen, Frans Sleijpen, 1947; één gebrandschilderd raam van H. Kraanen, XXc. Vijf gebrandschilderde ramen, ca. 1940. Zandstenen H.Hartbeeld, XXc, Wim van Hoorn. Recent tabernakel, XXd, van Han van de Wetering. Houten zijaltaar, 1681, waarin het Antoniusbeeld in 1820 werd vervangen door een beeld van de H. Petrus, ca. 1500; doopvont van rood marmer, hardstenen basement met instriptie, midden XVII, koperen deksel uit 1826; houten altaartafel, ingelegd met drie eikehouten, enigszins gepolychromeerde communiebankpanelen; eikehouten biechtstoel XVIII; houten Petrusbeeld, XIV; houten St.Caeciliabeeld, met huismerk van Jan van Steffeswert, 1501; twee Keuls-Rijnlandse engelenbeelden, XV B, met oude polychromie; gepolychromeerd houten bisschopsbeeld, foutief gerestaureerd tot St.Hubertus, met huismerk van Jan van Steffeswert, ca. 1500; Gelders houten Mariabeeld met Kind, XVIa, afkomstig van Marianum, ten dele nog voorzien van de oude polychromie; houten bisschopsbeeld, XIX A; twee beelden van geknielde engelen in blank eikehout, XIXa; houten beeld van St.Lambertus, met moderne polychromie, XIXa; gepolychromeerd houten St.Jozefbeeld, 1880; houten triomfkruis, XVc, oorspronkelijke afkomstig van het klooster Slavante. Het interieur van pastorie en sacristie zijn nagenoeg ongewijzigd. Waardering De op een vroeg-christelijke basilica geënte Petruskerk is van cultuurhistorische waarde als zeer bijzondere uitdrukking van een geestelijke en typologische ontwikkeling. De zeer aanzienlijke architectuurhistorische waarden worden bepaald door de bouwstijl, de betrokkenheid van de architecten Sprenger en Peutz, de esthetiek van hun ontwerp, het bijzondere materiaalgebruik, de ornamentiek en door de samenhang tussen ex- en interieur. De kerk is vanwege de situering verbonden met de ontwikkeling van de wijk St.Pieter en van belang voor het aanzien van deze wijk. Het gebouw beschikt over gaafheid van zowel ex- als interieur en is van belang in relatie tot de visuele gaafheid van de bebouwde omgeving. Daarnaast heeft de Petruskerk een hoge architectuurhistorische en typologische zeldzaamheid. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 506700
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kerk van Sint-Pieter beneden
Sint-Pieter beneden 20080914.jpg
Plaats Maastricht-Villapark, Sint Maternusstraat 15
Denominatie Rooms-Katholieke Kerk
Gebouwd in 1938-39
Gewijd aan Sint-Petrus
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer  506700
Architectuur
Architect(en) Frits Peutz, Willem Sprenger
Bouwmateriaal Limburgse mergel, Kunrader kalk
Stijlperiode vroeg-christelijke basilica-stijl
Sint-Pieter beneden 20080914 interior.jpg
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De kerk van Sint-Pieter beneden, officieel Sint-Petruskerk, is een kerkgebouw uit 1938-39 in de Maastrichtse wijk Villapark (meestal aangeduid als Sint Pieter). Het kerkgebouw aan de Sint Maternusstraat wordt gebruikt door de rooms-katholieke parochie Sint-Pieter, evenals de hoger gelegen kerk van Sint-Pieter boven. De kerk van mergelsteen is door de bekende architect Frits Peutz ontworpen als een vroegchristelijke basilica en is sinds 1993 een rijksmonument.

Geschiedenis

De kerk van Sint-Pieter beneden was een gezamenlijk ontwerp van Frits Peutz en Willem Sprenger in opdracht van pastoor J. Steegmans van de Sint-Petrusparochie. De bouw begon op 13 november 1938 en op 21 oktober 1939 werd het Allerheiligste vanuit Sint-Pieter boven overgebracht naar de nieuwe kerk. Een ronde campanile, die bedacht was links naast de kerk, werd - op de fundamenten na - wegens geldgebrek nooit gerealiseerd. Door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog kon de kerkwijding pas plaatsvinden op 9 september 1946 door bisschop Mgr. Lemmens.[1]

Beschrijving

Exterieur

De basilica-vormige kerk is opgetrokken in mergel en kunrader steen. De plattegrond van de kerk is T-vormig. In het verlengde van het zuidelijk transept bevindt zich een uitgebouwde sacristie. De pastorie is gebouwd dwars op het zuidelijke transept. Het middenschip heeft een zadeldak; de zijbeuken hebben lessenaarsdaken.[2]

Interieur

Indeling, meubilering

Het langwerpige kerkgebouw wordt door twee zuilenreeksen evenwijdig aan de lengte-as verdeeld in drie beuken, waarvan het middenschip breder is dan de zijbeuken en hoger opgetrokken, waardoor het bovenlicht kan binnenvallen via de zijmuren. De rondbogen van het schip worden gedragen door marmeren zuilen met een basis van rode zandsteen. De kerk heeft houten cassetteplafonds. De vloer bestaat uit grijs-zwart geblokte plavuizen, maar de kerkbanken staan op houten vlonders.

Het altaar is ingelegd met rouge royal-marmer. In het linker transept bevindt zich een in de vloer verzonken ruimte waar het doopvont is geplaatst. Het orgel is gebouwd in 1957 door Verschueren Orgelbouw in Heythuysen en werd in 1990 overgebracht vanuit de kapel van Huize Sint-Joseph te Cadier en Keer.

Gebrandschilderde ramen

De kerk kent in de zijbeuken acht gebrandschilderde ramen uit 1944 met voorstellingen uit het leven van Petrus door Henri Schoonbrood. Twee gebrandschilderde ramen in het rechter transept met voorstellingen uit het leven van de H. Lambertus zijn vervaardigd door Frans Sleijpen in 1947. In de apsis bevinden zich vijf gebrandschilderde ramen met engelenfiguren door Jan Grégoire, gedateerd rond 1940. In het linker transept zijn twee gebrandschilderde ramen van Daan Wildschut aangebracht met voorstellingen van de doop van Jezus in de Jordaan en een wijnstok met ranken. Boven het orgel, in de façade, bevindt zich een gebrandschilderd raam van de hand van Harry Kranen voorstellende Maria Boodschap.

Overige kunstvoorwerpen

In de kerk bevinden zich meerdere waardevolle schilderijen en beeldhouwwerken. Zo is er een gepolychomeerd houten beeld door Jan van Steffeswert uit circa 1500, oorspronkelijk voorstellende Sint-Crispinianus, later met staf en mijter Sint-Lambertus voorstellende, en een replica van een eikenhouten beeld van Sint Caecilia uit 1501 door dezelfde kunstenaar; het origineel bevindt zich thans in het Bonnefantenmuseum. In het linker transept staat een houten renaissance retabel opgesteld uit 1681, afkomstig uit het Klooster Slavante, met een beeld van de H. Petrus uit de vijftiende eeuw.

Bij de ingang van de rechter zijbeuk bevindt zich een Heilig Hartbeeld door Wim van Hoorn. In de linker zijbeuk hangen vijftien kruiswegstaties uit 1998 van Jef Hutschemakers.

De kerk bezit waardevol liturgisch vaatwerk van Maastrichts zilver, onder anderen van de Maastrichtse edelsmeden Dionysius Nijst (een ciborie uit 1706) en van Johannes Wery (een kelk uit 1737).

Zie ook


Monumenten in de buurt van Sint-Pieter beneden in Maastricht

Drie eclectische middenstandswoningen met elementen van Art Nouveau, gesitueerd in de gesloten wand van de Glacisweg.

Glacisweg 15
Maastricht
Inleiding Drie eclectische MIDDENSTANDSWONINGEN met elementen van Art Nouveau, 1908, gesitueerd in de gesloten wand van de Glacisw..

Sint Lambertuskapel

Lage Kanaaldijk 12
Maastricht
Sint Lambertuskapel, een achthoekig gebouwtje met koepeldak uit 1847. Altaar XVIII. Grafstenen.

Herenhuis, teruggerooid ten opzichte van de naburige straatwand. Gebouwd in een door de chaletstijl beïnvloede trant.

Lage Kanaaldijk 5
Maastricht
Inleiding HERENHUIS in de gesloten straatwand van de Lage Kanaaldijk, teruggerooid ten opzichte van de naburige straatwand. Gebouwd omstree..

Vier eclectische herenhuizen in een aaneengesloten straatwand, gebouwd in opdracht van J.M. Reinders & Cons.

Sint Lambertuslaan 30
Maastricht
Inleiding Vier eclectische HERENHUIZEN in een aaneengesloten straatwand, 1904. Gebouwd in opdracht van J.M. Reinders & Cons. ..

Herenhuis, gebouwd in opdracht van J. Dirksen.

Sint Lambertuslaan 38
Maastricht
Inleiding HERENHUIS, 1905, gesitueerd in de gesloten wand van de St. Lambertuslaan. Gebouwd in opdracht van dhr. J. Dirksen. In 1906 werd ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Pieter beneden in Maastricht

Foto's (1)