Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Casino-Sociëteit Slavante in Maastricht

Gebouw

Slavante 1
6212NB Maastricht
Limburg

Bouwjaar: 1840


Beschrijving van Casino-Sociëteit Slavante

Inleiding SOCIëTEIT Slavante, XIXb, in empire-stijl. Het pand is in gebruik geweest bij de in 1840 opgerichte liberale Maastrichtse Sociëteit Momus. Gesitueerd tegen de oostelijke helling van de St.Pietersberg. De aangebouwde toiletblokken aan de achtergevel zijn uitgesloten van bescherming. Omschrijving Vrijstaande buitensociëteit op T-vormige plattegrond, één bouwlaag met mezzanino. Geheel gepleisterde en gestucte optrek op hardstenen plint, in de eerste laag voorzien van imitatievoegen. Gestucte gevellijst, waarboven de gepleisterde mezzanino met kleine kroonlijst. Symmetrische gevelindeling met vijf traveeën, één vensteras in de zijgevels. Aan de voorgevel een terras onder half houten schilddak, met grijs-zwart hardstenen terrasvloer, steunend op ranke gietijzeren zuilen met kleine kapitelen, geornamenteerde regels en boeiboorden. Het terras is naderhand voorzien van glazen zijwanden. Houten, zowel rechthoekige als rondboogvormige dubbele deuren met bovenlichten in schelpmotief, decoratieve geleding van de glaspanelen, recente smeedijzeren traliewerken. Houten mezzaninovensters in de vorm van liggende rechthoeken, met decoratieve houten geleding en ijzeren rozetten. Het hoofdvolume wordt gedekt door een schilddak met Hollandse pannen, bakgoten. In het INTERIEUR zijn onder meer van belang de houten deurlijsten met lijst en vergulde ornamenten; tegen de achterwand, boven de uitbouw een Frans balkon in hout met vergulde spijlen en consoles. Kooflijst van gestucte consoles, waartussen rosetten. Twee kroonluchters aan plafondrozetten. Waardering De Sociëteit Slavante is van cultuurhistorisch belang als zeer bijzondere uitdrukking van een culturele, maatschappelijke en typologische ontwikkeling en heeft als zodanig een aanzienlijke innovatieve waarde. Het pand is uit architectuurhistorisch oogpunt van belang vanwege de bouwstijl, de esthetische kwaliteit, het materiaalgebruik en de ornamentiek. Het casino is van belang vanwege de situering in het landschap, van belang voor het aanzien voor de streek en heeft een historisch-ruimtelijke relatie met de St.Pietersberg. Verder beschikt het gebouw over er een redelijke architectuurhistorische gaafheid en is er sprake van een importantie in relatie tot de visuele gaafheid van de landschappelijke omgeving. Bovendien is het casino uit typologisch en functioneel opzicht voor Limburg buitengewoon zeldzaam te noemen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 506684
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Buitengoed 'Casino' Slavante in 2010
Het Observantenklooster op de Sint-Pietersberg (Jan de Beijer, 1740)
Slavante vóór de bouw van de sociëteit (J.J. de Cloet, 1825)

Het Buitengoed Slavante, voorheen bekend onder de naam Casino Slavante[1], is een uitspanning tegen de oosthelling van de Sint-Pietersberg in de gemeente Maastricht in de Nederlandse provincie Limburg. De voormalige buitensociëteit dateert uit 1846 en is sinds 1997 een rijksmonument. De naam Slavante wordt ook gebruikt voor het omliggend deel van de Sint-Pietersberg met onder andere restanten van een 17e-eeuws klooster, een kapel, een wijngaard, een aanlegsteiger voor rondvaartboten en de toegang tot de Zonneberg, een stelsel van onderaardse kalksteengroeven. Het hoog gelegen gebied biedt uitzicht over de rivier de Maas en een deel van het Maasdal.

Geschiedenis

Op deze plek heeft in vroegere tijden een klooster gestaan van de paters Franciscanen. De eerste vestiging van de minderbroeders bestond uit een kluizenarij. In 1489 gaf de bisschop van Luik Jan van Horne toestemming om hier een klooster van de Observanten, een hervormingsbeweging binnen de Franciscaner Orde, vanaf 1517 een zelfstandige kloosterorde. De naam Slavante is een verbastering van Observanten; de officiële naam van het klooster was Conventus Montis Divinae Gratiae.[2] Jan van Horne bedong in ruil voor zijn financiële ondersteuning dat het klooster, dat op Luiks grondgebied lag, altijd een ruimte voor hem beschikbaar hield. Na zijn dood in 1505 werd Van Horne, vanwege de aanhoudende opstand in Luik, begraven in de kloosterkerk van het Observantenklooster, evenals in 1506 zijn hulpbisschop, Libertus van Broeckem. Ook de familie Van Hoensbroeck had er een grafkelder. In 1578, tijdens de chaotische periode tussen de Spaanse Furie in Maastricht (1576) en het Beleg van Maastricht (1579) door Parma, werd het klooster verwoest.[3]

Na het Verraad van Maastricht in 1638 moesten de franciscanen na bijna vier eeuwen hun Oude Minderbroedersklooster aan de Sint Pieterstraat verlaten en namen hun intrek in wat overgebleven was van het Observantenklooster op Slavante. Het klooster en de kerk werden heropgebouwd en op 8 december 1640 werd in de kerk de eerste heilige mis opgedragen. In 1643 ging het kapittel van de Franciscaner Orde te Leuven akkoord met de heroprichting van het klooster. Na het Beleg van Maastricht (1673) mochten de franciscanen van de Franse bezetters terugkeren in de stad, maar het klooster op Slavante bleef eveneens in gebruik. De paters verbouwden druiven op de terrasvormig aangelegde wijngaard en brouwden hun eigen bier, dat ze in een nabije herberg schonken. Het klooster en de tuinen vormden een populair uitstapje voor de burgers van Maastricht. Bij de opheffing van de kloosters in de Franse tijd in 1796 woonden er achttien paters, tien broeders en twee knechten.[3]

In het begin van de 19e eeuw kwam het complex in bezit van de bierbrouwer P.G. Claessens, die een deel van het klooster inrichtte tot herberg en de rest (waaronder de kerk) liet slopen. Vanaf 1838 organiseerde de Groote Sociëteit, een militaire sociëteit gevestigd aan het Vrijthof, regelmatig concerten op Slavante. In 1843 verwierf de sociëteit de gebouwen voor 12.000 gulden en liet vervolgens in 1846 een nieuwe uitspanning bouwen door stadsarchitect Kraft. In 1907 nam de gemeente het complex over en verhuurde het aan ENCI. In 1967 werd op initiatief van de Amsterdammer Frits Bosch, destijds directeur van een Maastrichtse wijnhandel, een kleine wijngaard aangeplant op het mergelterras van het voormalige klooster van Slavante. Deze wordt thans beschouwd als de oudste wijngaard van Nederland.[4] In 1973 werd de uitspanning gerestaureerd.[3]

Sinds 2003 wordt het gebouw geëxploiteerd door de Gulpener Bierbrouwerij in samenwerking met rederij Stiphout, die vlakbij een aanlegsteiger heeft. Tegenwoordig is er een café annex eetgelegenheid in het gebouw gevestigd. Rondom bevindt zich een groot terras en een kinderspeelplaats. Af en toe worden er concerten gegeven in de muziekkiosk. Slavante is tevens de vertrekplaats voor rondleidingen in de Zonneberg, een onderaardse stelsel van gangen in de kalksteengroeven van de Sint-Pietersberg (in de volksmond meestal aangeduid met de incorrecte term 'grotten').

Gebouwen

Kloosterrestanten en Sint-Antoniuskapel

Van het tweede klooster Slavante resten nog twee haaks op elkaar staande, witgepleisterde vleugels uit de zeventiende eeuw, waarvan er een nog een deel van een open arcade bezit. In het interieur bevindt zich een fragmentarisch bewaarde schouw uit 1666.

De Sint-Antoniuskapel is een veelhoekig gesloten veldkapel van mergel met een barokke voorgevel uit 1681. De kapel draagt het wapenschild van de schenker, de landcommandeur Edmond Godfried van Bocholtz van de balije Biesen van de ridders van de Duitse Orde.

Buitensociëteit en omgeving

Het in originele staat bewaard gebleven sociëteitsgebouw uit 1846 is een vrijstaand gebouw van één bouwlaag met een mezzanine op een T-vormige plattegrond. Het hoofdvolume wordt gedekt door een schilddak met Hollandse dakpannen. Het gebouw heeft een hardstenen plint en is verder geheel gepleisterd, in de onderste laag voorzien van imitatievoegen. De symmetrische voorgevel bestaat uit vijf traveeën met op de begane grond vijf terrasdeuren. Hier bevindt zich tevens een overdekt terras onder een half houten schilddak, steunend op ranke gietijzeren zuilen met kleine kapitelen. Het terras is naderhand voorzien van glazen zijwanden. Boven de dubbele deuren bevinden zich binnen rondbogen bovenlichten in schelpmotief met gelede glaspanelen. De mezzaninevensters hebben de vorm van liggende rechthoeken, met stervormige geledingen en ijzeren rozetten in het midden.

In het interieur zijn onder meer van belang de houten deurlijsten met lijsten en vergulde ornamenten. De binnenruimte is geheel open en bevat geen verdiepingen, maar tegen de achterwand bevindt zich een Frans balkon in hout met vergulde spijlen en consoles. Rondom de ophangpunten van de twee kroonluchters bevinden zich gestucte plafondrozetten.[5]

Zie ook

Externe links

Bronnen, noten en referenties


Monumenten in de buurt van Casino-Sociëteit Slavante in Maastricht

Kasteelruïne Lichtenberg

Lichtenbergweg 2
Maastricht
DE LICHTENBERG. Vierkante toren van kolenzandsteen en mergel, XII-XV. Hoeve Lichtenberg, gelegen om een binnenplaats, XVIII. Poorttoren met ..

Muurrestanten van het voormalig klooster Slavante op de Sint Pietersberg

Slavante 2
Maastricht
Van het voormalig KLOOSTER SLAVAN te (= ter Observanten) nog enige overblijfsels op de Sint Pietersberg: Twee haaks op elkaar staande kloost..

Huis Hoogenweerth

Hoge Weerd 2
Maastricht
HOGENWEERTH. LANDHUIS. XVII-XVIII, doch gewijzigd, XIX A, romantisch gelegen in een Engels park. Inwendig schoorsteenmantels, dessus-de-port..

Huisje van mergel.

Lage Kanaaldijk 109
Maastricht
Huisje van mergel, voorzien van een segmentboogvenster in Naamse steen, met een lager bakstenen gedeelte. Op de bovendorpel van de uit Naams..

Tegen de rotswand gebouwd huis (dus zonder achtergevel), afgedekt door een lessenaardak.

Lage Kanaaldijk 106
Maastricht
Tegen de rotswand gebouwd huis (dus zonder achtergevel), afgedekt door een lessenaardak. In de voorgevel twee segmentboogvensters in Naamse ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Casino-Sociëteit Slavante in Maastricht

Foto's (1)