Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Michaëlkerk Sint-Michaëlkerk in Woudsend

Kerkelijk Gebouw

Merkstrjitte 11
8551PB Woudsend (gemeente Súdwest Fryslân)
Friesland

Bouwjaar: 1792 1933 (toren) 1985 (rest.)
Architect: mog. A. Bruinsma H. van der Bijl (1933) Bruinsma 1792 mog. A. Bruinsma H. van der Bijl (1933)


Beschrijving van Sint-Michaëlkerk Sint-Michaëlkerk

Inleiding Roomskatholieke SCHUILKERK van de Heilige Aartsengel Michael met aangebouwde PASTORIE, ORGEL, LUIDKLOK en waardevolle INTERIEURONDERDELEN. Getuige een gevelsteen in de rechterzijgevel in 1792 in de vorm van een schuurkerk opgetrokken gebouw, dat zich aan de Midstrjitte (nog steeds) manifesteert als een woonhuis. Sedert de stichting heeft het gebouw diverse verbouwingen en veranderingen ondergaan die, met uitzondering van de aanbouw van de torenpartij, het dichtzetten van enkele deuren en verb ouwing/modernisering van de pastorie, hoofdzakelijk de inrichting van het gebouw betreffen. In 1840 wordt het uit 1811 daterende orgel van de Friese orgelbouwer A. van Gruisen geplaatst. In 1909 vindt onder leiding van architect W. te Riele uit Deventer een restauratie plaats, bij welke gelegenheid het oorspronkelijk sobere classicistisch aandoende gebouw door vernieuwing van delen van het interieur (onder andere het meubilair) een meer neogotisch karakter krijgt. In 1912 vindt vervolgens renovatie van het priesterkoor plaats onder leiding van architect H. Kroes. In 1933 wordt het gebouw aan de Merkstrjitte-zijde (ten koste van de driezijdige absis) naar ontwerp van architect H. van der Bijl uit Amstelveen in romaniserende trant verlengd en van een toren voorzien. Een aantal oudere elementen wordt opnieuw gebruikt, zoals de deuren van het portaal en de biechtstoel. In de jaren zestig van de 20ste eeuw zijn de muren, bomen en heggen die de kerk omgaven gesloopt respectievelijk gekapt. In 1984 volgt dan nog de sloop van twee huizen aan de noordzijde, als gevolg waarvan de kerk steeds meer in het zicht is komen te liggen en, vanaf de buitenzijde bezien althans, het karakter van schuilkerk nagenoeg verloren is gegaan. Ondanks de verbouwingen en ingrepen heeft met name het interieur van het huidige gebouw nog heel goed zijn karakter bewaard. De voormalige schuilkerk is in het bijzonder beschermd vanwege de rijke bouwgeschiedenis, het interieur en de bijbehorende interieuronderdelen, maar ook vanwege de regio nale uniciteit van de oorspronkelijke functie. Omschrijving Uit gele friese baksteen opgetrokken kerkgebouw met gepleisterde westgevel en rondboogvensters met ijzeren tracering en aangebouwde uit rode baksteen opgetrokken (ten dele gewijzigde) pastorie met drie schuifvensters in de voorgevel (linkerzijgevel niet meer oorspronkelijk). Het geheel wordt gedekt door een met (ten dele oudere) zwart geglazuurde pannen belegd schilddak; ijzeren trekankers; goten op klossen. In de rechterzijgevel van de kerk een zandstenen stichtingssteen met opschrift en jaartal 1792. De sobere torenpartij (1933) met portaal, doopkapel en biechtruimte met aardig gesneden deuren, is in romaniserende trant opgetrokken uit machinale baksteen; dubbele houten toegangsdeuren met sierbeslag; rondboogvensters; galmgaten; met leien beklede spits (Maasdekking). Luidklok uit 1933 gegoten door de firma Eysbouts te Asten. In de linkerzijgevel van de toren een hardstenen gedenksteen, verwijzend naar de restauratie van de kerk in 1909 en de bouwactiviteiten van 1933. Het INTERIEUR van het zaalkerkachtige gebouw (middenschip met zeer smalle zijbeuken) wordt geleed door acht op basementen rustende gemarmerde Toskaanse zuilen die een Lodewijk-XVI tongewelf dragen met stucdecoraties en geprofileerde stuclijsten; trekstangen; bewerkte stucrozetten, verwijzend naar natuur, muziek en zang, handel en scheepvaart (1792). De pilasters waren oorspronkelijk lichtgeel gemarmerd; de pilaren zwart-rood. De huidige wit/zwarte marmering dateert van 1940. Het houten meubilair dateert van omstreeks 1909. Uit de aanwezige interieuronderdelen vallen duidelijk de belangrijkste (ver)bouw- en vernieuwingsactiviteiten af te lezen: 1. de classicistische periode (1792); 2. de neo-classicistische vernieuwing (ca. 1840-1860); 3. de Art Déco renovatie (1933-1937); 4. de na-oorlogse periode. Uit bovengenoemde perioden zijn onder meer de volgende onderdelen van belang: het altaar met aan weerszijden gemarmerde pilasters en zuilen met composietkapitelen die een ranke boog dragen (1792); de gemarmerde houten altaartombe met cartouche met Lam Gods en bekroning in Lodewijk XVI-stijl (1792); de dubbele gemarmerde houten kaarsenbank in Lodewijk XVI-stijl (1792); het tabernakel uit 1867 (met houten gehamerde kap, koperen kroon en kruisbeeld uit 1939-40); boven het altaar een stucrozet met stralenkrans en Alziend Oog. Geschilderd altaarstuk (op doek) voorstellende de Opwekking van Lazarus (1824, Otto de Boer, Woudsend); kruiswegstaties (1852, Otto de Boer; Art Déco-omlijstingen jaren dertig); reeks gekleurde gebrandschilderde ramen in smeedijzeren harnas met bijbelse scènes en heiligen, uitgevoerd in een realistische laat-gotisch aandoende stijl (1927-28, atelier C. van Straaten te Utrecht); verlossingscyclus geschilderd op hardboard in deels realistische, deels byzantiniserende stijl (1937, Jacob Ydema, Blauwhuis). Reeks neogotische gipsen beelden voorstellende: Maria met Jezus (1910), Jozef (1913), Barbara (ca. 1920), Michael (1921), Anthonius van Padua (1927), Theresia van Lisieux (1927), Isidorus (1928), Heilig Hartbeeld (jaren dertig); lampen (1909); eikehouten kerk- en koorbanken (ca. 1909); twee forse koperen neogotische kaarsenstanders en processiekruis (1913); triomfkruis (1920); biechtstoel (1933) en doopvont (1933, vervaardigd door de firma J. Maas en Zonen te Haarlem). Op het balkon met balustrade, waarin opgenomen een gedeelte van de rijk gesneden oude communiebank (cherubijnen en rankwerk, 1792), staat een éénklaviersorgel, vervaardigd in 1811 door de firma A. van Gruisen uit Leeuwarden. In de doopkapel een eikehouten kastje met Fries snijwerk (mogelijk nog 17de-eeuws). Het kerkscheepje dateert van 1985 (Johannes Silvius); het altaar in postmoderne byzantiniserende stijl en het ikoon in Griekse stijl, voorstellende de aartsengel Michael (Johannnes Kuipers, Het Harde) dateren van 1988. Deze onderdelen vallen wegens te geringe leeftijd buiten de bescherming. Waardering Schuilkerk met aangebouwde pastorie van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang: - vanwege de ouderdom; - vanwege de bouwgeschiedenis; - vanwege de oorspronkelijke functie; - vanwege de vormgeving van het interieur; - vanwege de waardevolle interieuronderdelen; - vanwege de uniciteit op provinciaal niveau; - vanwege de zeldzaamheid op nationaal niveau. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 506129
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Michaëlkerk
Merkstrjitte 11
Merkstrjitte 11
Plaats Woudsend
Gebouwd in 1792
Restauratie(s) 1985
Gewijd aan Michaël
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  506129
Architectuur
Toren 1933
Interieur
Orgel A. van Gruisen
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Sint-Michaëlkerk is een kerkgebouw in Woudsend in de Nederlandse provincie Friesland.

Beschrijving

De kerk uit 1792 is gewijd aan Sint-Michaël en is de oudste rooms-katholieke kerk van Friesland. De driebeukige schuilkerk werd in 1933 verbouwd. Aan de westzijde verrees een toren en het schip (gedekt door een tongewelf) werd met twee traveeën verlengd. Tot de inventaris behoren neogotische heiligenbeelden (Isidorus, Barbara, Theresia, Antonius, Maria, Jozef) van rond 1880 en meubilair dat in 1909 door Wolter te Riele werd geplaatst. Het gebrandschilderd glas (1927-1933) is gemaakt door atelier C. van Straaten. De schilderingen in het koor zijn van Jacob Ydema. Het orgel uit 1811 (geplaatst in 1840) is gemaakt door Albertus van Gruisen.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Sint-Michaëlkerk Sint-Michaëlkerk in Woudsend

Woning onder zadeldak tegen topgevel met vlechtingen langs de zijden en aanzetlijstje

Midstrjitte 73
Woudsend (Gemeente Súdwest Fryslân)
Woning onder zadeldak tegen topgevel met vlechtingen langs de zijden en aanzetlijstje.

Woning onder zadeldak tegen topgevel met omlijste ingang en vensters en met vlechtingen langs de zijden en opgaand van aanzettreden

Midstrjitte 63
Woudsend (Gemeente Súdwest Fryslân)
Woning onder zadeldak tegen topgevel met vlechtingen langs de zijden en opgaand van aanzettreden. Nokanker 1805. Omlijste ingang en vensters..

bewaarskoallesteech

bewaarskoallesteech 1
woudsend (Gemeente súdwest-fryslân)
Rechthoekig woonhuis bestaande uit twee achttiende-eeuwse bouwdelen, opgebouwd uit een begane grond en zolder onder één schilddak.

Pand onder zadeldak tegen achtertopgevel met vlechtingen langs de zijden

Midstrjitte 93
Woudsend (Gemeente Súdwest Fryslân)
Pand onder zadeldak tegen achtertopgevel met vlechtingen langs de zijden; in nokanker gedateerd 1742.

Drie Lantaarntjes De Drie Lantaarntjes

Midstrjitte 93
Woudsend (Gemeente Súdwest Fryslân)
Pand onder zadeldak tegen topgevel met vlechtingen langs de zijden; kleine lichtkozijnen in de top.

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Michaëlkerk Sint-Michaëlkerk in Woudsend

Foto's (2)