Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Windmotor De Veenhoop in Oudega

Molen

Hegewarren 1
9216XR Oudega (gemeente Smallingerland)
Friesland

Bouwjaar: ca. 1921 2001 (herb. op huidige locatie) 1921 ca. 1921 2001 (herb. op huidige locatie)


Beschrijving van Windmotor De Veenhoop

Inleiding De hoge WINDMOLEN of zgn. Amerikaanse windmotor op de polderdijk van het vm. waterschap "De Hooge Warren", thans Waterschap De Wouden, is een dominant herkenningspunt nabij het Grietmansrak aan de de Kromme Ee, waarin het overtollige waterbezwaar uitsloeg. Het waterschap omvatte bij de oprichting in 1905 480 ha. op het grondgebied van de gemeenten Smallingerland, waarvan de molen 391 ha. verwerkte. De naar Amerikaans model ontstane windmolen van het type "Hercules Metallicus", uit Duitsland geïmporteerd door de Rotterdamse handelmaatschappij R.S. Stokvis & Zonen, werd 1926 alhier geplaatst. Van de standaardonderbouw werd afgezien ten gunste van een houten hok met dak "om den windmotor" uit te voeren door een timmerman uit Oudega. Het bestek waarnaar het werk werd uitgevoerd was van architect Lourens. De molen bemaalde als enige de gehele polder. In de winterperiode werd de wachtdeur in de waterloop opengezet, waardoor de polder geïnnundeerd werd, om te voorkomen dat er schade aan de polderdijken zou ontstaan. In de omgeving zijn nog verschillende kleine Amerikaanse windmotors aanwezig en in werking. De onderhavige molen is buiten bedrijf en ligt in de opgeschoten beplanting waarin recreatiewoningen zijn gesitueerd. De onderbouw is vernieuwd. Omschrijving De toren met windrad staat op een betonnen onderbouw. Op de onderbouw een nieuw houten molenhuis dat om de voet van de toren is gebouwd. De inlaat is voorzien van een ijzeren krooshek, waarachter de ijzeren vijzel; in de waterloop een houten wachtdeur. De stalen toren heeft een ladder en een houten platform. Het windrad heeft een vlucht van ca elf meter en telt 30 gegalvaniseerde ijzeren bladen. De molen is voorzien van twee vanen: een hoofdvaan en een zijvaan. De eerste dient voor de zelfregeling naar de windrichting, de tweede voor de zelfregeling naar windsterkte. Aan de arm van de vanen hangt een ijzeren trapje. Waardering De zgn. Amerikaanse windmotor uit 1926 is van cultuurhistorisch en industrieelarcheologisch belang: - voor de geschiedenis van de industriele archeologie, in het bijzonder van de windmotoren, - vanwege de ontwikkeling van de bemalingstechniek naar Amerikaans model, - vanwege zijn rol in het ontstaan van de bemalingsgeschiedenis van het voormalige waterschap De Hooge Warren, - vanwege de redelijke mate van gaafheid, - vanwege zijn landschappelijke betekenis als markant herkenningspunt langs de Kromme Ee-Wijde Ee, - vanwege de hoge mate van zeldzaamheid in de gemeente Smallingerland en de regio de Friese Wouden. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 499285
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Windmotor De Veenhoop
De Windmotor De Veenhoop in 2007
De Windmotor De Veenhoop in 2007
Basisgegevens
Plaats De Veenhoop, Friesland
Bouwjaar 1921
Type Amerikaanse windmotor
Kenmerken 30 bladen
Vlucht 11 m
Functie poldermolen
Restauraties  2000
Huidig gebruik  bemalen van de Groote Veenpolder
Monumentnummer  499285
Externe link(s)
De Hollandsche Molen
Windmotordatabase
Portaal  Portaalicoon   Molens

De Windmotor De Veenhoop is een poldermolen bij het Friese dorp De Veenhoop, dat in de Nederlandse gemeente Smallingerland ligt.

Beschrijving

De molen is een grote maalvaardige Amerikaanse windmotor van het merk Herkules, type Metallicus. De molen werd vervaardigd bij de Deutsche Windturbinen Werke in Dresden en geïmporteerd door de handelsmaatschappij R.S. Stokvis en Zonen uit Rotterdam. Hij heeft een windrad van 30 bladen en een diameter van 11 meter.

De molen werd oorspronkelijk in 1921 geplaatst voor de bemaling van de 391 ha grote polder De Hoge Warren.[1] Hij deed als zodanig dienst tot 1962, toen hij werd vervangen door een elektrisch gemaal. Een jaar later werd de windmotor door een particulier aangekocht, die hem voor toekomstige generaties wilde bewaren. De kosten daarvoor bleken echter hoog. In 1996 verkeerde de molen in dusdanig slechte staat, dat hij om erger te voorkomen werd gesloopt en opgeslagen. Hij werd voor het symbolische bedrag van één gulden verkocht aan een andere particulier. Deze werd verplicht de molen te restaureren, maar ook hij kon de kosten daarvan niet opbrengen. Na bemiddeling van de gemeente Smallingerland werd de windmotor vervolgens - wederom voor één gulden - verkocht aan de huidige eigenaar, de Stichting It Damshûs, die in Nij Beets een openlucht-veenderijmuseum exploiteert. Deze liet de molen restaureren. In 2000 werd de windmotor opnieuw in gebruik genomen op zijn huidige locatie enkele honderden meters ten noordoosten van De Veenhoop. Daar bemaalt hij aan de Binnenringvaart de Groote Veenpolder, die deel uitmaakt van het natuurontwikkelingsproject Petgatten De Feanhoop van It Fryske Gea.

De windmotor, die wordt beheerd door het Wetterskip Fryslân, is aangewezen als rijksmonument. Hij is niet te bezichtigen.

Video-impressie van de Herkules Poldermolen in 2017

Zie ook


Monumenten in de buurt van Windmotor De Veenhoop in Oudega

It Kokelhûs

It Fliet 16
Earnewâld (Gemeente Tytsjerksteradiel)
Ketelhuis. Eenvoudig boerderijtje, waarvan alleen het voorhuis gaaf is, te beschermen wegens het interieur, dat als museum beheerd wordt.

Hervormde kerk en toren

Ds. Offerhausweg 1
Earnewald (Gemeente Tytsjerksteradiel)
Herv.Kerk en toren, gelegen op een kerkhof. Eenvoudige dorpskerk uit 1774. De kerk bevat een rijk gesneden preekstoelkuip met achterschot en..

Princehofmolen

aan de noordzijde van de Folkertssloot Folkertssloot aan de noordzijde van de Folkertssloot
Warten (Gemeente Boarnsterhim)
Molentje aan de Folkertsloot. Spinnekopmolentje.

spinnenkopmolen van de Polder Krieke

Warniahuzen 8
Goëngahuizen (Gemeente Smallingerland)
Poldermolen type spinnekop van de polder van de Krieke. N.B. De molen is inmiddels van de locatie in Aldeboarn verwijderd en wordt voorjaa..

Woning onder zadeldak tegen forse topgevel met vlechtingen in het metselwerk en op de zolderverdieping twee vierruitsvensters

Buorren 19
Oudega (Gemeente Smallingerland)
Woning onder zadeldak tegen forse topgevel, met in het metselwerk vlechtingen en op de zolderverdieping twee 4-ruitsvensters.

Kaart & Routeplanner

Route naar Windmotor De Veenhoop in Oudega

Foto's (3)