Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Glaspaleis in Heerlen

Gebouw

Bongerd 22
6411JM Heerlen
Limburg

Bouwjaar: 1933-1936


Beschrijving van Glaspaleis

Inleiding Voormalig winkel-warenhuis 'Schunck'; blokvormig, dubbel onderkelderd, vijf bouwlagen tellend plat gedekt winkel-warenhuis met twee lagen tellende dakwoning, ook bekend als 'Glaspaleis'. Beschrijving Door architect ir. F.P.J. Peutz tussen 1933 en 1936 in opdracht van ondernemer P. Schunck gebouwd winkel-warenhuis met gewapend betonnen draagconstructie voorzien van paddestoelvloeren en vliesgevels. In 1974 zijn de oorspronkelijke staalprofielen met doorzichtig glas vervangen door aluminium en rookglas terwijl tegen de zuidgevel een zes lagen tellende indifferente aanbouw in dezelfde materialen is opgetrokken. Op alle verdiepingen identiek, door kolommen ritmisch ingedeeld vloeroppervlak; onderste twee bouwlagen met ronde kolommen met ronde koppen naadloos aansluitend op de vloerplaten, vanaf de derde bouwlaag zijn achthoekige kolommen toegepast met eveneens achthoekige kolomkoppen en platen die direct in elkaar overgaan; de vloerplaten kragen bijna twee meter uit en dragen de transparante gevel; luchtspleet tussen vloeren en vliesgevels ten behoeve van natuurlijke ventilatie, waartoe op het dak wegneembare luiken zijn aangebracht. Verticale ontsluiting door middel van drie liften (prive, clientele, goederen) en twee trappen (personeel en clientele). Op het dak een woonappartement voor bouwheer Schunck en zijn gezin alsmede een voormalig restaurant met dakterras; woonappartement op L-vormige plattegrond, de binnengevel deels als vliesgevel behandeld en het geheel beschikkend over de oorspronkelijke stalen (draai-)ramen; wenteltrap in gewapend beton met (niet oorspronkelijk) omgevend cylindrisch glazen trappehuis met houten roeden; betegelde badkamer met terrazzovloer, zo ook de overige sanitaire ruimten. Aan de noord-oostzijde heeft het woonappartement een plat gedekte erker op cirkelvormige plattegrond in glas en staal. Dakterras en woonappartement met balustrade en voorzien van rails voor de cabine van de glazenwasser. Waardering Het 'Glaspaleis' vertegenwoordigt architectuurhistorische waarde: het is in constructief opzicht gaaf bewaard gebleven en vormt een vroeg voorbeeld van een gebouw dat volgens de opvattingen van het Functionalisme is opgetrokken: het gebouw heeft een zichtbare constructie van gewapend beton en paddestoelvloeren, ontvangt van drie zijden optimale daglichtinval en staat daardoor geheel in dienst van de winkelfunctie; dankzij dit ten uitvoer gelegde architectonisch concept neemt het 'Glaspaleis' binnen het oeuvre van Peutz een opmerkelijke stilistische positie in. Historisch-stedebouwkundige waarde ontleent het 'Glaspaleis' aan de markante plaatsing in de oude binnenstad: het overbrugt een hoogteverschil van 2.50 m en staat op de grens van twee pleinen; verder symboliseert het 'Glaspaleis' een fase in de ontwikkeling van oud naar nieuw Heerlen, niet in het minst vanwege het contrast met de nabijgelegen Sint Pancratiuskerk. Voor de geschiedenis van winkelwezen en detailhandel is 'Schunck' van belang wegens de pioniersgeest die in de organisatie van het gebouw en de ruimte- indeling tot uitdrukking is gebracht; in het licht van de ontstaansperiode c.q. crisistijd krijgt dit gegeven een extra historische dimensie. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 498137
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Glaspaleis
De (noordelijke) voorgevel van het Glaspaleis
De (noordelijke) voorgevel van het Glaspaleis
Locatie Heerlen, Nederland
Start bouw 14 mei 1934
Bouw gereed 31 mei 1935
Verbouwing 1973
1999 - 2003
Bouwstijl Nieuwe Bouwen
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 498137
Architect Frits Peutz
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het Glaspaleis is een voormalig warenhuis in Heerlen dat in 1933 werd ontworpen door de Heerlense architect Frits Peutz. Het is een van de belangrijke voorbeelden van het Nieuwe Bouwen in Nederland.

Bouw

Peutz ontwierp het gebouw voor de Heerlense stoffenkoopman Peter Schunck. Deze had in het centrum van Heerlen, nabij de Sint-Pancratiuskerk, enkele panden gekocht, die hij wilde slopen om het vrijkomende terrein te gebruiken om een groot warenhuis te bouwen. Nadat hij in allerlei Europese warenhuizen had rondgekeken, gaf hij Peutz opdracht een gebouw te ontwerpen als een overdekte marktplaats.

Peutz tekende een draagconstructie bestaande uit een twintigtal paddenstoelvormige kolommen op elke verdieping. Hoe hoger in het pand, hoe dunner de kolommen zijn uitgevoerd. Omdat de gevel geen dragende functie heeft, kon deze geheel in glas (diamantglas) worden uitgevoerd. Op het dak kwam een café-restaurant met terras. Zo ontstond een zeer modern gebouw, waarin de koopwaar van het warenhuis Schunck in het volle daglicht, als op een openluchtmarkt, kon worden uitgestald. Het ontwerp van Peutz was voor die tijd - en zeker in Limburg - revolutionair, maar paste goed bij de plannen die burgemeester Van Grunsven had voor zijn stad. Met de bouw werd op 14 mei 1934 begonnen. Op 31 mei 1935 werd het gebouw geopend.

Verval en restauratie

Restauratie Glaspaleis (2002)

Het modehuis Schunck raakte tijdens de Tweede Wereldoorlog herhaaldelijk beschadigd. Tot driemaal toe moest er nieuw glas in worden gezet. In 1962 dreigde de karakteristieke dakopbouw te worden gesloopt. In 1972 kocht architect Beb Groenendijk het Glaspaleis om afbraak te voorkomen. In 1973 realiseerde Groenendijk een renovatie waarbij de gevel werd bekleed met het in die tijd modern geachte rookglas. Hiermee was het pand weer functioneel om te verhuren als kantoor, restaurant, supermarkt en open markt tussen de markt en het kerkplein. De grote kracht van het gebouw - een ongestoorde relatie tussen binnen en buiten - was hiermee tenietgedaan. Eind 1993 werd in Heerlen een werkgroep opgericht voor behoud van het gebouw. In 1995 besloot de gemeenteraad van Heerlen unaniem tot restauratie, en op 4 december 1995 werd het een rijksmonument.

De restauratieplannen, die onder leiding van Jo Coenen en Wiel Arets zijn opgesteld, dateren van 1999. De sloopwerkzaamheden van de ten onrechte aangebrachte elementen begonnen in 1999. De eerstesteenlegging van de restauratie door wethouder René Seijben was in mei 2001. In september 2003 werd het gebouw weer opengesteld voor publiek en op 30 juni 2004 werd het Glaspaleis officieel heropend. In juni 2009 werd het Glaspaleis aan de Noord- en Westzijde weer voorzien van de trotse naam Schunck, dit volgens het originele logo uit 1935.[1]

Huidig gebruik

Het gebouw biedt tegenwoordig onderdak aan SCHUNCK*, een multidisciplinaire culturele instelling, "gespecialiseerd in Moderniteit en Urban-Culture in de internationale hedendaagse kunst en cultuur". SCHUNCK* is op 1 januari 2009 ontstaan uit een bundeling van krachten van verschillende, voorheen zelfstandige culturele instellingen die gevestigd waren in het Glaspaleis: het museum voor moderne en hedendaagse kunst (Stadsgalerij Heerlen), het centrum voor architectuur en stedenbouw (Vitruvianum), de openbare bibliotheek van Heerlen en de muziekschool. Eveneens gevestigd in het Glaspaleis zijn Filmhuis De Spiegel en Brasserie Mijn Streek.

Van december 2007 tot maart 2012 was Stijn Huijts directeur van SCHUNCK*. In augustus 2012 werd hij opgevolgd door Christie Arends. Tegenwoordig is de dagelijkse leiding in handen van Kor Bonnema.

Erkenning

Het Glaspaleis verscheen in 1999 op een lijst van 1000 belangrijkste gebouwen van de 20e eeuw van de International Union of Architects. Mede dankzij deze internationale erkenning, kreeg het werk van architect Peutz, en in het bijzonder het Glaspaleis, meer aandacht van de Nederlandse achitectuurkritiek. In de 20e-eeuwse architectuurgeschiedenis van Nederland wordt het Glaspaleis nu in één adem genoemd met de belangrijkste monumenten van het Nieuwe Bouwen, zoals het Rietveld Schröderhuis, het Sanatorium Zonnestraal en de Van Nellefabriek.


Monumenten in de buurt van Glaspaleis in Heerlen

Schelmentoren

Pancratiusplein 44
Heerlen
Schelmentoren; gelegen tussen de St. Pancratiuskerk en de Emmastraat. Opgetrokken uit breuksteen. Oorspronkelijk verdedigbare woontoren van ..

St. Pancratiuskerk

Pancratiusplein 45
Heerlen
St. Pancratiuskerk, met driebeukig Romaans schip, grotendeels 14e eeuwse toren en koor en dwarspand uit 1901-1903. Klokkenstoel met gelui be..

Huis de Luijff

Wilhelminaplein 24
Heerlen
Bakstenen HERENHUIS, XIXa. Statige voorgevel met segmentboogvensters en middeningang in Naamse steen. Rechter achtervleugel ten dele van vak..

Laatste, in breuksteen opgetrokken restant van de walmuur (oudste van Nederland)

Pancratiusstraat 21
Heerlen
Laatste, in breuksteen opgetrokken restant van de uit 1244 daterende walmuur van Heerlen. Uniek bouwwerk, daar het hier het oudste nog over..

Golden Tulip Hotel

Wilhelminaplein 16
Heerlen
Inleiding Het HOTEL, tegenwoordig het Golden Tulip Hotel genaamd is gelegen aan het Wilhelminaplein. Het hotel is gebouwd in 1920 als Hotel..

Kaart & Routeplanner

Route naar Glaspaleis in Heerlen