Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Nijenhuis in Wijhe

Kasteel Buitenplaats

't Nijenhuis 10
8131RD Wijhe (gemeente Olst Wijhe)
Overijssel

Bouwjaar: 1382 (eerste vermelding)


Beschrijving van Nijenhuis

HOOFDGEBOUW Kasteel het Nijenhuis: Bakstenen in verschillende bouwfasen tot stand gekomen hoofdgebouw, bestaande uit een hoofdvleugel met twee haaks naar voren springende zijvleugels. De voormalige havezathe, die geheel omgracht is, sluit aan drie zijden een rechthoekige met klinkers bestrate voorhof af. De vleugels zijn overkapt door deels met grijze en met zwart geglazuurde Oud-hollandse pannen gedekte schilddaken, met vier rechthoekige ongeprofileerde schoorstenen op de nokeinden. De linker (oost-)vleugel en de hoofdvleugel zijn gedeeltelijk opgetrokken in een helderrode baksteen, die, evenals het ter plaatse voorkomende metselwerk, op een voor 17e-eeuwse stichtingsdatum wijzen (Ter Kuile). De achter(zuid-)gevel reikt minder hoog dan de zijgevels, hoewel alle daken een gelijke nokhoogte hebben. Gezien dit verschil in hoogte is het aannemelijk, dat de linkervleugel en de hoofdvleugel niet in een bouwcampagne tot stand zijn gekomen. De achtergevel en linker zijgevel vertonen diverse bouwsporem van verschillende verbouwingen. In een archiefstuk uit 1618 vermeldt Robert van Ittersum: "het nije getimmer soo mijn i.zalige huysvrouwe ende ick in't jaer van 1618 daeraen gebouwet hebben". Waarschijnlijk kwam in dit jaar de hoofdvorm van de linker vleugel tot stand (Olde Meierink). Aan het einde van de 17e eeuw werd over de gehele breedte van de hoofdvleugel aan de voorzijde een ondiep (ca. 2.20 meter) bouwlichaam opgetrokken voor de ontsluiting van de aangrenzende vertrekken via een vestibule (beganegronds) en een gang (verdieping). Uit deze tijd dateert waarschijnlijk ook de rechter vleugel. Zowel deze uitbouw, als de rechter vleugel zijn in een kleine grauwe baksteen opgemetseld. In het midden van de uitbouw bevindt zich de naar voren springende ingangspartij, waarboven een balkon, dat vanaf de gang op de verdieping via een dubbele meerruits-deur toegankelijk is. Bij deze verbouwing werd gepoogd een zo symmetrisch mogelijke facade te ontwikkelen. Door het gebruik van de op het moment van de bouw van de rechter vleugel al ouderwetse kloostervensters, en door de wijze waarop deze geplaatst werden, liet men de rechter vleugel bij de linker aansluiten. Men ging zelfs zover de vensters op de bel-etage en verdieping half blind uit te voeren, om te maskeren dat de rechter vleugel in tegenstelling tot de linker een half verzonken soutterain kent, dat via een (onder een kloostervenster geplaatste) ingang in de zijgevel direct toegankelijk is vanaf het voorplein. De vrij diep liggende houten vensters van de uitbouw waren oorspronkelijk van getoogde bovendorpels voorzien, zo blijkt uit een afbeelding uit ca. 1860. De eenvoudige balustrade, die de uitbouw afsluit, werd bij de laatste restauratie van het huis (1956-1957) aangebracht, en verschilt enigszins van de balustrade, die op een afbeelding van circa 1890 naar voren komt. Midden op de balustrade was toendertijd een bord aangebracht met daarop de Romeinse cijfers MCCCCXXXVIII (1438), wellicht het stichtingsjaar van het huis. Op een foto van circa 1870 is de balustrade niet te zien. Op een andere foto uit deze tijd is weer wel een balustrade te zien met een verhoogd tussengedeelte, waar thans de draperie-versiering is gesitueerd. In 1896 werd naar ontwerp van de Deventer architect Gantvoort aan de ZO- en ZW-zijde van het huis respectievelijk een achthoekige toren en vierkante paviljoen-toren gebouwd, waarvan de kappen met leien zijn gedekt. Bij deze gelegenheid werden ook de kloostervensters in de vleugels van tympaans voorzien. De centraal in de uitbouw gelegen risaliserende ingangspartij is opgebouwd uit met groefwerk in zandsteen en gepleisterde baksteen bekleed deels geblokt lijstwerk. Het lijstwerk omgeeft een dubbele paneeldeur en halfrond bovenlicht met spaakroeden. Erboven een siersmeedijzeren balkonhek met in elkaar gevlochten vierkanten en ruiten. De balkondeur is eveneens door geblokt lijstwerk omgeven. Op de as van de ingangspartij ter hoogte van de balustrade een eenvoudige klokketoren. Als zodanig komt de bij de restauratie in 1956 en 1957 aangebrachte balustrade met klokketoren enigszins overeen met de situatie, die een foto uit omstreeks 1877 aangeeft, zij het dat er toen geen klokketoren was (Olde Meierink). De rechter zijgevel telt in het 17e-eeuwse deel een drietal assen met kruiskozijnen op de bel-etage, en met bolkozijnen op de verdieping en kelder-niveau. Tussen de rechter zijgevel en toren een in eclectische trant gebouwd overgangslid (waarin trappenhuis). Aangrenzend een pseudo-poortgebouw (met bruggetje), dat toegang geeft aan een bakstenen bordes. In de torengevels van de zuidwestelijke toren beganegronds en op de verdieping monumentale kruiskozijnen met tympaans; de beganegrond-vensters vertonen een beglazing in glas-in- lood. Twee zandstenen blokken in de achtergevel duiden op een oorspronkelijk hier aanwezig oud gemak (toilet). Vlak naast de achthoekige toren twee smalle laat-gotische 2-lichtvensters (16e-eeuws of ouder). Deze gevel vertoont verder een onregelmatige vensterindeling en verschijningsvorm van meerruitsvensters, aan de hand waarvan de oorspronkelijke indeling niet meer is af te lezen. Aan de linker zijde twee blindnissen. De van het huis afgekeerde zijden van de paviljoen- toren rusten op uit het water omhoogkerende dubbele rondbogen. In deze zijden beganegronds, op eerste en tweede verdieping een meerruits- schuifvenster, in hoogte per verdieping verjongend. Tegen de oostgevel van de linker vleugel drie zandstenen consoles uit het midden der 17e eeuw, die een deels bakstenen en deels houten arkel dragen. Oorspronkelijk is er waarschijnlijk een zandstenen arkel geweest, zoals er nog aan de voorgevel bij Kasteel Twickel bij Delden voorkomen (Ter Kuile). Het rechter deel van deze gevel laat diverse bouwnaden zien, die doen vermoeden, dat er aan deze zijde een aanbouw is geweest. Beganegronds en op de verdieping meerruitsvensters, waarbij aan de rechter zijde twee venstertraveeen zijn te onderscheiden. Inwendig: in de hoofdvleugel aan de achterzijde bevinden zich een zaal en een kamer. Tegen de muur van de rechter zijvleugel een schouw. Haaks hierop de kleine eetzaal met 17e-eeuwse vlakke witgeschilderde schouw. In het zuidwestelijke kabinetje een geschilderd houten plafond met in het midden een voorstelling van putti, en in de hoeken kwartcirkelvormige vakken met grisaille. In de linker vleugel een 'blauwe kamer' met twee kabinetjes en een schouw tegen de tussenmuur. In het zuidwestelijke kabinetje een houten plafond met een helderblauwe rand en een rankenmotief, in het midden een verdiept gedeelte met acht steil opstaande spiegels om een vlakke spiegel. In de noordoostelijke hoek bevindt zich de salon, met een plafond dat door betimmerde balken in negen verdiepte vakken wordt verdeeld, waarin stucwerk uit het laatste kwart van de 17e eeuw. In de kamer tegenover de arkel een kloeke schouw uit de tweede helft van de 17e eeuw. Het aansluitende kamertje vertoont een uit negen compartimenten bestaand plafond met een schildering, die de verheerlijking van Koning-stadhouder Willem III afbeeldt. Voorts op dit niveau de zogenaamde Engeltjes-kamer met plafond voorzien van een geschilderde voorstelling met engeltjes. De rechter arm van de in de uitbouw gesitueerde vestibule is geopend naar de trap naar de verdiepingen. Deze trap heeft eiken treden en een post, waar men bij het opgaan omheendraait. Ze is voorzien van 17e-eeuws snijwerk. Bij de restauratie omstreeks 1957 kreeg de trap haar grijs gemarmerde afwerking. Op de verdieping in het vertrek boven de 'blauwe' zaal een 17e-eeuwse schouw. De kelderruimten vertonen tongewelven en troggewelven tussen houten balken. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 492703
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Het Nijenhuis in 2010

Het Nijenhuis is een landgoed met havezate gelegen tussen de plaatsen Wijhe en Heino in de Overijsselse streek Salland. Twee bouwhuizen flankeren het plein voor het kasteel. Gebouwen en omliggend parkbos zijn bij Museum De Fundatie in gebruik als tentoonstellingsruimte voor beeldende kunst.

Geschiedenis

De havezate wordt in de archieven in 1382 voor het eerst vermeld. Het tegenwoordige kasteel stamt deels uit 1680. Verschillende bekende adellijke families waaronder telgen uit de geslachten Van Ittersum, Bentinck (Volkier Marius François Bentinck tot Nijenhuis werd hier geboren) en Van Pallandt bewoonden het. In 1870 werden door de toenmalige eigenaar Von Knobelsdorff twee grote woontorens toegevoegd. Nadat het huis in de twintigste eeuw in verval raakte kwam het in bezit van de provincie Overijssel. In de jaren vijftig vond een grote restauratie plaats.

Museum

Het huis werd van 1958 tot zijn dood in 1984 bewoond door kunstverzamelaar en voormalig directeur van museum Boijmans Van Beuningen Dirk Hannema. Hij liet een belangrijke collectie beeldende kunst na waarvan delen sinds 2004 in het Nijenhuis door het Zwolse museum De Fundatie getoond worden aan het publiek. Bij het huis behoort ook een door Hannema begonnen beeldentuin waar vele kunstwerken zijn opgesteld. Beeldhouwer Ossip Zadkine maakte in 1929 de zonnewijzer in de vorm van een liefdespaar. Een ander belangrijk werk is een afgietsel van het beeld dat Charlotte van Pallandt in 1968 maakte van koningin Wilhelmina.


Monumenten in de buurt van Nijenhuis in Wijhe

Nijenhuis: brug over buitengracht, toegangshek naar voorplein en keermuren met balustrade

't Nijenhuis 10
Wijhe (Gemeente Olst Wijhe)
TOEGANGSBRUG MET KEERMUUR OVER BINNENGRACHT. Toegangsbrug over de binnengracht, bestaande uit een recht plankier op houten jukken en steunen..

Nijenhuis: twee pijlers aan de zuidzijde van het westelijke bouwhuis

't Nijenhuis 12
Wijhe (Gemeente Olst Wijhe)
TWEE PIJLERS AAN DE ZUIDZIJDE VAN HET WESTELIJKE BOUWHUIS. Twee monumentale samengestelde rode bakstenen pijlers op rechthoekige grondslag. ..

Nijenhuis: twee pijlers aan de zuidzijde van het oostelijke bouwhuis

't Nijenhuis 12
Wijhe (Gemeente Olst Wijhe)
TWEE PIJLERS AAN DE ZUIDZIJDE VAN HET OOSTELIJKE BOUWHUIS. Twee monumentale samengestelde rode bakstenen pijlers op rechthoekige grondslag. ..

Nijenhuis: westelijk bouwhuis

't Nijenhuis 12
Wijhe (Gemeente Olst Wijhe)
WESTELIJK BOUWHUIS. Rode bakstenen twee- beukig bouwhuis op rechthoekige grondslag onder met grijze Oud- hollandse pannen gedekt schilddak. ..

Nijenhuis: oostelijk bouwhuis

't Nijenhuis 10
Wijhe (Gemeente Olst Wijhe)
OOSTELIJK BOUWHUIS: rode bakstenen bouwhuis op langwerpig rechthoekige grondslag, onder met grijze Oud-hollandse pannen gedekt schilddak. Aa..

Kaart & Routeplanner

Route naar Nijenhuis in Wijhe

Foto's (7)