Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Parkkerk in Amsterdam

Kerkelijk Gebouw

Gerard Brandtstraat 26
1054JK Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1917-1918
Architect: E.A.C Roest


Beschrijving van Parkkerk

Inleiding Op de hoek van Gerard Brandtstraat en Vondelpark gelegen, in 1918 tot stand gekomen KERK, genaamd 'Parkkerk', met aangebouwde PASTORIEWONING; uitgevoerd in Traditionalistische stijl met renaissancistische reminiscenties naar ontwerp van E.A.C. Roest in opdracht van de Hervormde Gemeente Amsterdam. N.B. De kerk heeft een rol gespeeld binnen de ontwikkeling van de Gereformeerde Kerk. Dominee Geelkerken is er enige tijd predikant geweest. Mede door zijn toedoen is het Hersteld Gereformeerd Verband ontstaan. Omschrijving Op een centrale plattegrond tot stand gekomen bakstenen kerk, op een hoge eveneens bakstenen basement onder een cordonband, gedekt door een met leien bekleed tentdak. Op het dak een octagonaal torentje met opengewerkte en eveneens met leien bedekte puntvormige bekroning. De kerk is aan drie zijden (N, Z en O) voorzien van licht risalerende gevelfronten met een zadeldak. Deze gevelfronten zijn voorzien van drie gekoppelde lancetramen tussen twee eveneens, maar nu lager, in de gevel geplaatste lancetramen, alle voorzien van glas in lood. Onder de gekoppelde lancetramen van het gevelfront aan de Gerard Brandtstraat (O) een rechthoekige eikehouten bewerkte deur bereikbaar via een uit 11 treden bestaande hardstenen stoep tussen twee bakstenen pijlers met hardstenen bolvormige bekroning. De twee lagere zijvleugels zijn eveneens voorzien van eikehouten deuren onder een bakstenen fronton gedragen door twee pilasters en bereikbaar via een stoep. Aan beide zijden van de zijdeuren een diepliggend rechthoekig raampje met glas in lood. Boven de zijdeuren een rozetraam met glas in lood en onder de gootlijst een rechthoekig raam eveneens met glas in lood. Voor de beschrijving van de noord- en zuidzijde geldt hetgeen hierboven gezegd is, met uitzondering van de eikehouten deuren. Alle gevelzijden zijn voorzien van decoratief metselwerk. Inwendig heeft de kerk doorlopende balcons, waaronder consoles en zuilen en in het midden een stergewelf doordat drie tongewelven boven de balcons in elkaar grijpen. De houten kap is van stucwerk voorzien. De kap wordt bekroond door een koepel met glas in lood. Op de balcons bevinden zich nog originele stoelen met voetverwarming. De kansel is in rationalistische trant, geïnspireerd op het werk van K.P.C. de Bazel. Er zijn drie originele lampen en een tweeklaviers orgel met van oorsprong pneumatische tractuur en 31 registers waaronder 2 transmissies, in 1922 gemaakt door de firma Orgelbau-Anstalt W. Sauer te Frankfurt/Oder. Aan de Gerard Brandtstraat bevindt zich een bakstenen hekwerk met pijlers waarvan degene die de ingangen markeren zijn voorzien van bolvormige hardstenenbekroningen. De aan de noordzijde van de kerk aangebouwde pastoriewoning bestaat uit drie verdiepingen onder een zadeldak. De ingang bevindt zich in een boogvormige portiek met twee zijdeuren. Naast de portiek twee boogvormige vensters. De gevel is verder eenvoudig van opbouw. Waardering Parkkerk in Traditionalistische stijl met renaissancistische reminiscenties van belang vanwege de architectuurhistorische en stedebouwkundige waarde, het laatste vanwege de directe ligging aan het Vondelpark. Inwendig is de architectonische ruimtewerking van groot belang: een centraalbouw met een houten kap voorzien van stucwerk. Diverse onderdelen zijn voorts van belang, zoals de detaillering en de betimmeringen, het glas in lood in de koepel, de preekstoel, het doopvont en het orgel. Kerkhistorisch is de kerk van belang wegens de herinnering aan ds. Geelkerken en het ontstaan van het Hersteld Gereformeerd Verband. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 492090
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Orgelpark
Parkkerk
De Parkkerk, thans in gebruik voor het Orgelpark
De Parkkerk, thans in gebruik voor het Orgelpark
Openingsdatum 20 januari 2007
Locatie Amsterdam
Coördinaten 52° 22′ NB, 4° 52′ OL
Type Muziektheater
Personen
Uitbater Stichting Utopa
Gebouw
Architect E.A.C. Roest
Orgelpark
Orgelpark
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Het Orgelpark is een kunstcentrum in Amsterdam waar het orgel centraal staat. Het is op 20 januari 2007 geopend.

Het Orgelpark geeft de mogelijkheid om orgelmuziek met andere kunstvormen te combineren, zoals dans, ballet en theater. Er zijn meerdere orgels, maar ook andere toetsinstrumenten aanwezig. Financiële middelen voor het Orgelpark worden door de Stichting Utopa van de zakenman Loek Dijkman beschikbaar gesteld. Naar verluidt is de financiering voor de eerste tien jaar geregeld.[1]

Geschiedenis

Het Orgelpark is de huidige bestemming van de Parkkerk aan het Vondelpark in de Gerard Brandtstraat 26-28 te Amsterdam, ontworpen door E.A.C. Roest. De kerk is gebouwd in 1916-1918 en gerestaureerd in 2005 met onder meer Engelse Ffestiniog leisteen. Op het dak en de toren werd veel loodwerk vervangen.[2] De restauratie werd overzien door Stadsherstel Amsterdam.[3]

De instrumenten

Molzer-orgel

Dit salonorgel uit Wenen is in de jaren 10 van de twintigste eeuw gemaakt door de Oostenrijkse bouwer Ferdinand Molzer, die met name bekend was om zijn draai- en kermisorgels. Het orgel had oorspronkelijk naast toetsen ook een automaat. Dit is niet meer aanwezig.

I Hoofdwerk C-f’’’
Principal 8'
Gedeckt 8'
Gemshorn 8'
Oktave 4'
Rohrflöte 4'
Mixtur
II Zwelwerk C-f’’’
Geigenprincipal 8'
Flöte 8'
Salicional 8'
Fernflöte 4'
Gamba 4'
Quinte 2 2/3'
Sesquialtera 2'f
Grossmixtur
Klarinette 8'
Pedaal C-f’
Akustischer Bass 32'
Subbass 16'
Cello 8'
Cornett (transm.)
Koppelingen
I+II
I+II 16
I+II 4
I+I 16
I+I 4
II+II 16
II+II 4
P+I
P+II
P+I 4

Speelhulpen: Registercrescendo, 4 vaste combinaties

Sauer-orgel

Het Sauer-orgel was al aanwezig toen het pand nog als Parkkerk in gebruik was. Het is geplaatst boven de plaats van de preekstoel. Het valt op door zijn groene frontpijpen met rode versieringen. Het orgel werd in 1922 vervaardigd door Karl Ruther van de Duitse firma Sauer. In 1951 is het orgel verbouwd door de firma Leeflang onder advies van mr. Arie Bouman. Hoewel het orgel niet geëlektrificeerd werd, is toen de dispositie grof omgebogen in barokke sfeer. In 2006 werd dit weer teruggebracht in de oorspronkelijke staat door Elbertse Orgelmakers te Soest.

Hauptwerk C-g’’’
Bourdon 16'
Principal 8'
Flûte harm. 8'
Bourdon 8'
Dulciana 8'
Gamba 8'
Octave 4'
Rohrflöte 4'
Rauschquinte
Cornett-Mixtur
Trompete 8'
Schwellwerk C-g’’’
Lieblich Gedeckt 16'
Flötenprincipal 8'
Konzertflöte 8'
Fugara 8'
Aeoline 8'
Voix Céleste 8'
Quintatön 8'
Traversflöte 4'
Violine 4'
Flautino 2'
Harmonia Aetheria
Oboe 8'
Clarinette 8'
Pedaal C-f’
Contrabass 16'
Subbass 16'
Schwellged. 16'
Octavbass 8'
Bassflöte 8'
Cello 8'
Posaune 16'
Koppelingen
I+II
P+I
P+II
I+II 16
I+II 4
P+P 4
Tremulant

Speelhulpen: automatisch pedaal, 1 vrije combinatie, 4 vaste comb., registercrescendo

Van Leeuwen-orgel

Dit orgel is in 1954 vervaardigd voor de Adventkerk in Loosduinen. Het werd door een kerkfusie in Den Haag overbodig. Orgelbouwer Pels & Van Leeuwen heeft het orgel vervolgens overgebracht naar het Orgelpark, uitgebreid en gerestaureerd.

Hoofdwerk C-g’’’
Prestant 8'
Roerfluit 8'
Octaaf 4'
Quint 2 2/3'
Nachthoorn 2'
Mixtuur 4-6 st.
Sexquialter 3 st. (g0)
Dulciaan 16'
Positief C-g’’’
Spitsgedekt 8'
Speelfluit 4'
Prestant 2'
Nasard 1 1/3'
Cymbel 3 st.
Schalmeij 8'
Tremulant
Pedaal C-f’
Subbas 16'
Prestant 8'
Roerfluit 8'
Octaaf 4'
Mixtuur 4-5 st.
Dulciaan 16'
Koppelingen
Positief-Hoofdwerk
Hoofdwerk-Pedaal
Positief-Pedaal

Pedaalregisters zijn transmissies van het hoofdwerk (behalve de Subbas)

Verschueren-orgel

Dit orgel werd in 2009 door de firma Verschueren uit Heythuysen nieuw gebouwd voor het Orgelpark. Het is een orgel volgens de Franse romantiek, in de stijl van Aristide Cavaillé-Coll. Dit, met 41 registers over drie klavieren, grootste orgel van het park is ontworpen door Bas van Hille.

Grand Orgue C-g’’’
Bourdon 16'
Montre 8'
Flûte Harmonique 8'
Bourdon 8'
Salicional 8'
Prestant 4'
Flûte 4'
*Doublette 2'
*Cornet 5r
*Fourniture 5r
*Trompette 8'
Positif Expressif C-g’’’ (in zwelkast)
Quintaton 16'
Bourdon 8'
Salicional 8'
Flûte Traversière 8'
Dulciana 4'
Flûte Douce 4'
*Nasard 2 2/3'
*Doublette 2'
*Tierce 1 3/5'
*Piccolo 1'
*Cor Anglais 16'
*Cromorne 8'
Récit Expressif C-g’’’ (in zwelkast)
Cor de Nuit 8'
Viole de Gambe 8'
Voix Céleste 8'
Flûte Octaviante 4'
*Octavin 2'
*Plein Jeu 2-6r
*Basson 16'
*Trompette Harmonique 8'
Basson-Hautbois 8'
Voix Humaine 8'
*Clairon 4'
Trémolo
Pédale C-f’
Contrebass 16'
Sousbasse 16'
Flûte 8'
Flûte 4'
*Bombarde 16'
*Trompette 8'
*Clairon 4'
Koppelingen
GO+Pos
GO+Rec
Pos+Rec
P+GO
P+Pos
P+Rec
GO+GO 16

*Jeux de Combinaison (JdC)
Speelhulpen:o.a. Effet d’orage, JdC GO, JdC Pos, JdC Réc, JdC P

Van Stratenorgel

Het Van Straten-orgel is een replica van het oudste orgel van Nederland, dat meester Pieter Gerritsz in 1479 in de Nicolaïkerk in Utrecht liet plaatsen. Het orgel geeft een beeld van hoe orgels in de late middeleeuwen werden gebouwd en ook hoe ze in die tijd moeten hebben geklonken. Ten opzichte van de orgels zoals die tegenwoordig nog in gebruik zijn en worden gebouwd zijn er een aantal verschillen. Het orgel is gestemd in middentoonstemming. Dit in tegenstelling tot de meeste instrumenten die gelijkzwevend zijn gestemd. De stemtoonhoogte van het orgel is niet 440 Hz maar 388 Hz. Het hoofdwerk is een zogenaamd "blokwerk". Dit betekent dat er per toets altijd 7 verschillende pijpen klinken. In het hogere register loopt het aantal pijpen zelfs nog op tot 18 pijpen per toets. Er zijn dus geen afzonderlijke registers. Het bovenwerk op het tweede klavier is eveneens een blokwerk. Hier kunnen echter ook registers apart worden getrokken, waardoor combinaties mogelijk zijn: volledig werk, alleen het blokwerk, en alleen de "doof" (een dof klinkend register), of de "cimbel". Het Van Stratenorgel werd in april 2012 in gebruik genomen.

Hoofdwerk HCD-f2
Principaal 7-18 sterk
Bovenwerk F-f2
Doof 2-3 sterk (tot e0 van hoofdwerk)
Positie 4-8 sterk (H-f2)
Cimbel 3 sterk (f0-f2)
Pedaal FGA-f0
Bourdonnen

Elbertse-kistorgel

Dit kistorgel werd in 2006 door Elbertse Orgelmakers uit Soest speciaal voor het Orgelpark gemaakt.[4] Het kan eenvoudig worden verplaatst. Het heeft 4 registers:

Manuaal C-g’’’
Gedekt 8'
Roerfluit 4'
Nasard 2 2/3'
Octaaf 2'

The Busy Drone

Overdracht van The Busy Drone aan de gemeente Amsterdam. Links Han Lammers, rechts Geert Lubberhuizen (1973)

Dit draaiorgel is in 1924 gebouwd door de Belgische firma Mortier. Het heeft 92 toetsen en 17 registers. Het deed oorspronkelijk dienst als dansorgel in een café. In 1964 kwam het in de verkoop bij Joseph Bursens. Een jaar later werd het aangeschaft door de Amsterdamse uitgeverij De Bezige Bij. Het doel hiervan was onder andere de muzikale opluistering van de boekenbeurs, die toen jaarlijkse in de RAI werd georganiseerd. Het orgel kreeg een andere uitstraling en een andere naam: The Busy Drone, wat een Engelse vertaling is van De Bezige Bij. In 1973 werd het orgel verplaatst naar de aula van het Stedelijk Museum. Louis Andriessen en Willem Breuker componeerden in deze tijd onder andere muziek voor dit instrument. Bij de restauratie van het museum werd besloten om The Busy Drone niet meer terug te plaatsen. Het werd hierna ondergebracht in het Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement in Utrecht. Hier werd het gerestaureerd door de firma Perlee. Eind 2009 werd het overgebracht naar het Orgelpark.

Mustel Harmonium

Dit harmonium is gemaakt door de Franse instrumentenmaker Victor Mustel. Het heeft twee klavieren. Het bovenste klavier van het instrument is een celesta. De toetsen laten hamertjes tegen metalen plaatjes slaan, waardoor het geluid van een glockenspiel ontstaat. De celesta is een uitvinding van de familie Mustel. Het harmonium heeft een uitgebreide dispositie.

Erard-vleugel

Een van de twee vleugels die in het orgelpark staan is de Extra-Grand modele de concert 260 cm uit 1899 van pianobouwer Erard. In tegenstelling tot de kruissnarige vleugels die tegenwoordig worden gebouwd, lopen in dit instrument de snaren parallel.

Sauter-vleugel

Het Orgelpark beschikt, naast het oude instrument van Erard, ook over een moderne vleugel. Deze is in 2002 gebouwd door de Duitse pianobouwer Sauter. Het werd in eerste instantie door de pianobouwer gebruikt als expositieinstrument. Na een renovatie kocht het Orgelpark het instrument in 2006.

Nieuwe Barokorgel

In 2013 is begonnen met de bouw van een nieuw barokorgel.[5] Het orgel wordt gebouwd door Elbertse Orgelmakers uit Soest. Als referentie voor dit orgel is het instrumenten van orgelbouwer Zacharias Hildebrandt uit de St.-Wenzelskirche in Naumburg gekozen. Johann Sebastian Bach was een bewonderaar van de orgels van Hildebrandt en samen met Gottfried Silbermann betrokken bij de bouw en ingebruikname van dit orgel. Het uiterlijk van het orgel zal geïnspireerd zijn op de Hildebrandt-orgels in Hettstedt en Sangerhausen. Dit orgel zal in het voorjaar van 2018 gereed zijn.

Externe links


Monumenten in de buurt van Parkkerk in Amsterdam

Villa Betty

Overtoom 241
Amsterdam
Inleiding Nabij het Vondelpark aan de Overtoomn gesitueerde VILLA, in eerste aanleg tot stand gekomen in 1877-78 in eclectische stijl met i..

Voetbrug met imitatie-boomstronk

Overtoom 241
Amsterdam
Object-omschrijving In de royale stadstuin van villa Betty gesitueerde VOETBRUG over de kleine tuinvijver met terzijde een imitatie-boomstr..

Koetshuis met koetsierswoning en poort

Overtoom 243
Amsterdam
Object-omschrijving In opdracht van E.A. Lehmann langs de Overtoom aan de straatzijde in neo-Renaissance-stijl uit 1900 op een rechthoekige..

Voormalig gemaal en later parkopzichterswoning

Vondelpark 4
Amsterdam
Inleiding Omstreeks 1880 noordelijk in het Vondelpark en oostelijk van de Kattenlaan in een eenvoudige neo-renaissance stijl ontworpen vrij..

Vondelpark: Muziektent

Muziektent in NO van Vondelpark
Amsterdam
Inleiding Een op een cirkelvormig eiland in de vijver van het Vondelpark gelegen MUZIEKTENT gebouwd in 1873 naar een ontwerp van J.D. Zoche..

Kaart & Routeplanner

Route naar Parkkerk in Amsterdam

Foto's (1)