Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Villa van Van Panhuys (Nederlandse Bank) in Groningen

Woonhuis

Hereplein 5
9711GA Groningen
Groningen

Bouwjaar: 1881
Architect: G. Schnitger Schnitger 1881 G. Schnitger


Beschrijving van Villa van Van Panhuys (Nederlandse Bank)

Inleiding VILLA, vrijstaand gesitueerd in het noordwestelijke kwadrant van het Hereplein, gebouwd in 1881 in opdracht van burgemeester Jhr. mr. J.A.E.A. van Panhuys (1836-1907; Commissaris van de Koningin van Groningen van 1883 tot 1893) naar ontwerp van de uit Oldenburg (Dld.) afkomstige architect G. Schnitger (1841-1917) in een zeer rijk versierde, eclectische bouwstijl. De familie van Panhuys bewoonde zomers het landgoed Nienoord in Leek (Gr.). Sinds 1923 is het gebouw in gebruik genomen als kantoor door de Nederlandse Bank en daartoe en door latere verbouwingen inwendig geheel aangepast. Voor de vensters van de begane grond is traliewerk in decoratieve patronen aangebracht. Omschrijving Het monumentale en geheel gepleisterde gebouw is opgetrokken op een in hoofdvorm rechthoekige plattegrond en is met een van de lange zijden naar het rondpoint gericht. Het gebouw bestaat uit een souterrain met twee bouwlagen onder een steil, afgeknot schilddak, gedekt met leien. Het rechthoekige bouwvolume is met serres met balkons en een toren van drie bouwlagen onder een steil, ingezwenkt en afgeknot schilddak uitgebouwd aan de korte zijden. De serre aan de zuidzijde is grotendeels gedicht. Het hoofdbouwvolume is acht traveeën breed. De buitenste dubbele traveeën aan beide zijden risaleren een weinig en zijn voorzien van hogere, opgaande kappen. Tegen de voordakschilden van deze traveeën zijn forse kajuiten geplaatst. Boven de overige middelste vier traveeën is het voordakschild voorzien van zinken oeil de boefs. De dakranden, ook die van de toren, zijn versierd met ajour bewerkt hekwerk van gietijzer. Alle vensters zijn gesloten met rondbogen en voorzien van geprofileerd stuc lijstwerk. De vensters in de zijrisalieten ontvingen bovendien een classicistische setting van een tegen de gevel geplaatste dubbele pilasterstelling. De vensters in de zijgevels zijn voorzien van gestucte architraven op consoles. Het voor de vensters op de eerste verdieping aangebrachte decoratief ijzeren traliewerk is van later datum (1923). Het pleisterwerk van het souterrain is gebosseerd, het overige pleisterwerk is vlak en voorzien van schijnvoegen. Op alle hoeken hebben de gestucte hoekblokken extra reliëf gekregen. Het souterrain wordt afgesloten door een zware doorlopende lijst. In de borstweringen van de vensters zijn op de begane grond panelen en op de verdieping balustrades aangebracht. De hoofdingang met een hardstenen stoep van drie treden bevindt zich in het westelijke torendeel onder een rondboog. In de oostelijke zijgevel is een tweede ingang onder een rondboog geplaatst met een hoge stoep en ijzeren hekwerk. De achtergevel is vlak gepleisterd en voorzien van reeksen rechtgesloten vensters. De gevels worden afgesloten door een kroonlijst die is voorzien van een dicht ritme van consoles, die een geprofileerde bakgoot dragen. De twee kajuiten in het voordakschild bestaan uit dubbele aediculastellingen met een overdaad aan decoratieve motieven als gebogen tympanen, wangstukken, pilasters en pinakels. De derde bouwlaag van de toren is uitgewerkt als bellevue en bevat op de hoeken pilasters en een reeks rondboogvensters met balustrades in de borstweringen. Het oorspronkelijke hekwerk van ijzer met lagen natuursteen en penanten is verdwenen. Waardering VILLA, geheel vrijstaand gebouw, fraai en zeer zorgvuldig vormgegeven in een rijk versierde, eclectische bouwstijl, typerend voor de bouwkunst uit het laatste kwart van de negentiende eeuw, van algemeen belang vanwege zijn cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde vanwege de hoogwaardige architectonische en esthetische kwaliteiten van het ontwerp, met name vanwege de compositie en de detaillering van de buitengevels en vanwege de plaats die het gebouw inneemt in het oeuvre van de architect. Bovendien vormt het gebouw, deel uitmakend van de bijzonder waardevolle bebouwing aan en in de omgeving van de Heresingel, vanwege zijn situering aan het noordwestelijk kwadrant van het rondpoint en de ligging in een zichtlijn van het zuiden naar de Herestraat, een zeer belangrijk element in de hoogwaardige stedebouwkundige structuur van de singelreeks langs de zuidzijde van de binnenstad van Groningen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 485667
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Portret van Johan Æmilius Abraham van Panhuys
Het monument langs het Hoendiep.

Jhr. Mr. Johan Æmilius Abraham van Panhuys, heer van Nienoord (Leek (Groningen), 17 oktober 1836Hoogkerk, 6 november 1907) was in zijn tijd de rijkste man van Groningen.

Familie

Van Panhuys was een zoon van jhr. mr. Ulrich Willem Frederik van Panhuys (1806-1882), lid gedeputeerde staten van Groningen, en Wendelina Cornera barones von Inn- und Kniphausen (1805-1878), dochter van mr. Haro Casper baron von Inn- und Kniphausen, heer van Nienoord. Hij trouwde in 1859 met jkvr. Catharina Johanna van Sminia (1834-1882) en in 1884 met Trijntje Looxma (1844-1907). Uit het eerste huwelijk werden vier kinderen geboren, onder wie jkvr. Wendelina Cornera van Panhuys (1861-1929) die trouwde met jhr. Helenus Marinus Speelman, 6e baronet (1852-1907); en jhr. Hobbe van Panhuys (1868-1907), burgemeester van Leek, lid provinciale staten van Groningen, kamerheer i.b.d.

Loopbaan

Hij was burgemeester van de Friese gemeente Tietjerksteradeel (1864-1880) en Groningen (1880-1883) en lid van Provinciale Staten van Friesland (1866-1883). Van Panhuys was commissaris van de Koningin van Groningen (1883-1893) en daarna, in 1893, gedurende korte tijd commissaris van de Koningin van Overijssel. Als vicepresident van de Raad van State (1893-1897) was hij geen succes. Hij nam ontslag om gezondheidsredenen (voortdurende slapeloosheid) en ging rentenieren. Van Panhuys was Minister van Staat vanaf 1898 tot zijn dood in 1907.

Door het overlijden van zijn kinderloze oom Ferdinand Folef von Innhausen und Kniphausen werd Johan Æmilius Abraham eigenaar van de borg Nienoord in Leek.

Overlijden

Van Panhuys is samen met zijn tweede echtgenote, zoon Hobbe, schoondochter freule Blocq van Scheltinga en huisknecht Meindert van Wijk verdronken toen het rijtuig waarin zij reisden ten gevolge van dichte mist in het Hoendiep geraakte.[1] De vier familieleden werden naast de kerk van Midwolde begraven.[2] Omdat zijn zoon Hobbe slechts twee minderjarige kinderen achterliet, die vervolgens door andere familieleden werden opgevoed, kwam ook een einde aan de bewoning van het huis Nienoord.

De dramatische dood van de vier aristocraten en huisknecht - zij hadden zich in het rijtuig laten insluiten omdat zij die dag bij een bank in Groningen een groot geldbedrag hadden opgenomen en de paniek van het verdrinkende vijftal was zo groot geweest dat volgens ooggetuigen "de nagels in de leren kap van het rijtuig staken" - maakte in Groningen grote indruk. In 2007 werd op de plaats van het ongeval een monumentje geplaatst. Een stoet van rijtuigen heeft te hunner nagedachtenis op 6 november 2007 de fatale tocht langs het Hoendiep nog eens gemaakt.

Johan Æmilius Abraham van Panhuys was Commandeur in de Orde van de Gouden Leeuw van Nassau, Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau en Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Voorganger:
J.G.W.H. baron van Sijtzama
Burgemeester van Tietjerksteradeel
1864-1880
Opvolger:
S.B. Drijber
Voorganger:
B. van Roijen
Burgemeester van Groningen
1880-1883
Opvolger:
J.N.A. Bucaille
Voorganger:
L. graaf van Heiden Reinestein
Commissaris van de Koning(in) van Groningen
1883-1893
Opvolger:
C.C. Geertsema
Voorganger:
J.H. Geertsema Czn.
Commissaris van de Koningin van Overijssel
1893
Opvolger:
P. Lycklama à Nijeholt
Voorganger:
Gerlach Cornelis Joannes van Reenen
Vicepresident van de Raad van State
1893-1897
Opvolger:
Johan Willem Meinard Schorer

Monumenten in de buurt van Villa van Van Panhuys (Nederlandse Bank) in Groningen

Villa in karakteristieke eclectische bouwstijl

Ubbo Emmiussingel 2
Groningen
Inleiding VILLA, vrijstaand gesitueerd aan de zuidzijde van de Ubbo Emmiussingel, in 1881 als één van de eerste bouwwerken gebouwd in het ..

Dubbele villa in eclectische bouwstijl

Hereplein 6A
Groningen
Inleiding DUBBELE VILLA, vrijstaand gesitueerd in het zuidwestelijke kwadrant van het Hereplein, gebouwd in 1882 als een van de eerste bouww..

Herenhuis in neo-classicistische bouwstijl

Ubbo Emmiussingel 17A
Groningen
Inleiding HERENHUIS, gesitueerd in de nagenoeg gesloten, noordelijke gevelwand van de Ubbo Emmiussingel, gebouwd in 1884 in opdracht van J.D..

Friesch-Groningsche Hypotheekbank

Herebinnensingel 4A
Groningen
Inleiding BANKGEBOUW, gesitueerd op de hoek van de Herestraat en de Herebinnensingel, gebouwd in 1928 in opdracht van de Friesch-Groningsche..

Siervaas

Ubbo Emmiussingel 19
Groningen
Inleiding SIERVAAS, vrijstaand gesitueerd in de middenberm van de Ubbo Emmiussingel, vervaardigd in circa 1885 met een vormgeving in Empire-..

Kaart & Routeplanner

Route naar Villa van Van Panhuys (Nederlandse Bank) in Groningen

Foto's (4)