Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Middengasthuis (Grote Leliestraat) in Groningen

Gebouw

Grote Leliestraat 51
9712SP Groningen
Groningen

Bouwjaar: 1895
Architect: N.W. Lit Lit 1895 N.W. Lit


Beschrijving van Middengasthuis (Grote Leliestraat)

Inleiding GASTHUIS MET TOEGANGSPOORT, genaamd het Midden Gasthuis, gesitueerd aan een groot binnenterrein aan de noordzijde van de Grote Leliestraat, gebouwd in 1895 in opdracht van de Nederduitsch Hervormde kerk voor "fatsoenlijke, oppassende minvermogende handwerkslieden en dienstboden" in een ambachtelijk-traditionele bouwtrant. De woningen zijn een aantal jaren geleden gerenoveerd en thans nog als zodanig in gebruik. Omschrijving Het gasthuis is aangelegd op een in hoofdvorm rechthoekige plattegrond en is symmetrisch van opzet. De symmetrie wordt enigzins doorbroken door de situering van de vrijstaande, voormalige dienstwoning (nr.55) en doordat de toegang van het binnenterrein met aangrenzende opzichterswoning iets oostelijk ten opzichte van de as ligt. Aan de Grote Leliestraat bevindt zich de toegangspoort, bestaande uit vier gemetselde kolommen met lagen van gele baksteen met een afsluitplaat. Tussen de kolommen zijn sierlijk bewerkte, smeedijzeren hekken geplaatst. Aan de oostzijde van de poort is een opzichterswoning in de rooilijn van de Grote Leliestraat gesitueerd. Deze woning telt één bouwlaag onder een schilddak met in het voordakschild een gemetselde kajuit. De vrijstaande dienstwoning telt één bouwlaag onder een afgeknot schilddak, belegd met een zwarte, platte Friese pan. De voorgevel is vijf traveeën breed. De gevels hiervan zijn verlevendigd met stuc dorpelbanden en met gestucte hoekblokken. De zes-ruitsvensters zijn rechtgesloten met strekken en stuc negblokken en sluitstenen. Boven de ingangstravee in het midden is een gemetselde kajuit aangebracht met bakstenen pilasters en een door een pinakel doorbroken tympaan. Het gasthuis bestaat aan de lange zijden en aan de zuidzijde uit aaneengesloten woningen van één bouwlaag onder een schilddak, belegd met een zwarte Friese golfpan. De vleugel aan de noordzijde is in het midden verhoogd met een verdieping van vijf raamtraveeën breed. In de middelste travee is op de eerste verdieping in het blindvenster een grote gevelsteen aangebracht met naam, stichtersnamen en bouwjaar. De woningen in de hoeken van de wanden zijn schuin gesitueerd en iets teruggelegd. De woningen zijn opgetrokken op rechthoekige plattegronden en zijn opgemetseld uit rode baksteen op een trasraam van bruine baksteen. Het gevelmuurwerk is verlevendigd met dorpelbanden van gele baksteen. De deur- en vensteropeningen zijn rechtgesloten en hebben segmentboogvormige ontlastingsbogen met suggesties van negblokken en sluitstenen in gele baksteen. De vensters hebben een zes-ruitsroedeverdeling. De gevels worden afgesloten door een geprofileerde bakgoot. Waardering GASTHUIS MET TOEGANGSPOORT, genaamd het Middengasthuis, bestaande uit een dienst- en opzichterswoning, hofwoningen en een toegangspoort, gebouwd in 1895 in een ambachtelijk-traditionele bouwtrant, karakteristiek voor de architectuur uit de tweede helft van de negentiende eeuw, van algemeen belang vanwege zijn cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde alsmede vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur en opzet, en vanwege zijn betekenis voor de geschiedenis van de volkshuisvesting in de stad Groningen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 485620
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Middengasthuis
Middengasthuis, zomer 2009
Middengasthuis, zomer 2009
Basisgegevens
Locatie Groningen, Grote Leliestraat 53-113
Periode 1895 - 1985
Gesticht door Algemeen Diakengezelschap
Restauraties 1986-1987
Architect N.W. Lit
Eigenaar De Huismeesters
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 485620
Middengasthuis, 1910
Middengasthuis, 1910

Het Middengasthuis is een hofje gesitueerd aan een groot binnenterrein aan de noordzijde van de Grote Leliestraat in de stad Groningen.

19e eeuw

Het Middengasthuis is gebouwd in opdracht van het Algemeen Diakengezelschap. In 1873 opende deze vereniging van diakenen en oud-diakenen van de Nederlands-hervormde gemeente in de nabijgelegen Kleine Rozenstraat een instelling met de naam Middengasthuis. Het succes van dit gasthuis leidde in 1895 tot een tweede en groter Middengasthuis.

Het was bestemd voor ‘fatsoenlijke, oppassende handwerkslieden en dienstboden’ van hervormden huize en ouder dan 55 jaar. De naam Middengasthuis verwees naar de bewoners. Zij waren voor de meeste andere gasthuizen ‘te minvermogend’, maar voor het diaconiegasthuis ‘te goed’. In verband hiermee betaalden de conventualen (gasthuisbewoners) van het Middengasthuis een relatief lage inkoopsom.

De voogden van het Middengasthuis kochten begin 1895 ‘eenige huizen met erf en tuin’ aan de Grote Leliestraat en presenteerden een plan voor de bouw van 29 huizen. Het zeven jaar oude huis van vorige eigenaar Kool bleef staan (nr. 55-57), maar ter verbreding van de toegang ging een ander pand plat. Ook een tuinkoepel sneuvelde voor het door Nicolaas Willem Lit ontworpen gasthuis, dat werd opgeleverd vlak voordat op 14 september de officiële eerste steen werd ingemetseld! Enkele maanden later werd er, naast de toegang nog een ‘winkelbehuizing’ aan het complex toegevoegd (nr. 51).

20e eeuw

Vele decennia voldeed het Middengasthuis, maar net als er bij andere gasthuizen kwam er in de jaren zestig van de twintigste eeuw de klad in. Op 9 oktober 1968 nodigde het gemeentebestuur de voogden van de beide Middengasthuizen en een aantal andere gasthuizen uit voor een gesprek over de toekomst. Het leidde tot de Stichting Verenigde Groninger Gasthuizen, die in 1975 twee nieuwe gebouwen opende aan de Zaagmuldersweg. Het Middengasthuis werd verkocht aan woningbouwvereniging Concordia (nu De Huismeesters), die het in 1986-'87 renoveerde.


Monumenten in de buurt van Middengasthuis (Grote Leliestraat) in Groningen

Pieternellagasthuis (alleen voorgevel)

Grote Leliestraat 34
Groningen
Uitsluitend de voorgevel van het Pieternella-gasthuis, 1872. Twee vleugels van resp. vijf en zes venstertraveeen ter weerszijden van half ro..

Dubbel pakhuis

Havenstraat 12
Groningen
Diep tweeling pakhuis doorlopend tot de Zoutstraat, drie verdiepingen hoog met twee zolderverdiepingen; in het zuidelijke pand serie hijslui..

Witgepleisterd woonhuis met dwars achterhuis

Zoutstraat 16
Groningen
18e eeuws WOONHUIS, in twee fasen gebouwd, bestaande uit voorhuis (ca. 1733-34), waaraan in 1876 vastgebouwd tuinmuur en dwarshuis (1774); w..

Gerarda Gockingagasthuis

Grote Rozenstraat 78A
Groningen
Inleiding GASTHUIS, genaamd Gerarda Gockinga Gasthuis, gesitueerd evenwijdig aan de zuidzijde van de Grote Rozenstraat, gebouwd in 1870 en u..

Karakteristiek Groninger huis

Noorderhaven 23
Groningen
Karakteristiek Groninger huis met verdieping, 10 smalle venstertraveeen breed onder dwars zadeldak tussen puntgevels met topschoorstenen. Bo..

Kaart & Routeplanner

Route naar Middengasthuis (Grote Leliestraat) in Groningen

Foto's (1)