Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Electriciteitscentrale in Veenhuizen

Nijverheid Industrie

Oude Gracht 8 A
9341AB Veenhuizen (gemeente Noordenveld)
Drenthe

Bouwjaar: 1912 1919 (uitbr.)
Architect: W.C. Metzelaar Metzelaar WC 1912 W.C. Metzelaar


Beschrijving van Electriciteitscentrale

Inleiding ELECTRICITEITSCENTRALE gebouwd in 1912 en uitgebreid in 1919, in opdracht van het Ministerie van Justitie en naar ontwerp van W.C. Metzelaar. De waarde van het gebouw wordt aanmerkelijk versterkt door de vrijwel complete en originele inrichting en installatie bestaande uit een 100 PK Crossley gasgenerator, een 150 PK Kromhout dieselmotor met een 100 Kw dynamo, in marmer vervatte controlepanelen met aan de achterzijde (in een apart vertrek) geplaatste zekeringkasten met toebehoren. In 1912 kreeg het gebouw een turfgestookte 50 PK Crossley zuiggasgenerator. Het daarvoor noodzakelijk gas werd geleverd door een in het voorgebouw, op zolder geplaatste (inmiddels verdwenen) turf-vergas-installatie. In 1919 werd het gebouw uitgebreid en werd de 100 PK Crossley zuiggasgenerator bijgeplaatst. Een laatste uitbreiding van het vermogen werd in 1934 gerealiseerd toen de 50 PK Crossley werd vervangen door een van de Zuiderzeewerken afkomstige 150 PK sterke Kromhout dieselmotor. Deze was gekoppeld aan een 100 Kw dynamo. Momenteel wordt de installatie niet meer gebruikt. Het gebouw doet nog wel dienst als werkplaats voor de elektriciens. Omschrijving In sobere en functionele stijl in 1909 gebouwd, uit baksteen opgetrokken gebouw op rechthoekige plattegrond onder twee parallelle zadeldaken met zakgoot; windveren; goot op klossen; staafankers. Het rechter gedeelte is in 1919 in identieke stijl aangebouwd. In de topgevels opgeklampte dubbele deuren met geheng; 4-ruits bovenlichten met stijl; latei; 6-ruits zolderdeuren met geheng en zijlichten; ontlastingsboog. In de overige gevels 15- of 18-ruits ramen met vast kalf. Alle kozijnen voorzien van sober decoratief snijwerk. In het INTERIEUR onder meer van belang de zware houten spantconstructie; het diagonaal aangebrachte dakbeschot; machinerieen omvattende de deels in de vloer verzonken 100 PK Crossley zuiggasmotor; de niet-verzonken Kromhout dieselmotor met erboven een lier aan I-profiel (in de aangrenzende met geglazuurde tegels belegde ruimte) en de marmeren controlepanelen met aan de achterkant de technische installatie met zekeringkasten. Waardering De elektriciteitscentrale met bijbehorende inrichting is van uitzonderlijk industrieel-archeologisch belang, alsook van cultuurhistorisch, architectuurhistorisch, typologisch en stedebouwkundig belang. Het gebouw past in de bebouwingsschaal rond de werkplaats De Werf en is van belang voor de geschiedenis van de Rijkswerkinrichting Veenhuizen; tevens van belang als (eertijds) functioneel onderdeel van het uitzonderlijk waardevolle complex Veenhuizen. Gaaf en zeldzaam. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 478499
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Elektriciteitscentrale Veenhuizen
Elektriciteitscentrale Veenhuizen
Elektriciteitscentrale Veenhuizen
Locatie Oude Gracht 8A, Veenhuizen
Oorspr. functie Elektriciteitscentrale
Start bouw 1909
Bouw gereed 1912
Verbouwing 1919
Status Buiten gebruik
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 478499
Architect W.C. Metzelaar
Afbeeldingen
Interieur elektriciteitscentrale Veenhuizen
Interieur elektriciteitscentrale Veenhuizen
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Elektriciteitscentrale Veenhuizen is in 1909 gebouwd in opdracht van het Ministerie van Justitie naar een ontwerp van architect W.C. Metzelaar. De sinds 1912 opgewekte elektriciteit diende in de eerste plaats voor de verschillende werkplaatsen die deel uitmaakten van het Tweede Gesticht van het gevangeniscomplex te Veenhuizen. De centrale werd vanaf november 1927 alleen nog gebruikt als noodstroomvoorziening. Vanaf 1953 werd de centrale buiten werking gesteld, maar doordat de machines regelmatig 'getornd', dat wil zeggen handmatig werden rondgedraaid, bleven ze in redelijke staat bewaard. Na een uitgebreide renovatie van gebouw en motoren worden sinds 2011 weer demonstraties van de werkende centrale gegeven.[1] De elektriciteitscentrale met bijbehorende inrichting is aangemerkt als rijksmonument en maakt nu deel uit van het Gevangenismuseum.

Gebouw

Het sobere en functionele gebouw werd in 1909 gerealiseerd naar een ontwerp van architect W.C. Metzelaar, die ook verantwoordelijk is voor veel andere gebouwen in Veenhuizen. Het gebouw sluit aan bij de bebouwingsschaal van 'De Werf', met een zestal werkplaatsen: de smederij, de kuiperij, de klompenmakerij, de mandenmakerij, de houtzagerij, de timmermanswerkplaats en de wagenmakerij / meubelmakerij. Oorspronkelijk was de elektriciteitscentrale maar half zo groot als tegenwoordig, maar al in 1919 werd een tweede machinehal toegevoegd.

Het gebouw is opgetrokken uit baksteen op een rechthoekige plattegrond onder twee parallelle zadeldaken. Het rechter gedeelte is in 1919 in identieke stijl aangebouwd. Opvallend zijn de in marmer vervatte controlepanelen met aan de achterzijde (in een apart vertrek) geplaatste zekeringkasten met toebehoren. Bij de renovatie van de machinelokalen zijn sporen van de oude muurschilderingen teruggevonden. Die zijn opnieuw aangebracht.

Motoren

In de centrale stond een turfgasgenerator waarin turf en houtafval werd vergast. 'Verpleegden' zorgden - eerst alleen overdag, later ook 's avonds en 's nachts - voor de aanvoer van de honderden kilo's turf die nodig waren om de motoren te laten draaien. Ze gebruikten rieten manden om de turf op te halen uit de dekschuiten die naast de elektriciteitscentrale konden aanleggen.

De eerste motor was een 50 PK zuiggasmotor van het merk Crossley. In 1919 volgde de uitbreiding met een tweede turfgasgenerator en een 100 PK Crossley zuiggasmotor. In 1934 werd de 50 PK Crossley vervangen door een van de Zuiderzeewerken afkomstige tweedehands 150 PK Kromhout dieselmotor. Deze was gekoppeld aan een 100 kW Smit Slikkerveer generator.[2]

Afbeeldingen


Monumenten in de buurt van Electriciteitscentrale in Veenhuizen

Hoeve 1, schuur

Generaal van den Boschweg 46
Veenhuizen (Gemeente Noordenveld)
Omschrijving De parallel aan de weg gelegen SCHUUR is vermoedelijk gebouwd rond 1870 en heeft een met riet gedekt zadeldak, een symmetrisch..

Hoeve 1, woning

Generaal van den Boschweg 46
Veenhuizen (Gemeente Noordenveld)
Inleiding WONING gebouwd rond 1930 in opdracht van het Ministerie van Justitie in een sobere en functionele Interbellum Architectuur. De wo..

Hoeve 1, overkapping mestvaalt

Generaal van den Boschweg 46
Veenhuizen (Gemeente Noordenveld)
Omschrijving Voormalige MESTVAALT-OVERKAPPING (thans in gebruik als kapschuur) geconstrueerd uit houten gebinten volgens het verbeterd Holl..

Brandspuithuis

Generaal van den Boschweg 46
Veenhuizen (Gemeente Noordenveld)
Inleiding BRANDSPUITHUIS gebouwd rond 1925 in opdracht van het Ministerie van Justitie en vermoedelijk naar ontwerp van S. Wijn. Bereikbaar..

Hoeve 1, wagenloods

Generaal van den Boschweg 48
Veenhuizen (Gemeente Noordenveld)
Omschrijving Een GARAGE of werktuigenschuur opgetrokken uit baksteen en gedekt door een zadeldak met pannen; windveren; goot op klossen; st..

Kaart & Routeplanner

Route naar Electriciteitscentrale in Veenhuizen

Foto's (2)