Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Fort Everdingen in Culemborg

Militair Object

Fort Everdingen
4100AA Culemborg
Gelderland

Bouwjaar: 1844-1849


Beschrijving van Fort Everdingen

FORT EVERDINGEN, voor zover gelegen op het grondgebied van de gemeente CULEMBORG. I. ALGEMEENHet fort dat deel uitmaakt van de "Nieuwe Hollandsche Waterlinie" is aangelegd in 1844-1849 op de kruising van Diefdijk en Zuider Lekdijk, en bestaat uit aardwerken met omgrachting en enveloppe. Het is een vierhoekig gebastioneerd werk, met in het midden op het terreplein en (gedeeltelijk) op de omwalling een bomvrije toren, aan de noordoost-zijde gedekt door een contrescarpmuur. Voorts enkele remises, magazijnen en schuilplaatsen, Het fort is omringd door een fraaie brede gracht. In het verlengde van de Lekdijk is de gracht aan de westzijde doorsneden door een dam met toegangsweg, aan de oostzijde door een sluisbeer met in de enveloppe een inundatiesluis. Het fort verkeert vrijwel nog in de oorspronkelijke staat. NADERE OMSCHRIJVING VAN VERSCHILLENDE ONDERDELEN: II. SECTIE A-B (BENOORDEN LEKDIJK)De twee bastions met gebogen tracé's (naar het tracé van de kapitein-ingenieur Merkes, gepubliceerd in de Militaire Spectator van september 1833), welke vloeiend in elkaar overgaan (geen eigenlijke facen, flanken, courtine) hebben nog een hoog steil buitentalud. Voor de hoofdwal: fausse-braye met, hiervan gescheiden door een haag, smalle berm. De fausse-braye is begroeid met knotwilgen. In verband met de teruggetrokken positie van het binnentalud is een zeer breed plongée ontstaan, haast plateauvormig. De hoofdwal is begroeid met fraai oud geboomte. BOMVRIJE GEBOUWEN, KAZEMATTEN E.D. In het WESTELIJK BASTION bevinden zich: - een nissenhut - een grote artillerieloods met pannendak en ramen met roeden. De loods ligt in een verzonken gedeelte van het bastion. - een kleine betonnen munitiebunker. In het OOSTELIJK BASTION bevinden zich: - een remise - een bomvrije gebouwHet bomvrije gebouw van drie verdiepingen heeft een gemetseld stenen front en is aan de achterzijde, zijkanten en bovenkant bedekt met aarde. DE GRACHTFraaie brede gracht, welke in verbinding staat met de Lek door middel van een sluis. In het oostelijk gedeelte, in het verlengde van de Lekdijk een inundatiesluis met gemetselde stenen beer. CONTRESCARPEVlak talud. III. SECTIE B-C (BEZUIDEN DE LEKDIJK)De twee bastions met tussenliggende courtine hebben een hoog steil talud. Voor de hoofdwal: fausse-braye met berm, begroeid met haag en knotwilgen. In de oostelijke courtine: banket met geschutsbanken, evenals in de linkerflank van het westelijk bastion. BOMVRIJE GEBOUWEN, KAZEMATTEN E.D. in de oostelijke courtine: - Bomvrije remise. in het oostelijk bastion: - drie betonnen bunkers - een bomvrije remise - groot, uit drie verdiepingen bestaand, bomvrij gebouw, aan drie zijden gedekt door aarden talud; aan de voorzijde gemetseld, bakstenen front. Bij de toegangsweg fortwachterswoning. DE GRACHT EN CONTRESCARPFraaie brede gracht; contrescarp met hoog steil buitentalud. GEBOUWEN OP HET TERREPLEINDrie houten loodsen, alle met pannendak en ramen met roeden: - administratieloods - kleine artillerieloods en - loods HET CIRKELVORMIG REDUITHet cirkelvormig reduit (bomvrije toren) bestaat uit een cilindervormige kern met straalsgewijze hieromheen per verdieping 42 vertrekken. In de muur (parterre) werden embrasures aangetroffen. De vertrekken op de parterre werden benut voor accommodatie en opslag. De vertrekken op de eerste verdieping waren bestemd voor het opstellen van geschut. De muren zijn voorzien van geschutspoorten. DE CONTRESCARPMUURHet reduit wordt aan de oostzijde gedekt door een half-cirkelvormige muur met 21 vertrekken, . IV TWEE BOMVRIJE GEBOUWEN in de nabijheid van het fort Everdingen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 478175
Laatste wijziging: 2014-10-12 09:49:28.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Fort Everdingen
Fort Everdingen
Fort Everdingen
Locatie Everdingen
Algemeen
Bouwmateriaal Baksteen
Gebouwd in 1842-1847
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  531681
Website Website van de Stichting Honswijk-Everdingen
Bomvrij gebouw A
Bomvrij gebouw A

Fort Everdingen is een onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en vernoemd naar het naburige dorp Everdingen. Het fort vormt samen met Fort Honswijk het Lek-acces.

Het torenfort werd gebouwd tussen 1842 en 1847 op de plek waar de Lekdijk en Diefdijk samenkomen. In 1874 werd het torenfort ingrijpend gewijzigd. De bovenste verdieping werd afgebroken en de kwetsbare frontzijde werd grotendeels omgeven door een contrescarpgalerij.[1] Dit is een metersdikke aarden wal met in de basis een bakstenen galerij van twee verdiepingen. Dit bood extra ruimte voor de legering van soldaten en de opslag van materieel.[1] Er was ook een poterne, die de manschappen gebruikten om direct de frontwal te bereiken.[1] In 1877 kwamen twee grondgedekte gebouwen, gebouw A en B, gereed. Deze tellen drie verdiepingen en op de bovenste verdieping stonden kanonnen gestald en op de onderste verdieping lag de munitie opgeslagen. Drie jaar later werd een fortwachterswoning opgeleverd.

Bij het fort liggen drie sluizen voor de inundatie van de polder tussen de Diefdijk en Culemborg. De meest opvallende is de beersluis, een combinatie van een inlaatsluis en een beer, aan de oostzijde van het fort, die samen met de waaiersluis van Werk aan het Spoel werd gebruikt voor de inundatie.

In de omgeving van het fort zijn nog restanten te vinden van de mobilisaties van 1914-1918 en 1939-1940, waaronder een aantal groepsschuilplaatsen type P en een kogelvanger.

Het fort was in gebruik door de Explosievenopruimingsdienst Defensie (EOD), tot het in 2014 werd overgedragen aan het Ministerie van Economische Zaken.[2] De EOD maakte vanaf de jaren vijftig van de 20e eeuw gebruik van het complex. Het fort werd gebruik als magazijn voor munitie en springstof en in de toren waren leslokalen en een expositieruimte voor de explosievenopruimers-in-opleiding.[2] Zij konden daarnaast oefenen in het opsporen van explosieven op een van de grasvelden van het fortterrein. De EOD is verhuisd naar de Sergeant-majoor Scheickkazerne in Soesterberg.[2]

De gemeente Vianen heeft al wel toegezegd om 300.000 euro beschikbaar te stellen voor restauratie. Tevens is er een Stichting Fort Everdingen in het leven geroepen die zich bezighoudt met de toekomstige inrichting, gebaseerd op het uitgangspunt 'behoud door ontwikkeling'.

In 2014 heeft de Rijksoverheid onderzoek gedaan naar een passende functie voor het fort, waarbij de toegankelijkheid voor bezoekers en behoud van het militaire erfgoed belangrijke aandachtspunten zijn. Achttien ondernemingen dienden plannen in voor ingebruikname en ontwikkeling van het 12 hectare grote terrein met in totaal 23 gebouwen.[3] Eind 2014 werd bekendgemaakt dat het fort aan Speciaalbierbrouwerij Duits & Lauret was toegewezen. De onderneming maakt er een brouwerij in en zal een aantal verwante, maar ook andersoortige activiteiten ontplooien.[3]

Naslagwerk

  • Chris Will, Hollandse Waterlinie Erfgoedreeks: Fort bij Everdingen, Stokerkade cultuurhistorische uitgeverij, Amsterdam

Externe link


Monumenten in de buurt van Fort Everdingen in Culemborg

Fort Everdingen

Lekdijk-diefdijk
Everdingen (Gemeente Vianen)
Fort Everdingen. Aan de zuidoever van de Lek een groot, omgracht fort, bestaande uit metselwerk, waarop een aarden afdekking midden 19e eeuw..

Boerderij "Essensteyn"

Lekdijk 5
Everdingen (Gemeente Vianen)
"Essensteyn". Boerderij, waarvan het waarschijnlijk nog 17e eeuwse woongedeelte met de stal een T-vormige plattegrond vormt. Het woongedeelt..

Gepleisterde boerderij onder hoog, rieten wolfdak en met in de voorgevel vensters met luiken en zesruitsschuiframen

Lekdijk 13
Everdingen (Gemeente Vianen)
Gepleisterde boerderij, 18e eeuw, onder hoog, rieten wolfdak en met in de voorgevel vensters met luiken en zesruitsschuiframen.

Boerderij, langhuistype met bakhuis

Lekdijk 48
Schalkwijk (Gemeente Houten)
Boerderij, langhuistype met bakhuis, XVIII.

Rustenburg

Lekdijk 15
Everdingen (Gemeente Vianen)
"Rustenburg". Boerderij, gedateerd 1782, waarvan het gepleisterde woongedeelte een verdieping en een hoog, met pannen gedekt schilddak met t..

Kaart & Routeplanner

Route naar Fort Everdingen in Culemborg