Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Oog in 't Zeil in Cothen

Molen

Molenplein 3
3945CZ Cothen (gemeente Wijk bij Duurstede)
Utrecht

Bouwjaar: 1869


Beschrijving van Oog in 't Zeil

Aan de westelijke dorpsrand op een - na afbraak van oude maalderijgebouwen - nieuw aangelegd plein gesitueerde KORENMOLEN, gebouwd in 1869 ter vervanging van een oudere, afgebrande voorganger en genaamd "oog in 't zeil". De molen is vermoedelijk in 1923 buiten gebruik gesteld, en later van maalwerk, wieken, kap en stelling ontdaan. In 1986-87 zijn deze onderdelen in reconstructie toegevoegd en is de molen weer maalvaardig gemaakt. Omschrijving De romp van de Cothense molen - in oorsprong een bovenkruier - is opgetrokken in baksteen op een cirkelvormige plattegrond, zich naar boven verjongend en gedeeltelijk gepleisterd. De thans zes bouwlagen tellende molenromp is wat betreft het metselwerk nog authentiek. Op de beganegrond een stel dubbele inrijdeuren onder rondboogvormig bovenlicht met spaakvormige onderverdeling; voorts rondom halfronde vensters, deels met luiken, en halfronde deuren naar de - gereconstrueerde - stelling. Waardering Karakteristieke, doch deels gereconstrueerde 19e-eeuwse korenmolen van belang wegens cultuurhistorische waarde en de met de oorspronkelijke functie verbonden situering aan de dorpsrand; tevens van situationele waarde wegens het markante silhouet in het landschappelijk en cultuurhistorisch waardevolle Krommerijngebied en het plaatselijk dorpsbeeld. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 474236
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Oog in 't Zeil
Oog in 't Zeil 2009
Oog in 't Zeil 2009
Basisgegevens
Plaats Cothen
Bouwjaar 1869
Type stellingmolen
Kenmerken ronde stenen bovenkruier
Vlucht 23,70 m
Functie korenmolen
Bestemming  Het malen van graan op vrijwillige basis
Monumentnummer  474236
Externe link(s) en afbeeldingen
Molendatabase
De Hollandsche Molen
Oog in 't Zeil 2010
Oog in 't Zeil 2010
Geopend door de toenmalige burgemeester P.Th. Bunjes en gedeputeerde C.G.J. van den Oosten op 23 mei 1987.
Geopend door de toenmalige burgemeester P.Th. Bunjes en gedeputeerde C.G.J. van den Oosten op 23 mei 1987.
Nieuwe staart in 1986
Nieuwe staart in 1986
Portaal  Portaalicoon   Molens

De Oog in 't Zeil is een ronde stenen stellingmolen in Cothen in de provincie Utrecht en staat aan het Molenplein. De stelling is een 17-kantige. In de bestrating van het molenplein zijn vier molenwieken te zien. De molen is een korenmolen. De molen maalt wekelijks op vrijwillige basis graan voor particulieren dankzij enkele vrijwillige molenaars.

Geschiedenis

De molen werd in 1869 gebouwd ter vervanging van een standerdmolen. De molen bleef tot in de jaren dertig van de twintigste eeuw op windkracht in bedrijf. Al rond 1904 kreeg de molen een hulpaandrijving in de vorm van een stoommachine, rond 1930 werd dat een elektromotor. In 1936 werden stelling, wiekenkruis en kap verwijderd en werd er op motorkracht verder gemalen. Toen in 1985 het maalbedrijf uit de molen vertrok werd de molen door een stichting overgenomen en werd de molen na een brand geheel in oude glorie hersteld en werd in 1987 weer geheel maalvaardig op windkracht in bedrijf genomen. In 2006 is de stelling met een plank verbreed en zijn twee maalkoppels aangepast, waardoor er nu beter mee gemalen kan worden.

Specificaties

Maalkoppels

De molen heeft drie maalkoppels. Twee koppels hebben 16der (140 cm doorsnee) flintsteen kunststenen en één koppel heeft 15der (130 cm doorsnee) blauwe stenen. Eén koppel kunststenen heeft een houten steenbus, de anderen een ijzeren. De kap is gedekt met gepotdekselde, geteerde delen.

Overbrengingen

  • De overbrengingsverhouding is 1 : 6,764 en 1 : 6,281.
  • Het bovenwiel heeft 67 kammen en het bovenrondsel heeft 32 staven. De koningsspil draait hierdoor 2,09 keer sneller dan de bovenas. De steek, de afstand tussen de staven, is 10,93 cm.
  • Het spoorwiel heeft 84 kammen en de steenrondsels 26, 26 en 28 staven. De steenrondsels draaien hierdoor 3,23 en 3 keer sneller dan de koningsspil en 6,764 en 6,281 keer sneller dan de bovenas. De steek is 9,5 cm.

Roeden

De roeden van de fabrikant Buurma zijn 23,7 meter lang en zijn voorzien van het Oudhollands wieksysteem met zeilen. De binnenroede heeft nummer 174 en de buitenroede 175. De roeden hebben gaten voor het aanbrengen van fokken, die echter nooit zijn aangebracht. Ook de voor de fokwiek aangepaste zeeg is hierdoor nu eigenlijk te vlak, waardoor de molen bij windvlagen en buien onregelmatig draait (hollerig is).

Draaiwerk

De wieken worden op de wind gezet met een kruirad. De gepotdekselde kap draait op een rollenkruiwerk met 49 ijzeren rollen in houten rollenwagens. Tot 2006 waren er iepenhouten rollen, die echter vaak braken, veroorzaakt door de koppen van de glasfiberstaven, waarmee de kruivloer aan de stenen molenromp is verankerd. De molen kruit zeer licht. Voor de versterking en verstijving van de overring zit er een slagstuk onder het windpeluwgedeelte dat verder doorloopt onder een deel van de roosterhouten.

Het halslager van de bovenas, gegoten in 1984 door de Nijmeegse IJzergieterij met nummer 7, heeft een bronzen schaal en rust op een houten blok.

Vang

De molen wordt gevangen (geremd) met een Vlaamse vang bestaande uit vijf stukken, die bediend wordt met een wipstok. Om het bovenwiel zit een ijzeren hoep waar de vangblokken tijdens het vangen op remmen. De met stenen verzwaarde vangbalk is in de ezel bevestigd met een schuif en oefent op het sabelijzer een vangkracht uit van ongeveer 540 kg.

Het maalgoed kan opgeluid (opgehesen) worden met een sleepluiwerk en het meel kan afgeschoten (laten zakken) worden met een afschietwerk.

Eigenaren

  • 1869 - 1985 : familie Van Eck
  • 1985 - 2005 : Stichting de Utrechtse Molens
  • 2005 - heden: Utrechts Landschap

Externe link

Fotogalerij



Monumenten in de buurt van Oog in 't Zeil in Cothen

Lage woning onder rieten zadeldak aan de korte zijden afgewolfd. Kleine roeden, schuiframen, muurankers

Dorpsstraat 34
Cothen (Gemeente Wijk bij Duurstede)
Lage woning onder rieten zadeldak aan de korte zijden afgewolfd. Kleine roeden, schuiframen, muurankers 1784.

Terrein waarin overblijfselen van een nederzetting

-
Cothen (Gemeente Wijk bij Duurstede)
Terrein waarin overblijfselen van een nederzetting. Datering: Romeinse tijd.

Rhijnestein: brug over de Cother Grift

Brug over de Cother Grift;Beukenlaan/Langbroekerweg
Cothen (Gemeente Wijk bij Duurstede)
Omschrijving BRUG over de Cother Grift uit de tweede helft van de negentiende-eeuw naar de Beukenlaan. Brug op bakstenen brughoofden met n..

schutsluis

kerkweg 24
cothen (Gemeente wijk bij duurstede)
Schutsluis met overlaat / Stuw / Damsluis (Cothen). NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding SCHUTSLUIS MET OVERLAAT / STUW / DAMSLUIS (Cothen)..

sluiswachterswoning

kerkweg 24
cothen (Gemeente wijk bij duurstede)
Sluiswachterswoning (Cothen). NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding SLUISWACHTERSWONING (Cothen) daterend van omstreeks 1870 en gebouwd ten ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Oog in 't Zeil in Cothen

Foto's (1)