Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Synagoge in Veenhuizen

Kerkelijk Gebouw

Hoofdweg 120
9341BL Veenhuizen (gemeente Noordenveld)
Drenthe

Bouwjaar: 1839 1893 (verb.) 1960 (aanbouw)
Architect: W.C. Metzelaar (1893) Metzelaar WC 1893 W.C. Metzelaar (1893)


Beschrijving van Synagoge

Inleiding SYNAGOGE, gebouwd in 1839 in opdracht van de Maatschappij van Weldadigheid. Rond 1900 verbouwd in opdracht van het Ministerie van Justitie volgens ontwerp van W.C. Metzelaar en van de naam 'Hoofdkantoor Directie' voorzien. Van belang zijn tevens de erfaanleg met klinkerbestrating en de beplanting met leilinden. Rond 1960 is het gebouw uitgebreid met een buiten de bescherming vallende houten aanbouw. Het interieur is niet meer oorspronkelijk. Omschrijving Evenwijdig aan de weg gelegen sober vormgegeven bakstenen gebouw op rechthoekige grondslag met aan de achterzijde kleine, eveneens bakstenen haakse aanbouw; zadeldak met wolfseinden belegd met pannen; eenvoudige goot op klossen en windveren. Het rechtergedeelte onderscheidt zich door 6-ruits schuiframen die minder hoog zijn dan de 6-ruitsschuifvensters met ontlastingsboog (metselmozaïek). In dit gedeelte zit een paneeldeur met bovenlicht. In de kopse gevel zit een rondlicht. Waardering De synagoge is typerend voor het verzorgingsniveau van de Rijkswerkinrichting (in casu de kerkelijke verscheidenheid) en als zodanig een essentieel en wat betreft oorspronkelijke uniek onderdeel van het uitzonderlijk waardevolle gebied Veenhuizen. Voorts is het gebouw van architectonisch, typologisch en stedebouwkundig belang. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 469406
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Synagoge van Veenhuizen
De voormalige synagoge in Veenhuizen
De voormalige synagoge in Veenhuizen
Locatie Hoofdweg 120 te Veenhuizen
Oorspr. functie Synagoge
Huidig gebruik Kantoor
Opening 1839
Sluiting 1890
Verbouwing 1900
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 469406
Architect W.C. Metzelaar
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De voormalige synagoge aan de Hoofdweg 120 te Veenhuizen is gebouwd in 1839 en tot 1890 als synagoge in gebruik geweest. In 1894 kreeg het de bestemming van hoofdkantoor van de Rijkswerkinrichting Veenhuizen. Rond 1900 vond een verbouwing plaats in opdracht van het Ministerie van Justitie naar een ontwerp van architect W.C. Metzelaar. Sindsdien draagt het de naam 'Hoofdkantoor Directie' en is het in gebruik als kantoor.

Ontstaan

Door de Maatschappij van Weldadigheid werd in de 19e eeuw het initiatief genomen om armoedige gezinnen, veelal uit de grote steden, de kans op een nieuw bestaan te bieden door hen een plek als 'kolonist' te bieden in nieuwe 'Vrije koloniën' te vestigen op aangekochte woeste grond in Drenthe. In Veenhuizen werden voor de opvang van wezen, zwervers en bedelaars een drietal gestichten gebouwd waar in het dagelijks leven de godsdienst een belangrijke rol speelde. Alle bewoners werden ingedeeld naar hun geloof. Er waren aparte woon- en slaapzalen voor protestantse, katholieke en joodse kolonisten. Behalve de joden had elke groep ook een toezichthouder of opziener van hetzelfde geloof. Al snel na de bouw van de gestichten kwamen er in Veenhuizen ook twee kerken, een hervormde (1825) en een katholieke (1826), en werden zowel predikanten als katholieke geestelijken benoemd. Met het joodse geloof werd echter nauwelijks rekening gehouden.

Het Israëlitisch armbestuur in Amsterdam werd echter ook geconfronteerd met veel armoede onder de joodse bevolking en had al snel na de oprichting van de Maatschappij van Weldadigheid besloten om haar bedeelden ook naar de nieuwe koloniën te zenden. Daaraan werd wel als voorwaarde verbonden, dat er aandacht moest worden besteed aan de godsdienstige plichten van deze kolonisten. De joodse kolonisten in Frederiksoord werd daarom toegestaan om de synagoge in Steenwijk te bezoeken en om gebruik te maken van de plaatselijke joodse begraafplaats. Uiteindelijk werd er besloten om in Veenhuizen ook een afzonderlijke synagoge te bouwen. Ook kwam er eigen joodse begraafplaats.

Inwijding

Van de inwijding van de synagoge op 23 en 24 augustus 1839 is een uitgebreid verslag opgetekend. Daarin wordt onder meer de samenstelling van de groep Israëlitische kolonisten van Veenhuizen beschreven. Het ging om 6 meisjes, 1 jongeling, 7 vrouwen, 14 mannen en 1 korporaal der Veteranen, tezamen uitmakende 35 mensen. Bij de inwijding waren ook vele geestelijken, ambtsbekleders en andere gasten aanwezig, zoals ook moge blijken uit de samenstelling van de feestelijke optocht:

  • Een detachement Veteranen, met slaande trom.
  • Het muziekkorps van het 3e Gesticht, bestaande uit 30 kolonisten.
  • Zes Israëlitische Kolonisten-meisjes, in het wit gekleed en met bloemkorfjes in de hand.
  • De Opper-Rabbijn van Zwolle en twee kerkleraren onder een verhemelte gedragen door vier Israëlitische jongelingen.
  • De heer Ridder Mr. Faber van Riemsdijk, Lid van de Permanente Commissie van de Maatscbappij van Weldadigheid en de heer Tonckens, lid van Gedeputeerde Staten van Drenthe
  • De·heer Visser, Inspecteur der Koloniën en de heer J. Polak Daniels.
  • De Burgemeester van Norg en de Kapitein van de Veteranen, de heer Thonhäuser.

enz. enz.

Voor de belangrijkste genodigden werden de feestelijkheden afgesloten met een souper dat hen namens de Maatschappij werd aangeboden door genoemde heer Van Riemsdijk. "Bij het uitbrengen van een toost wezen vele sprekers erop, dat alle joodse bewoners in de koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid nu eindelijk in staat waren om hun godsdienstige verplichtingen op gepaste wijze na te komen."

Opheffing

Aanvankelijk werden er verhoudingsgewijs veel Joodse weeskinderen geplaatst in Veenhuizen. Na 1859 werden deze kinderen hier niet meer ondergebracht. Vanaf 1890 waren alle Joodse bewoners van de gestichten in Veenhuizen overgebracht naar Hoorn. Zowel de synagoge als de joodse begraafplaats raakten in onbruik.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Synagoge in Veenhuizen

Koetsierswoning

Hoofdweg 122
Veenhuizen (Gemeente Noordenveld)
Inleiding WOONHUIS gebouwd rond 1870 in opdracht van het Ministerie van Justitie en bestemd als woning van de koetsier. Het ontwerp is van..

Klein Soestdijk (directeurswoning)

Hoofdweg 118
Veenhuizen (Gemeente Noordenveld)
Inleiding DIRECTEURSWONING, gebouwd in 1859 in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Tevens zijn van belang de symmetrische ..

Maallust

Hoofdweg 126
Veenhuizen (Gemeente Noordenveld)
Inleiding Blok van twee WONINGEN gebouwd in 1908 voor de beambten van de achterliggende malerij, in opdracht van het Ministerie van Justit..

Graandrogerij

Hoofdweg 130
Veenhuizen (Gemeente Noordenveld)
Inleiding GRAANDROGERIJ, gebouwd rond 1860 in opdracht van de Maatschappij van Weldadigheid. Het gebouw is geplaatst op poeren om de droge..

Woonhuis

Hoofdweg 142
Veenhuizen (Gemeente Noordenveld)
Inleiding WOONHUIS gebouwd rond 1870 in opdracht van het Ministerie van Justitie en ontworpen door J.F. Metzelaar. Uitbreiding en bijgebou..

Kaart & Routeplanner

Route naar Synagoge in Veenhuizen

Foto's (3)