Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Vier bouwlagen tellend, plat afgedekt volkswoningbouwcomplex in Rotterdam

Woonhuis

Justus van Effenstraat 3 A
3027TA Rotterdam
Zuid Holland

Bouwjaar: 1921-1922
Architect: M. Brinkman

Top 100 monument

Vier bouwlagen tellend, plat afgedekt volkswoningbouwcomplex

Het woonblok Justus van Effen is een mijlpaal in de Nederlandse volkshuisvestingbouw. Veel Rotterdammers zullen wel eens van het woonblok hebben gehoord maar weten misschien niet waar het ligt of zijn er ooit geweest. Toch is het huizenblok van architect Michiel Brinkman internationaal bekend. Revolutionair was de bovenstraat, een verhoogde woonstraat voor de woningen op de eerste verdieping, de eerste galerij van Nederland.

Beschrijving van Vier bouwlagen tellend, plat afgedekt volkswoningbouwcomplex

Vier bouwlagen tellend, plat afgedekt volkswoningbouwcomplex - in oorsprong 264 woningen en een centraal bad- en washuis, twee liften en tien trappenhuizen omvattend en daardoor in bouwhoogte varierend - gebouwd in 1921-'22 naar ontwerp van M. Brinkman in enigszins expressionistische trant, ten behoeve van de Gemeentelijke Woningdienst, met gebruik van een groepering van bouwblokken rondom een via vier poorten toegangelijke, zich splitsende binnenstraat waaraan tevens een geheel omlopende, 2.20 m. brede galerij ten behoeve van de bovenwoningen op de tweede verdieping is gesitueerd die aan de zijde van de Potgieterstraat aan weerskanten van de toegangspoort wordt voortgezet. Het geheel is opgetrokken in baksteen met gebruik van - witgeverfd - beton voor de ondersteuning van de somtijds afgeschuinde poorten en voor de galerij, met inbegrip van de omheining en de daaraan opgenomen bloembakken. De galerij wordt daarbij ondersteund door een systeem van lengte- en dwarsbalken en kolommen. Deze kolommen bevinden zich steeds op de balcons die rusten op de beneden uitgebouwde ingangsportalen van de bovenwoningen op de eerste verdieping. De woningen zijn hierbij zodanig gegroepeerd dat de - tevens met een eigen tuin toebedeelde - woningen op de beganegrond en de eerste verdieping telkens de dubbele gevelbreedte bezitten van de over twee bouwlagen verdeelde en spiegelbeeldig aan elkaar geplaatste bovenwoningen waarvan de ingang aan de galerij op de tweede verdieping is gelegen en welke elk op de derde verdieping boven de ingangsportalen een veranda bevatten met betonnen borstwering waarin dezelfde, in oorsprong blauwe, mozaiekblokjes zijn verzonken als in de galerij-omheining. De vensters van de woningen bezitten houten kozijnen en gedeeltelijk een roedenverdeling; zij zijn van verschillend formaat, steeds met regelmaat geplaatst. Het midden in de dwarsgeplaatste woningrij, met poorten, ingeklemde was- en badhuis omvat vijf bouwlagen waarbij in oorsprong twee maal twee boven elkaar de was- en droogruimten zijn ondergebracht - ten behoeve van een zoveel mogelijk gelijkstraats bereik - met het badhuis op de tweede verdieping ertussen in, alsmede het ketelhuis voor de centrale verwarming en een rijwielbergplaats; het verschillend gebruik van de ruimten wordt tot uitdrukking gebracht door de verschillende venstervormen, hetgeen tevens geldt voor het aan de oostzijde geplaatste trappenhuis dat vooral van smalle, verticale vensterstroken is voorzien en dat nog een bouwlaag boven de rest uitsteekt en verder aan de zuidzijde driezijdig is uitgebouwd alwaar dubbele stalen toegangsdeuren zijn aangebracht. Smalle verticale vensterstroken, alsmede veelal dubbele stalen toegangsdeuren zijn ook toegepast bij de ruim drie bouwlagen hoge trappenhuizen waarvan zeven in de buitenring - aan de Potgieterstraat te weerszijden van de poort in het midden en aan de Jan Luykenstraat slechts aan de oostzijde van de middenpoort; aan de Pieter Langendijkstraat en de Spaansche Bont in correspondentie met de haaks op de buitenring geprojecteerde en deels verspringende woningblokken - zijn opgenomen, en twee aan de binnenstraat zijn geplaatst op de hoek van de L-vormige haaks op de buitenring staande armen, waarbij terzijde van deze trappenhuizen de twee lifttoegangen ten behoeve van de leverancierskarren zijn opgenomen. De gevels van dit complex - waarbij nog diverse poorten de bebouwing van het binnenterrein doorbreken - worden afgezien van de genoemde galerij-, poort-, balcon-, venster- en bouwhoogtevariaties, verlevendigd door de toepassing van lichtuitkragende schoorstenen aan de galerijzijde, spaarvelden, tandlijsten en andere vormen van siermetselwerk en voorts door een algeheel omlopende gecementeerde plint bij alle gevels. Woningbouwcomplex van bijzondere stedebouwkundige opzet, als oplossing voor het woningbouwvraagstuk in semi-hoogbouw, gebaseerd op de in Rotterdam veel voorkomende traditie van binnenhofbouw met nieuw ingevoerde toepassing van individueel bereikbare bovenwoningen, wegens de toepassing van een zich splitsende, via verschillende poorten toegangelijke binnenstraat en een rondom daaromheen geprojecteerde, eveneens als binnenstraat dienende, galerij, waardoor voor zowel de beneden- als de bovenwoningen een eigen toegang mogelijk is - hetgeen beneden wordt benadrukt door de lage stoep - en waardoor alle gevels als voorgevels dienen en het binnenterrein een openbare functie heeft verkregen - mede wegens de aldaar telkens haaks op de buitenring geprojecteerde bouwblokken; voorts van bijzondere aanleg uit oogpunt van de volkshuisvesting wegens de introductie van diverse centrale voorzieningen als verwarming, was- en badhuis, leveranciersliften, naast de zo ruim mogelijke toebedeling van eigen tuinen en balcons ten behoeve van een ruime toetreding van licht en lucht en een gunstige verdeling tussen openbare, collectieve en particuliere ruimten; van karakteristieke architectuur wegens de decoratieve gevelbehandeling met veel siermetselwerk enerzijds en anderzijds de bewust zichtbaar gemaakte toepassing van beton bij de galerij, met aan het werk van Ch.R. MacIntosh verwante versiering. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 46868
Laatste wijziging: 2015-01-12 19:49:54.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Monumenten in de buurt van Vier bouwlagen tellend, plat afgedekt volkswoningbouwcomplex in Rotterdam

Spartakasteel

Spartastraat 5
Rotterdam
Inleiding Prominent in de wijk Spangen gesitueerd CLUBGEBOUW "het Kasteel", behorende bij het in 1999-2000 geheel vernieuwde voetbalstadio..

Rotterdamse Citrusveiling

Marconistraat 25
Rotterdam
Inleiding De Rotterdamse Citrusveiling betrok in 1955 een gebouw aan de Marconistraat in het westelijk havengebied van Rotterdam. Het VEIL..

Woonblok 35 (haagse) Portiek-Etage

Mathenesserdijk 108a
Rotterdam
Inleiding WOONBLOK met 35 (HAAGSE) PORTIEK-ETAGEWONINGEN, 1 WINKEL en 2 BEDRIJFSRUIMTEN in 1935 gebouwd in Nieuw Zakelijk stijl naar ontwe..

Van Nellefabriek

Van Nelleweg 1
Rotterdam
Fabriekscomplex van Nelle. Fabriekscomplex, bestaande uit een tabaks-, koffie- en theefabriek - aansluitend naast elkaar geplaatst, met een ..

Van Nellefabriek

Van Nelleweg 1
Rotterdam
Inleiding Vanaf 1925-31 gefaseerd tot stand gekomen aanleg van het fabrieksterrein bij het Van Nelle-complex, in oorsprong bestemd voor rec..

Kaart & Routeplanner

Route naar Vier bouwlagen tellend, plat afgedekt volkswoningbouwcomplex in Rotterdam

Foto's (16)

Alle 16 foto's weergeven