Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Oud Sint Anthonygasthuis in Leeuwarden

Gebouw

Grote Kerkstraat 114
8911EG Leeuwarden
Friesland

Bouwjaar: 1878
Architect: F. Stoett Stoett F 1878 F. Stoett


Beschrijving van Oud Sint Anthonygasthuis

GASTHUISCOMPLEX. Het zogenoemd Sint Anthony Gasthuis, ontstaan in 1878 in eclectische stijl naar ontwerp van architect Frederik Stoett. Gebouw op U-vormige plattegrond met twee vleugels binnen de U, gelegen op een aan het beloop van het terrein aangepaste hardstenen voet, opgetrokken uit baksteen, onderkelderd en gedekt door met Friese golfjespannen belegde afgeknotte schild- en zadeldaken. Het aan Grote Kerkstraat, Sint Anthonystraat en Beyerstraat gelegen hoofdgebouw regelmatig ingedeeld in recht eindigende of van een afgeknotte top voorziene, door middel van in baksteen en/of hardsteen uitgevoerde pilasters en cordonlijsten van elkaar gescheiden, velden. De twee op het binnenterrein loodrecht op de U-vorm gelegen vleugels eveneens opgetrokken uit baksteen op onderkeldering en gedekt door met Friese golfjespannen belegde afgeknotte schilddaken, doch sober van uitvoering en grotendeels niet meer oorspronkelijk van detaillering. De aan de Grote Kerkstraat gelegen hoofdvleugel wordt benadrukt door een drie traveeën breed in hardsteen gevat overwelf ingangsportaal - waarboven het opschrift ANNO SINT ANTHONY GASTHUIS 1878 en een sluitsteen met vasthangende klok zonder gietersnaam of jaartal, diam. 40 cm., attribuut van Antonius Abt en symbool van de stichting- met teruggeplaatste dubbele toegangsdeur met gietijzeren sierroosters. Op het dak gietijzeren windvaan met Antoniusklokje en noordpijl. De beide hoekblokken uitgevoerd als hoekpaviljoens met afgeronde hoeken. De muurvlakken zijn verlevendigd door o.a. toepassing van siermetselwerk, natuur- en bakstenen pilasters, dito waterlijsten op de scheiding der verschillende bouwlagen en natuurstenen consoles, sluitstenen en negblokken; de kroonlijst is zorgvuldig gedetailleerd en verkropt langs ingangspartij en paviljoens. Deuren en ramen van zowel hoofd- als soberder uitgevoerde zijvleugels zijn verscheiden van detaillering, waaronder T-vormig en 6-ruits, lichtgetoogd, recht- en halfrondgesloten, al dan niet enkel, twee- of drievoudig gekoppeld en met of zonder gietijzeren luchtroosters ter hoogte van het kalf. In het muurwerk zijn twee oudere herdenkingsstenen aangebracht, respectievelijk uit 1728, ter herinnering aan de bouw van een turfschuur en twee kameren voor krankzinnigen (links van de hoofdingang) en 1783, ter herinnering aan de verbouw van een toenmalige kerk (in de vleugel aan Beyerstraatzijde). Mechanisch torenuurwerk B. Eijsbouts, Asten, 1927, No. 1027, later voorzien van electrische opwinding. Het gehele terrein is aan Grote Kerkstraat-Beyerstraat- en Sint Anthonystraatzijde omsloten door een eenvoudig gietijzeren hek met door denne-appels en enig krulwerk versierde palen, staande op een eveneens aan het beloop van het terrein aangepaste gemetselde borstwering. Te weerszijden van de hoofdingang een gietijzeren lantaarnpaal met klassieke motieven, op hardstenen sokkel. Het terrein is aan Sint Anthonystraat- en Beyerstraatzijde toegangelijk door middel van respectievelijk een eenvoudig draaihek en een dubbel hek waarboven in gietijzer het opschrift SINT ANTHONY GASTHUIS en een cartouche met Anthoniusklokje. Op het binnenterrein twee lage gietijzeren trapjes. Gasthuisgebouw op U-vormige plattegrond, bestaande uit hoofdgebouw met twee vleugels op het binnenterrein, terreinbegrenzing bestaande uit gietijzeren hek op gemetselde borstwering, twee gietijzeren lantaarnpalen op hardstenen sokkel, twee gietijzeren trapjes en twee stichtingsstenen, in een voor de tijd van ontstaan (1878) gangbare eclectische stijl en met een de functie van gasthuis passende ruimtelijke dispositie, van belang uit een oogpunt van cultuur- en architectuurgeschiedenis en wegens de typologie van gasthuisgebouwen in het algemeen en de reeds sinds het begin van de 15e eeuw te Leeuwarden gevestigde gasthuistraditie met de Sint Anthonystichting in het gebied Grote Kerkstraat, Schoenmakersperk en Groenstraat e.o. in het bijzonder. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 46780
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Oud Sint Anthonygasthuis
Grote Kerkstraat 114
Grote Kerkstraat 114
Basisgegevens
Locatie Leeuwarden
Restauraties 1989
Architect F. Stoett
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 46780

Het Oud Sint Anthonygasthuis is een monumentaal pand in Leeuwarden in de Nederlandse provincie Friesland.

Geschiedenis

Het Sint Jacobsgasthuis dat in 1478 was gesticht ging in de 16e eeuw op in het Sint Anthonygasthuis aan de Grote Kerkstraat. Het gasthuis voldeed in de 19e eeuw niet meer aan de eisen. In 1864 kwam er een Nieuw Sint Anthonygasthuis aan het Perkswaltje. Het oude gasthuis aan de Grote Kerkstraat werd in 1877-1880 vervangen. In het nieuwe pand werden twee gedenkstenen uit 1728 en 1783 ingemetseld. Het Nieuw Sint Anthonygasthuis en het Oud Sint Anthonygasthuis zijn beide gebouwd naar ontwerp van F. Stoett.

Het U-vormige gasthuiscomplex in eclectische stijl heeft de hoofdvleugel aan de Grote Kerkstraat en een lange zijvleugel aan de Sint Anthonystraat en een korte zijvleugel aan de Beijerstraat. In 1926 werd naar ontwerp van Willem Cornelis de Groot een erkeruitbouw toegevoegd aan de vleugel in de Beijerstraat. Het gebied tussen de vleugels wordt afgesloten door een gietijzeren hek. Boven het ingangsportaal staat het opschrift ANNO SINT ANTHONY GASTHUIS 1878. Op de sluitsteen wordt de klok van Sint Anthonius afgebeeld.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Oud Sint Anthonygasthuis in Leeuwarden

Woonhuis van vier traveeën met geblokte kroonlijst

Grote Kerkstraat 39
Leeuwarden
Waarschijnlijk uit twee panden ontstaan woonhuis van vier traveeën. Geblokte kroonlijst. Zesruitsvensters, omlijste deurpartij.

Pand met eenvoudige zes traveeën brede gevel afgesloten door rechte kroonlijst

Grote Kerkstraat 35
Leeuwarden
Pand met eenvoudige zes traveeën brede gevel afgesloten door rechte kroonlijst. Zesruitsvensters.

Drie traveeën breed pand waarvan de pui is opgeofferd aan ingangsportaal van de Noorderkerk

Grote Kerkstraat 31B
Leeuwarden
Drie traveeën breed pand waarvan de pui is opgeofferd aan ingangsportaal van een kerkgebouw. Kroonlijst aangepast aan die van nr 31.

Vier traveeën breed woonhuis met geblokte kroonlijst en grote dakkapel

Grote Kerkstraat 41
Leeuwarden
Vier traveeën breed woonhuis, gevel afgesloten door geblokte kroonlijst waarboven grote kapel met twee vensters. Zesruitsvensters op de ver..

Grietmanshuis

Bollemanssteeg 64
Leeuwarden
Zeven traveeën brede gevel van hoekpand gepleisterd. Boven de rechte kroonlijst drie aardige dakkapellen XVIII. Aan de Bollemansteeg omlijs..

Kaart & Routeplanner

Route naar Oud Sint Anthonygasthuis in Leeuwarden

Foto's (1)