Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Koninklijke Stallen in 's Gravenhage

Overig

Hogewal 17
2514HA 's Gravenhage
Zuid Holland

Bouwjaar: 1876-79 1876 1876-79
Architect: H.P. Vogel; L.H. Eberson; J.P.C. Swijser Vogel, Hugo Pieter H.P. Vogel; L.H. Eberson; J.P.C. Swijser


Beschrijving van Koninklijke Stallen

Als Koninklijke STALLEN rondom rechthoekige binnenplaats op symmetrische grondslag gebouwd, omvangrijk complex ter hoogte van twee bouwlagen onder met leien, zink en dakpannen gedekte mansardekappen, tot stand gekomen in 1876-'79 in eclectisch-Renaissancistische trant naar ontwerp van H.P. Vogel, op basis van voor-ontwerpen van L.H. Eberson, respectievelijk P.J.C. Swijser. De langgerekte gevels zijn opgetrokken in baksteen, met natuurstenen plint, verschillende banden (aan de voorzijde in natuursteen, aan de andere zijden in gele baksteen) en gebousseerde pilasters ter afwisseling, alsmede smeedijzeren sierankers, en afgesloten met een omlopend fries met cassettes en consoles ter ondersteuning van de kroonlijst, die bij de hoekrisalieten is gekornist en aan de zijde van de Hogewal is voorzien van een segmentvormig fronton met rankenvulling rondom een paard-medaillon, en bij de een bouwlaag hogere, door een naaldspits bekroonde middenpoort van een dito fronton met het Koninklijk wapen. Bij de voorvleugel zijn op de beganegrond halfronde bovenlichten met roedenverdeling aangebracht boven de van inspringende hoeken voorziene blindnissen, op de bovenverdieping getoogde zes- en vierruitsschuifvensters, alle bekroond door een geprofileerde sluitsteen (uitgezonderd de verdiepingsvensters aan de zijde van de binnenplaats). De risalerende middenpoort bevat aan de zijde van de Hogewal twee hoge doorgangen, elk voorzien van gesneden dubbele paneeldeuren uit de bouwtijd, met halfrondbovenlicht in geprofileerde omlijsting, waarop in de tussenliggende zwik in reliëf een krans met oranjeappels en linten is afgebeeld; terzijde twee rondboogvensters met hoofdgestel en piedestal op de beganegrond, twee getoogde vierruitsvensters op de tussenverdieping, waarboven twee friezen met in vergulde letters ANNO 1878; op de bovenste verdieping getoogde zesruitsvensters waarvan de middelste drie zijn gekoppeld en bekroond met segmentvormige frontons. De achtzijdige naaldspits bevat aan de vier brede zijden een wijzerplaat boven een omlopende smeedijzeren hekwerk waarboven weer een kroonlijst met palmettenrand. Het geheel wordt bekroond door een windwijzer. De gedeelten te weerszijden van de middenpoort tellen in totaal twaalf vensterassen. De haaks op deze voorvleugel staande dwarsvleugel bezitten aan de buitenzijde grotendeels blinde muren met slechts een enkele toegang en terzijde een hooiluik tussen de rijk gedetailleerde hoekrisalieten. De in dezelfde trant als deze dwarsvleugel uitgevoerde achtergevel bevat voorts een hoogopgaand middenrisaliet onder pannen schilddak, met een extra risaliet in het midden, bekroond door een segmentvormig fronton met daarin het monogram van Willem III, en te weerszijden twee ronde, afgeknotte traptorens; de lage hoekrisalieten bezitten elk drie vensterassen, getoogde stalvensters en boven blindnissen en worden afgedekt door een pannen tentdak. Aan de zijde van de binnenplaats bevat de voorvleugel twee maal acht dubbele paneeldeuren uit de bouwtijd met halfronde bovenlichten met roedenverdeling, in oorsprong toegang gevend tot de koetshuizen, met daarnaast de halfrond afgesloten vensters van de portiersloges; hierlangs bevindt zich een overdekte gang die de twee zijpoorten verbindt en die bij de binnenplaats is overhuifd door een langgerekte kap in de vorm van een met leien gedekt schilddak, waarvan de ijzeren spantconstructie wordt gesteund door gietijzeren colonnetten, met elkaar verbonden door in siersmeedwerk uitgevoerde scheibogen; het geheel afgesloten met een kroonlijst. Aan de overzijde ter breedte van dertien vensterassen uitgebouwd onder dwarsgeplaatst leien zadeldak met lichtkap op de nok, de binnenmanege, uitgevoerd in dezelfde trant als de hoofdvleugels, met afwisselend rode- en gele baksteen, halfronde bovenlichten met roedenverdeling op de door pilasters gelede beganegrondverdieping en geheel ronde vensters in de vide; de risalerende middenpartij bevat de met een halfrond bovenlicht afgesloten toegang met dubbele paneeldeuren en omlijsting uit de bouwtijd, en wordt bekroond door een halfrond boogveld met het Koninklijk wapenschild en geprofileerde omlijsting; de zijrisalieten bezitten eenzelfde toegang, zij het zonder omlijsting, en worden bekroond door een fronton. De zijgevels zijn blind met uitzondering van de omlijste ingang aan de oostzijde. Inwendig is deze manege grotendeels gepleisterd; de ongedeelde ruimte wordt overhuifd door een geheel in het zicht gelaten ijzeren spantconstructie met Renaissancistische detaillering, steunend op slanke bundelcolonnetten; aan de westelijke korte zijde bevindt zich de van drie getoogde poorten voorziene tribune; aan de lange zijde grenzend aan de achtervleugel, bevindt zich op de verdieping een loge, voorzien van vier getoogde poorten met balustrade en van een stucplafond; de korte zijden bevatten elk in de top een 'venetiaans raam', de oostelijke voorts nog een klok uit de bouwtijd ingepast in een stucwerkrisaliet. De dwarsvleugels hebben aan de binnenplaatszijde vergelijkbare gevels met die aan de buitenzijde, voorzien van getoogde stalvensters met roedenverdeling, gietijzeren luchtboogvensters en rood/gele baksteenbouw en een kroonlijst, en voorts een tweetal door een fronton met hijsbalk bekroonde hooiluiken en een omlijste ingang terzijde (ZO). Inwendig bevinden zich aan de oostzijde nog ten dele de oorspronkelijke stalboksen, elk voorzien van gietijzeren palen met bolvormige bekroning en sierlijk uitgevoerde naamborden en voorts hooizolders waarvan de kapconstructie uit philibertspanten is samengesteld. Op de open binnenplaats, geheel met klinkers bestraat in een eenvoudig geometrisch patroon, bevindt zich in het midden de ronde gemetselde drinkwaterbak met in het midden een ijzeren lantaarnpaal met sierlijk uitgewerkt reliëf met plantaardige motieven, vervaardigd door L. Schutz, Zeist. De achtervleugel bevat, behalve de stallen, in het zuiden twee kleedkamers te weerszijden van de tuigkamer, alle voorzien van een eenvoudige ca. 2,5 m. hoge lambrizering van staande delen. In de voorvleugel bevinden zich voorts op de verdieping in het midden een als museum ingericht vertrek met rechts een stucplafond, en aan de noordzijde de galatuigkamer, die door vier vierkante pijlers is verdeeld. Voorts bevinden zich op de noordhoek van het terrein een plat afgedekt garage-annex werkplaatsgebouw, uitgevoerd in baksteen, met ongepleisterde hoge plint en geelgepleisterde wanden met getoogde vensters, en houten deuren uit de bouwtijd, en aan de Jugendstil herinnerende detaillering bij de verzwaarde hoekpartijen aan de bovenzijde, voorzien van geglazuurde dakpannen; het geheel gebouwd naar ontwerp van P.H. Scheltema in 1912, naar aanleiding van de invoering van de auto als vervoermiddel. Het complex wordt omgeven door een bakstenen tuinmuur met smeedijzeren hekken tussen vierkante pijlers uit de bouwtijd. Complex van Koninklijke Stallen met bijgebouwen, in eclectisch-Renaissancistische trant, als zodanig kenmerkend voor de overheidsgebouwen uit het laatste kwart van de 19e eeuw, met typerend gebruik van gebosseerde natuurstenen pilasters, segmentvormige en driehoekige frontons, afwisselend rode en gele baksteenbanden, diverse andere sierende details in natuursteen, sierankers, getoogde vensters met roedenverdeling, en met typerende symmetrische opzet met accenten op de midden- en hoekpartijen, alsook in de duidelijk naar de bestemming verwijzende frontonreliefs, tevens van belang als getuigenis van de functie van Hofstad die Den Haag in de 19e eeuw heeft vervuld, gesitueerd als dit complex is nabij het Paleis Noordeinde en de bijbehorende paleistuin, met een vroeg 20e-eeuwse aanvulling in de vorm van de garage als bewijs van de continuiteit in de functie van berging van koninklijke voertuigen, meegaand met de technische ontwikkeling. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 46629
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Koninklijke Stallen
Koninklijke Stallen (voorgevel)
Koninklijke Stallen (voorgevel)
Locatie Hogewal, Den Haag
Coördinaten 52° 5′ NB, 4° 18′ OL
Bouw gereed 1876-1879
Bouwstijl eclectisch-renaissancistisch
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 46629
Architect H.P. Vogel
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Koninklijke Stallen aan de Hogewal maakt deel uit van een gebouwencomplex in het centrum van Den Haag. Hiertoe behoren ook Paleis Noordeinde en de Paleistuin, waarin een pand staat met het Koninklijk Huisarchief. Het eclectisch-renaissancistische gebouw met stallen en koetshuizen rondom een rechthoekige binnenplaats werd ontworpen door H.P. Vogel en gerealiseerd in de periode 1876-1879. Voorontwerpen waren gemaakt door L.H. Eberson en J.P.C. Swijser. Het is een Rijksmonument dat in gebruik is door het Koninklijk Staldepartement en niet toegankelijk is voor publiek.

Eerder stonden de paarden van het koninklijk huis onder andere in stallen achter het Pagehuis aan het Lange Voorhout, waar nu de Algemene Rekenkamer is. De huidige Koninklijke Stallen werden gebouwd op de hoek van de Hoge- en de Prinsessewal. Hier staan onder meer paarden en koetsen van de Koninklijke familie en (sinds 1898) de Gouden Koets. Hier staan ook de hofauto's en Wexy, het opgezette paard van de latere Koning Willem II, dat tijdens de Slag bij Waterloo door een schotwond sneuvelde.

Paleis Het Loo in Apeldoorn heeft een eigen stallencomplex.

Zie ook

Externe link


Monumenten in de buurt van Koninklijke Stallen in 's Gravenhage

Voormalig hoofdkantoor van de centrale directie van de P.T.T. op U-vormige plattegrond

Kortenaerkade 11
's Gravenhage
Inleiding. Voormalig hoofdkantoor van de centrale directie van de P.T.T. op U-vormige plattegrond uit 1920 naar ontwerp van de rijksbouwmee..

Voormalig hoofdkantoor van de centrale directie van de P.T.T. op vierkante plattegrond met binnenplaats

Kortenaerkade 12
's Gravenhage
Inleiding. Voormalig hoofdkantoor van de centrale directie van de P.T.T. op vierkante plattegrond met binnenplaats uit 1923 naar ontwerp va..

Pand met gevel met kroonlijst op Lodewijk XIV consoles

Noordeinde 158
's Gravenhage
Pand met gevel met kroonlijst op Lodewijk XIV consoles.

Tuinkoepel met uitzonderlijk rijk interieur

Noordeinde 140A
's Gravenhage
In de tuin achter nr 140 een tuinkoepel met uitzonderlijk rijk interieur naar ontwerp van Daniel Marot en uitgevoerd door M.Terwesten (1708)..

Pand met 19e-eeuwse gevel

Noordeinde 156
's Gravenhage
Pand met 19e eeuwse gevel.

Kaart & Routeplanner

Route naar Koninklijke Stallen in 's Gravenhage

Foto's (4)