Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Eerste Openluchtschool voor het Gezonde Kind in Amsterdam

Gebouw

Cliostraat 38
1077KJ Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1930
Architect: Jan Duiker

(1 recensie)

Beschrijving van Eerste Openluchtschool voor het Gezonde Kind

In Nieuw-Zakelijke stijl uitgevoerd schoolcomplex, bestaande uit een inpandig gesitueerd hoofdgebouw, een langgerekt poortgebouw en de v.m. schoolhoofd-conciergewoningen te rechterzijde, beide teruggerooid t.o.v. de bebouwing aan de Cliostraat, gebouwd 1929-'30 naar ontwerp van J.Duiker. Het hoofdgebouw telt vier bouwlagen, is platafgedekt en bezit een ruitvormige grondslag met lage, deels verzonken, uitbouw en gymnastieklokaal aan de rechterzijde; het is geheel opgetrokken in witgepleisterd gewapend beton met duidelijk zichtbare toepassing van een skeletconstructie met vierkante kolommen en balken en blauwgeschilderde stalen draairamen over de volle breedte van de in twee verticale vleugels ondergebrachte klaslokalen te weerszijden van de wigvormige loggia's aan de voorzijde en van het teruggelegde trappenhuis aan de achterzijde. De ruitvormige grondslag wordt herhaald in de verticale vleugels met de klaslokalen, in de open slechts door stalen roosterhekken afgesloten loggia's en in het lage onderwijzerslokaal achter het centrale trappenhuis. De lange gevels van de klaslokalen tellen elk acht gelijke vensterassen en sluiten door het terugspringen van de hoek niet rechtstreeks op elkaar aan; aan de korte zijde bij het trappenhuis zijn telkens vier even brede vensters aangebracht, waarbij de bovenzijde is afgeschuind langs een, vanuit het trappenhuis gezien, opgaande lijn die per verdieping minder steil wordt; de overige vensters zijn recht afgesloten en alle bezitten een verticale driedeling; bij de loggia's zijn de vensters vervangen door openslaande deuren. De vleugels worden als het ware bekroond door de in blauwgeverfde stalen sponningen gevatte matglazen omheining van het als openluchtwerkruimte ingerichte platte dak. Het terugspringende trappenhuis steekt hier dan ook boven uit, het bezit een geknikt dak en een gevel aan de noordzijde die vrijwel geheel uit glas bestaat, in vieren verdeeld over de volle gevelbreedte door een raamhek van stalen sponningen met T-profiel. Het onderwijzerslokaal bevat telkens 6 vensters in de haaks op elkaar staande gevels; de kamer van het schoolhoofd sluit hierop te rechterzijde op lagere hoogte aan en is eveneens plat afgedekt. Het gymnastieklokaal is eveneens plat afgedekt en zoveel mogelijk van draairamen voorzien in de lange gevels en van openslaande deuren in de korte eindgevel; nabij de kolommen is de bovenzijde der ramen afgeschuind. Het langgerekte poortgebouw is evenals de daarmee verbonden v.m. schoolhoofd/conciergewoningen in dezelfde trant als het hoofdgebouw; het bevat op de begane grond een fietsenstalling en op de verdieping het kleuterschoollokaal (oorspronkelijk sloydlokaal) dat vanaf de binnenplaats toegankelijk is via een zeer smal blokvormig trappenhuis dat in tegenstelling tot het geheel in staal en glas opgetrokken lokaal met tien verticale schuiframen in beide lange gevels, volkomen gesloten is; het platte dak van het lokaal wordt door vier zichtbare stalen balken die doorlopen in de raamwanden en door de betonnen aanbouwen te weerszijden gesteund, de lange gevels zijn voorts elk voorzien van een laag en smal balcon, waarbij aan de straatzijde op de onderrand de naam van de school in blauwe stalen letters is aangebracht. De v.m. schoolhoofd/conciergewoningen tellen twee verdiepingen en zijn eveneens platafgedekt en zoveel mogelijk van draairamen voorzien, aan de voorzijde op de begane grond gegroepeerd in een serie van vijf en een van twee, op de verdieping in een serie van acht over de volle gevelbreedte, aan de achterzijde op de begane grond drie openslaande deuren; op de eerste verdieping een serie van twee en een serie van vier vensters en een deur, op de tweede verdieping een serie van acht vensters. Op de verdiepingen aan beide zijden een balcon. Aan de ingangszijde een naambord. De v.m. woningen zijn toegankelijk via twee deuren aan de poortzijde. Zeer kenmerkend voorbeeld van Nieuw-Zakelijke architectuur, zowel in algemene zin wegens de toepassing van welbewust zichtbaar gelaten skeletconstructie in beton, benadrukt door de open loggia's en de terugspringende hoek in de vleugels met klaslokalen en de welbewuste herhaling van grondvormen - in casu een ruitvormige grondslag en blokvormige volumes - bij een vergelijkbaar ruimtegebruik, als in de verwerking van de functionalistische principes bij een schoolgebouw door het scheppen van een maximale toetreding van open lucht en licht in de werkruimten door middel van geheel glazen gevels met draairamen, open loggia's en een omheining op het voor lessen ingerichte platte dak. Dit ideaal van open lucht en licht in een gewone school, tevens tot uitdrukking gebracht in de naam van deze school, is vooral door de Amsterdamse arts Sajet gepropageerd als reactie op de bedompte scholen van destijds en de uitsluitend voor tuberculose-patienten toegankelijke openluchtscholen; de onderhavige school is hiervan de eerste verwezenlijking en heeft veelvuldig tot inspiratiebron gediend voor andere schoolgebouwen, in binnen- en buitenland. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 46504
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen (1)

Eerste Openluchtschool voor het Gezonde Kind
4
Recensie door: ()
Het officiële adres is Cliostraat 40
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Openluchtschool aan de Cliostraat in Amsterdam-Zuid. Foto: bma.amsterdam.nl.

De Eerste Openluchtschool voor het Gezonde Kind, meestal kortweg Openluchtschool genoemd, is een schoolgebouw uit 1930, ontworpen door de Nederlandse architect Jan Duiker. Het complex bestaat uit een schoolgebouw op een binnenterrein, en een poortgebouw aan de Cliostraat in Amsterdam-Zuid. Het wordt gerekend tot de stroming van het Nieuwe Bouwen en is een rijksmonument.

In 1927 werd de Vereniging voor Openluchtscholen voor het Gezonde Kind opgericht. In datzelfde jaar gaf de vereniging aan architect Jan Duiker de opdracht om een openluchtschool te ontwerpen. Het idee hierachter was dat frisse buitenlucht goed is voor de gezondheid van het kind. De Amsterdamse schoonheidscommissie vond het ontwerp van Duiker echter te veel uit de toon vallen met het Plan Zuid van Berlage en verwees het gebouw daarom naar een binnenterrein.[1] In 1929 werd een bouwvergunning verleend, en in 1930 werd het hoofdgebouw opgeleverd. Het telde drie verdiepingen, met in totaal zeven overdekte lokalen en vijf openluchtlokalen. Duiker heeft het gebouw ontworpen met een betonskelet. Hierdoor konden de puien rank blijven, met grote strokenramen, die konden worden geopend om frisse lucht toe te laten.

Het poortgebouw werd in 1932 opgeleverd. Aan het eind van de jaren dertig werden de personeelsruimten op de begane grond uitgebreid. Ook werd het door Duiker ontworpen verwarmingssysteem in de plafonds van het schoolgebouw vervangen door radiatoren.

In 1955 werd het schoolgebouw verbouwd onder verantwoordelijkheid van Auke Komter, een oud-medewerker van Duiker. Het dak en de stalen puien werden onder andere vervangen, waarmee het ranke karakter van het ontwerp van Duiker werd aangetast. In 1993-1994 is het schoolgebouw gerestaureerd en zijn de oorspronkelijke kleuren - wit, zwart en lichtblauw (het zogenaamde Duiker-blauw) - opnieuw aangebracht. De stalen puien zijn echter niet teruggerestaureerd.

Op 12 november 2008 won de school in een door de AVRO georganiseerde wedstrijd een prijs van 1 miljoen euro voor een nieuwe restauratie. Van de stemmers bracht 42% hun stem uit op de Openluchtschool.[2]

Bibliografie

  • Ronald Zoetbrood, "De school van Jan Duiker", Stichting Vrienden van de school van Duiker

Externe link


Monumenten in de buurt van Eerste Openluchtschool voor het Gezonde Kind in Amsterdam

Conciërgewoning

Rubensstraat 39
Amsterdam
Omschrijving Op een vierkante plattegrond, in donkerrode baksteen opgetrokken conciërgewoning, een hoekhuis met twee bouwlagen onder een a..

Reeks van vijf geschakelde zogeheten drive-inwoningen

Anthonie van Dijckstraat 4
Amsterdam
Inleiding In 1936-1937 tot stand gekomen reeks van vijf geschakelde zogeheten DRIVE-IN WONINGEN naar een ontwerp van M.A. Stam, L. Stam-Bee..

Bouwblok bestaand uit vijf tot zes bouwlagen onder een hoog opgetrokken schilddak met zwarte pannen

Minervaplein 1
Amsterdam
Noordoostelijk bouwblok gelegen aan het Minervaplein, tussen Minervalaan en Rubensstraat en bestaand uit vijf tot zes bouwlagen onder een ho..

Montessorischool

Albrecht Dürerstraat 36
Amsterdam
Inleiding SCHOOL, onderdeel van het complex Montessorischool aan de Albrecht Dürerstraat 36. De uitbreiding van het hoofdgebouw naar het ..

Gymnastieklokaal, onderdeel van complex Montessorischool

Albrecht Dürerstraat 36
Amsterdam
Inleiding GYMNASTIEKLOKAAL, onderdeel van complex Montessorischool aan de Albrecht Dürerstraat 36 te Amsterdam. Omschrijving Op een rec..

Kaart & Routeplanner

Route naar Eerste Openluchtschool voor het Gezonde Kind in Amsterdam