Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Huis Bloemendal/Schloss Blumenthal in Vaals

Kasteel Buitenplaats

Bloemendalstraat 26
6291CM Vaals
Limburg

Bouwjaar: 18e/19e eeuw
Architect: Joseph Moretti e.a.


Beschrijving van Huis Bloemendal/Schloss Blumenthal

HOOFDGEBOUW (Huis Blumenthal). Langwerpig onderkelderd hoofdgebouw op rechthoekige grondslag met aan de hoeken aan de achterzijde een tot de kap toe doorgetrokken torenachtige vijfzijdige uitbouw en centraal aan de achterzijde op beganegrond-niveau een fors vooruitspringende vijfzijdige uitbouw. Het door een met leien gedekt schilddak (Maasdekking) overkapt huis werd in het laatste decennium van de 18e eeuw in opdracht van de Akense lakenfabrikant Johann Arnold Clermont (1728-1795) in classicistische stijl gebouwd. Vijf jaar na het vervaardigen van de bewaard gebleven plattegrond van de verdieping startte de vermoedelijk uit Luik afkomstige architect Joseph Moretti (1752-1793) de bouw van het huis, waarvan de voltooiing in 1795, enkele maanden na de dood van Clermont, gereed kwam. Na 1846, toen Carl von Clermont de buitenplaats verkocht aan Wilhelm von Lommesen, Stadrat van Aken, werd op initiatief van laatstgenoemde op Blumenthal een klooster met pensionaat gevestigd van de Dames du Sacre Coeur. Toen werd het huis van grote zijvleugels voorzien en werd de vijfzijdige torenachtige uitbouw aan de hoeken aan de achterzijde alsmede de uiterste iets terugliggende travee aan weerszijden van de voorgevel gebouwd. Voorts werd het huis, zo blijkt uit kadastrale gegevens, voor 1855 van een extra verdieping voorzien en werd het mansardedak door een schilddak vervangen (het schilddak werd in 1991 gerestaureerd). Op twee tekeningen uit de eerste helft van de 19e eeuw vertoont het huis zich, van de voorzijde gezien, met een mansardedak, een centraal op de nok geplaatste toren en onder de kap een enkele verdieping in plaats van twee. De huidige cordonlijst aan de voor- en achtergevel, die tussen de eerste en tweede verdieping is aangebracht en die aan de onderzijde van een geprofileerde rand is voorzien, is de aanzet van de kroonlijst van het huis voor 1855. In 1990 werden de na 1848 gebouwde zijvleugels en een in 1865 gebouwde kapel gesloopt in verband met de nieuwe bestemming van huis Blumenthal als hotel. Het huis is opgetrokken in rode baksteen met toepassing van Naamse steen voor de middenrisalieten, de plinten, venster- en ingang-omlijstingen en andere sierende delen: geblokte segmentboog-omlijstingen met samengestelde sluitstenen en omlijstingen met geprofileerde rondbogen in de middenrisalieten van voor- en achtergevel. De gevels zijn deels gewit en bij de door een fronton bekroonde risalieten vanaf de tweede verdieping gedeeltelijk gepleisterd. Aan de kopwanden van het hoofdblok kwamen bij de restauratie in 1990 restanten te voorschijn van geschilderde vensters met roeden (witte roeden op een zwarte achtergrond). Deze vensters in 'trompe l'oeil' dateren waarschijnlijk uit de bouwtijd van het 18e-eeuwse huis. Voor(NO-)gevel: centraal de in drie venstertraveeen brede middenrisaliet gelegen ingangspartij, die voorafgegaan wordt door een bordes in Naamse steen met dubbele in een curve naar voren uitzwenkende trapopgangen van 8 treden aan weerszijden. De gevel van het middenstuk van het bordes wordt door een geprofileerde lijst afgesloten, die overgaat in de in een voluut eindigende sokkellijsten van de trap. Het middenstuk springt ten aanzien van de aanzet van de keermuren van de trappen iets naar voren, hetgeen door kwartronde blokpilasters aan weerszijden van het middenstuk wordt overbrugd. In de gebogen keermuren van de trappen een trapezium-vormig venster met diefijzers. Centraal in het middenstuk een segmentboog-vormige dubbele deur met 8-ruitsindeling (per deur), die toegang verschaft tot het souterrain. In de rechte keermuren aan de zijkanten van de trappen een segmentboog-venster met diefijzers. De ingang bestaat uit een dubbele paneeldeur in Lodewijk XVI-stijl met enkele rozetten op de paneelhoeken en tussen de panelen en met culots op de onderste en bovenste panelen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 464972
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Huis Bloemendal
Bloemendaal-003.jpg
Locatie Vaals, Nederland
Algemeen
Kasteeltype lustslot
Stijl Lodewijk XVI-stijl / Luiks-Akense barok
Huidige functie hotel
Gebouwd in 1791-95
Gebouwd door Joseph Moretti
Monumentnummer  464475

Huis Bloemendal of Schloss Blumenthal zoals het oorspronkelijk heette, ligt aan de Maastrichterlaan in de kern van Vaals in de Nederlands Limburgse gemeente Vaals. Het is een 18de-eeuws herenhuis met twee in de jaren 1990 aangebouwde zijvleugels.

Geschiedenis en bewoners

Anna von Lommessen
Damespensionaat Blumenthal
Luchtfoto ca. 1970

Toen Johann Arnold von Clermont in 1761 zijn lakenfabriek verplaatste naar Vaals bouwde hij hiervoor het Huis Clermont. In dit viervleugelige huis werd niet alleen zijn woonhuis en kantoren opgenomen, maar ook de lakenfabriek en de ververij werden hierin ondergebracht. Naderhand vond Von Clermont het idee dat zijn woonhuis zo kort bij de fabriek stond, niet meer zo aantrekkelijk en hij gaf Moretti opdracht om iets verderop een nieuw buitenverblijf te bouwen. Het moest een paleisachtig uiterlijk hebben en alle aanzien en comfort bieden en geschikt zijn voor ontvangst van belangrijke personen. Dat werd dus het huidige Bloemendal.

Von Clermont heeft kort genoten van zijn nieuwe paleis, een paar maanden nadat hij er ingetrokken was, overleed hij. Bovendien had in Frankrijk een politieke omwenteling plaatsgevonden die grote consequenties had voor de Duitse textielindustrie en dus ook voor de lakenfabrieken van de familie Von Clermont. Uiteindelijk volgde een faillissement en werd Bloemendal verkocht aan Johann von Lommessen, raadslid in Aken. Deze von Lommessen had twee dochters die als non in een klooster waren getreden bij de orde van de Dames du Sacré Coeur, een orde voor rijke dames. Deze nonnen waren gehuisvest in een oud en armoedig kloostergebouw en de dochters kregen van hun vader gedaan dat hij het huis Bloemendal aan de orde schonk. Bij hun intrek in het huis werd het interieur danig veranderd en veel van de wereldse inrichting en objecten van de Von Clermonts gingen hierbij verloren. De feestzaal werd omgebouwd tot kapel en het klooster werd van de buitenwereld afgesloten. Het werd 125 jaar lang een internaat voor meisjes van rijke komaf.

In 1940 werd het klooster door de Duitse bezetters opgeëist en werd het ingericht als militair ziekenhuis voor soldaten die gewond terugkeerden van het oorlogsfront. Na de oorlog keerden de nonnen terug, maar na twintig jaar was het klooster door de terugloop van het aantal roepingen en van het aantal meisjes voor het internaat, niet meer te handhaven. In 1976 vertrokken de nonnen en het huis kwam leeg te staan met alle gevolgen van dien.

Recente functies

Om verder verval van het huis te voorkomen werd het aangekocht door de gemeente Vaals met het idee om het op te knappen, maar de gemeente ontbeerde hiertoe de nodige gelden. Na de aankoop van de gemeente vaals was er van 1976 - 1980 een school voor HAVO en Atheneum in gehuisvest. Uiteindelijk werd het complex in 1990 aangekocht door de hotelketen Van der Valk en werd het gerestaureerd in samenwerking met de provincie Limburg en Monumentenzorg. Het gebouw en diverse architecturale onderdelen van het park zijn afzonderlijke rijksmonumenten.

Beschrijving van het huis

Het huis heeft een paleisachtig uiterlijk en is in de jaren 1791-1795 gebouwd in opdracht van Johann Arnold von Clermont, een Akense lakenfabrikant en Lutheraan die zijn fabriek te Aken verplaatste naar het toentertijd Staatse Vaals. Het ontwerp van het huis is vermoedelijk van de Akense bouwmeester Joseph Moretti, die eerder ook al het Kasteel Vaalsbroek en het Huis Clermont in Vaals voor de Von Clermonts bouwde. Het huis is een breed, onderkelderd gebouw, in drie lagen opgetrokken in de voor die tijd populaire Lodewijk XVI-stijl. Het heeft in de voorgevel een middenrisaliet met daarop een fronton en een dubbele bordestrap naar de hoofdingang.

Oorspronkelijk had het huis nog zijvleugels elk met een trappentoren. Deze vleugels zijn echter bij een verbouwing tot hotel in 1990 gesloopt, waarbij de trappentorens gehandhaafd bleven. In plaats van de zijvleugels werd aan beide zijden een modernere gebogen vleugel aangebouwd.

Nabij het huis Bloemendal ligt in het park de oude begraafplaats voor de geestelijken van het voormalige klooster Bloemendal.

Trivia

Externe links

Bronnen, noten

  • Schweizer, W.F., 'Vaals, eens een textielcentrum van Europese betekenis' (online tekst)
  • Hollman, E., 'Von Clermont kwam niet om te lummelen'. In: Zuiderlicht, januari 2010 (online tekst)
  1. Schweizer, p.63.

Monumenten in de buurt van Huis Bloemendal/Schloss Blumenthal in Vaals

Huis Bloemendal: Historische tuin- en parkaanleg

Bloemendalstraat 1
Vaals
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG. Aan drie zijden rechthoekig ommuurde parkaanleg in verschillende niveaus, die in oorsprong uit het einde de..

Huis Bloemendal: Maria-beeld

Bloemendalstraat 4
Vaals
MARIA-BEELD. Wit beschilderd stenen Maria-beeld op het voorplein uit de tweede helft van de 19e eeuw, met gekruiste armen, het gelaat naar b..

Huis Bloemendal: Bordestrappen met keermuren, balustrades, pijlers en smeedijzeren poort

Bloemendalstraat 1
Vaals
BORDESTRAPPEN MET KEERMUREN, BALUSTRADES, PIJLERS EN SMEEDIJZEREN POORT. Monumentale compositie van bordestrappen op de hoofdas van de forme..

Huis Bloemendal: Balustrade bij voormalige brug

Bloemendalstraat 26
Vaals
BALUSTRADE BIJ VOORMALIGE BRUG. Balustrade van blokken Naamse steen aan weerszijden van de hoofdas, die door drie rechthoekige zuilsokkels v..

Huis Bloemendal: Hekpartij, balustrade en voormalige brug

Bloemendalstraat 26
Vaals
HEKPARTIJ, BALUSTRADE EN VOORMALIGE BRUG. Hekpartij en rode bakstenen balustrade, bestaande uit een dubbel smeedijzeren inrijhek met bovenst..

Kaart & Routeplanner

Route naar Huis Bloemendal/Schloss Blumenthal in Vaals