Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Laboratorium t.b.v. de nieuw opgerichte vierde faculteit van de Vrije Universiteit in Amsterdam

Woonhuis

De Lairessestraat 176 A
1075HM Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1930-1933
Architect: B.T. Boeyinga


Beschrijving van Laboratorium t.b.v. de nieuw opgerichte vierde faculteit van de Vrije Universiteit

inleiding In 1930-33 naar ontwerp van architect B.T. Boeyinga en constructeur ir. I.J. Kranenburg ten behoeve van de nieuw opgerichte vierde faculteit van de Vrije Universiteit gerealiseerd LABORATORIUM, uitgevoerd in late Amsterdamse Schooltrant met in oorsprong vier bouwlagen voor de scheikundige afdelingen en drie bouwlagen voor de natuurkundige afdelingen onder een pannen kap. In 1951-52 is het gebouw naar ontwerp van dezelfde architect, doch in soberder trant, met twee of drie bouwlagen verhoogd tot een geheel van zes plat afgedekte lagen en van een observatorium met koepel voorzien. omschrijving Het aan drie zijden vrijstaande laboratoriumgebouw is op L-vormige plattegrond met afgeschuinde ZW-hoek opgetrokken in baksteen op een natuurstenen plint en afgewisseld door betonbanden bij de vensters en siermetselwerk, waarbij in oorsprong de afzonderlijke, voor scheikunde respectievelijk natuurkunde bestemde laboratoriumruimten elk in een vleugel aan weerszijden van het centrale trappenhuis waren ondergebracht. De oorspronkelijke laboratoriumvensters zijn gevat in stalen kozijnen met verticale onderverdeling en in glassteen uitgevoerde bovenlichten; zij zijn omlopend over de gevels aangebracht. De gevels van het onderkelderde gebouw zijn merendeels licht teruggerooid en voorzien van een eenvoudig voetinghek. Het naar voren springende trappenhuis aan de De Lairessestraat is voorzien van twee verticale stroken met glasstenen en toegankelijk via de rechts gesitueerde, lage ingangsportiek met drie treden tellende stoep, natuurstenen bekleding en een doorgetrokken luifel, waarboven over twee bouwlagen een muurvlak van afwisselend reliefrijk gemetselde baksteen- en betonbanden. De ingang zelf bestaat uit stalen deuren met elk een verticale glasstrook met kleine ruiten; links bij de afgeronde hoeken bronzen naamplaquettes met: "scheikundig laboratorium en natuurkundig laboratorium" en op de luifel het opschrift: "vrije universiteit". Boven de rechter portiekpijler en op de driehoekig uitstekende gevelrand bij de tweede verdieping twee beeldhouwwerken van Theo van Reyn die naar de oorspronkelijke functies van de VU- laboratoria verwijzen. Links van het trappenhuis voor de beganegrond een door vierkante betonkolommen afgescheiden portico, waaronder de trap naar de fietsenkelder leidt, met in de gevel direct naast het trappenhuis vier geinciseerde profiel-portretten. De zuidgevel heeft in het teruggerooide linkerdeel twee groepen van zes, respectievelijk drie gekoppelde vensters per bouwlaag en in het naar voren gerooide gedeelte een groep van vier gekoppelde vensters, waarbij telkens de twee vensters aan de uiteinden smaller zijn dan die in het midden. De stroken van gekoppelde vensters van de voormalige natuurkundige afdeling beginnen aan de De Lairessestraat met op de beganegrond een en op de twee bovenlagen elk twee tweeledige vensters; zij worden via de een venster-as brede afgeschuinde zijde voortgezet en tellen elf venster-assen aan de zijde van de Lassusstraat. waardering In karakteristieke zakelijk-expressionistische vormgeving en detaillering uitgevoerd VU-laboratorium van de vierde faculteit, als een van de laatste representanten van de Amsterdamse School van algemeen belang wegens architectuurhistorische waarde alsook wegens de cultuur- en wetenschapshistorische betekenis als uitdrukking van de groei van de experimentele wetenschapsbeoefening in het algemeen als die van de Vrije Universiteit in het bijzonder; tevens is het gebouw van situationeel belang wegens de stedebouwkundige ensemble-waarde en de historisch-functionele samenhang met het naastgelegen voormalig Fysiologisch Laboratorium en de bebouwing rondom het Valeriusplein. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 462002
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Vrije Universiteit Amsterdam
Vrije Universiteit Amsterdam[1]
Zegel van de Vrije Universiteit
Zegel van de Vrije Universiteit
Latijnse naam Universitas Libera (Reformata Amstelodamensis)
Motto Auxilium nostrum in nomine Domini
Locatie Amsterdam, Nederland
Opgericht 1880
Type bijzonder onderwijs
Rector Prof. dr. Vinod Subramaniam
Studenten 24.517 (2012) [2]
Personeel 4669 (2012) [2]
Lid van EUA, SAE, Santander
Website
Portaal  Portaalicoon   Onderwijs

De Vrije Universiteit Amsterdam (afkorting: VU) is een brede onderzoeks- en onderwijsuniversiteit in Amsterdam. Zij is gesticht als protestants-christelijke universiteit, en wil de verbondenheid met deze traditie tegenwoordig in een aantal kernwaarden tot uitdrukking brengen. Het VU-complex is gevestigd aan de De Boelelaan in Buitenveldert, nabij de Zuidas. De slogan van de universiteit is 'VU is verder kijken'. Het klassieke motto luidt: Auxilium nostrum in nomine Domini, ofwel: 'Onze hulp is in de naam des Heren', de woorden die ook ter opening van officiële bijeenkomsten (opening academisch jaar, Dies Natalis, promoties) gesproken worden.

De VU is een van de twee universiteiten in Amsterdam, de andere is de Universiteit van Amsterdam (UvA). In 2015 telde de VU 22.889 studenten. De VU heeft een 'eigen' academisch ziekenhuis, VU medisch centrum (VUmc). De VU is een bijzondere universiteit: zij gaat niet uit van de overheid, maar van de Stichting VU die de bestuurlijke koepel vormt boven de Vrije Universiteit en waarvan het bestuur wordt gevormd door leden van het college van bestuur van de Vrije Universiteit.

Geschiedenis

Reportage over de nieuwbouw van de Vrije Universiteit door het Polygoon-journaal in 1960
Spreekgestoelte in de aula in het VU-hoofdgebouw. Het houten schild aan de voorzijde, met daarop het VU-zegel 'De maagd in de tuin', prijkte tussen 1884 en 1966 boven de deur van het oude VU-gebouw aan de Keizersgracht 162

De VU is opgericht op 20 oktober 1880 door een groep orthodox-protestantse christenen onder leiding van de theoloog, journalist en politicus Abraham Kuyper (tevens oprichter van de Anti-Revolutionaire Partij en later, van 1901 tot 1905, premier). De oprichting van de VU had direct te maken met Kuypers streven naar een volwaardig bestaan voor de orthodox gereformeerden, de zogeheten kleyne luyden: zij konden nu studeren aan hun eigen universiteit.[3] Ook konden aan de VU predikanten worden opgeleid die calvinistisch in de leer waren, in tegenstelling tot predikanten die van de vrijzinnige theologische faculteiten aan de rijksuniversiteiten kwamen. Met de VU wilde Kuyper echter meer dan de kleine luiden emanciperen of orthodoxe predikanten opleiden. Hij wilde dat de academische wereld niet langer zou worden gedomineerd door de liberalen, die volgens hem een niet-christelijke, zogenaamd neutrale wetenschap beoefenden. Volgens Kuyper was het mogelijk een christelijke wetenschap te ontwikkelen op basis van de zogenaamde "gereformeerde beginselen". De door Kuyper en zijn medestanders ontwikkelde school van denken - op het terrein van de wetenschap, politiek en samenleving - wordt neocalvinisme genoemd.

In 1905 kregen de afgestudeerden van de Vrije Universiteit dezelfde rechten als die van openbare universiteiten (de zgn. effectus civilis) en hieraan werd als voorwaarde een tijdpad verbonden voor uitbreiding tot een volledige universiteit met het gehele "klassieke" aanbod aan faculteiten. In 1930 diende de VU ten minste vier faculteiten te hebben, in 1950 vijf. In 1930 werd de faculteit der wis- en natuurkunde als vierde faculteit opgericht, in 1950 volgde ten slotte de felbegeerde faculteit der geneeskunde (al eerder waren er pogingen gedaan om een volledige medische faculteit op te richten, maar de medische faculteit bleef lange tijd erg klein). Vanaf 1970 werd de VU op dezelfde wijze volledig bekostigd als de openbare universiteiten.

Het hoofdgebouw van de VU was vroeger in het centrum van Amsterdam te vinden, aan de Keizersgracht 162. Door het toenemende aantal studenten verhuisde de universiteit vanaf de jaren zestig, in fasen, naar de huidige campus aan de De Boelelaan.

De VU heeft tot de jaren 70 een sterke binding gehad met de Gereformeerde Kerken in Nederland, terug te zien aan de lijst met alumni en oud-hoogleraren. Zo bestond er in de Gereformeerde Kerken een apart deputaatschap dat de verstandhouding tussen de Kerk en de faculteit Theologie van de VU regelde. Samen met de Theologische Universiteit in Kampen was de VU de universiteit waar traditioneel de predikanten voor de Gereformeerde Kerken in Nederland werden opgeleid.

Bijzondere identiteit

Buste van Abraham Kuyper naast de ingang van de aula in het Hoofdgebouw van de VU
Het VU-Hoofdgebouw, met op de gevel de griffioen,het logo van de VU
Het nieuwe gebouw van de de faculteit der tandheelkunde (ACTA) aan de Gustav Mahlerlaan

De VU heeft in de loop der jaren haar bijzondere, christelijke identiteit op steeds andere manieren invulling gegeven. Tot in de jaren zestig was het eigen neocalvinistische wetenschapsideaal leidend: aan de VU wilde men geloof en wetenschap nauw op elkaar betrekken. Vanaf die tijd werd de bijzondere identiteit vooral gezocht in een aantal extra activiteiten die de VU ontplooide. Zo was de VU zeer actief op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en kende de VU een 'Bezinningscentrum' dat de reflectie op geloof, wetenschap en samenleving stimuleerde. Op het gebied van het onderwijs is er altijd veel aandacht geweest voor vakken die verder gaan dan het eigen vakspecialisme. Ook in de huidige onderwijsvisie (2013) wordt dit benadrukt: de VU is 'erop gespitst om in het wetenschappelijk onderwijs, naast de wetenschapsbeoefening zelf, ook de wetenschappelijke voorvragen ter sprake te laten komen'. Het gaat daarbij om vragen als: 'waarom verricht de wetenschapper juist het onderzoek dat hij verricht, welke vormende invloed heeft de wetenschap op hem als mens (gehad), verbindt hij zijn levensbeschouwing met zijn wetenschappelijke activiteiten en zo ja hoe, is er sprake van een existentiële betrokkenheid bij zijn werk als wetenschapper?'[4]

De VU-Vereniging ondersteunt initiatieven om de bijzondere identiteit van de VU te versterken. De bijzondere identiteit van de VU komt ook tot uitdrukking in het feit dat aan de VU de volgende instituten zijn verbonden: de universiteit heeft nog een zelfstandige faculteit Godgeleerdheid[5]; er bestaat een 'Abraham Kuyper Center for Science and religion'[6], waar onderzoek wordt gedaan op het terrein van geloof en wetenschap; binnen het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (HDC) worden archieven bewaard en ontsloten en wordt onderzoek gedaan naar de geschiedenis van het protestantisme in Nederland.[7].

In 2016 schrapte de VU de verwijzing naar het Evangelie van Jezus Christus uit haar statuten. De nieuwe doelstelling is „bij te dragen aan een betere wereld, waarin rechtvaardigheid, medemenselijkheid en verantwoordelijkheid voor elkaar en voor de wereld centraal staan.”

Samenwerkingsverbanden

De universiteit werkte enige tijd nauw samen met de Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle.

Samen met de Universiteit van Amsterdam zette de VU het Amsterdam University College (AUC) op. Het AUC is een Engelstalig liberal arts college en heeft zijn eigen campus waarop de studenten leren en wonen. Daarnaast deelt de VU ook de faculteit der tandheelkunde (ACTA) en het Amsterdam Centre for Ancient Studies and Archaeology (ACASA) met de UvA.

Griffioen

Sinds 1990 gebruikt de VU, naast het zegel met 'de maagd in de tuin', als beeldmerk ook de blauwe griffioen. Dit fabeldier uit de oosterse en Griekse oudheid heeft het onderlijf van een leeuw, de kop en vleugels van een adelaar en de oren van een paard. De gedemystificeerde bijnaam van de griffioen luidt echter 'VU-kip'. De griffioen staat voor het wetenschappelijke én voor het 'vrije' van de VU: midden in de werkelijkheid, nieuwsgierig, dynamisch en niet-voor-één-uitleg-vatbaar.

(Oud-)medewerkers en studenten

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van oud-studenten van de Vrije Universiteit Amsterdam voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Tot de jaren 50 nam de VU (door haar gereformeerde grondslag) hoofdzakelijk personeel met een gereformeerde levensovertuiging aan.[8] Verreweg de meeste studenten behoorden in de periode voor de jaren 60 tot de Gereformeerde Kerken in Nederland.[8]

Rector magnificus

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van rectores magnifici van de Vrije Universiteit Amsterdam voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Sinds 2015 is Vinod Subramaniam rector magnificus van de VU. Hij volgde hiermee Frank van der Duyn Schouten op die sinds 2013 deze functie bekleedde.

Bekende hoogleraren

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van medewerkers van de Vrije Universiteit Amsterdam voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Faculteiten

De opleidingen van de VU zijn ondergebracht in elf faculteiten. Elke faculteit beslaat een bepaald wetenschapsgebied. Deze zijn dan weer onderverdeeld in specifieke vakgebieden. De elf faculteiten zijn:

  • Faculteit der Aard- en Levenswetenschappen
  • Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (gezamenlijk met UvA)
  • Faculteit der Gedrags- en Bewegingswetenschappen
  • Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde
  • Faculteit der Exacte Wetenschappen
  • Faculteit der Geneeskunde (opgegaan in VU medisch centrum)
  • Faculteit der Geesteswetenschappen
  • Faculteit der Godgeleerdheid
  • Faculteit der Rechtsgeleerdheid
  • Faculteit der Sociale Wetenschappen

Studentenleven

Bibliotheek van de VU

De Studentenraad VU (SRVU) behartigt de belangen van studenten. Van 1946 tot 1982 verscheen het studentenblad Pharetra.

Het studentenleven speelt zich af bij studieverenigingen en studenten(sport)verenigingen. Zie voor een opsomming:

Trivia

In Amsterdam wordt in de volksmond onderscheid gemaakt tussen 'de VU' en 'het VU', waarbij bij de eerste de universiteit en bij de tweede het VU-ziekenhuis (nu VUmc) bedoeld wordt.

Literatuur

  • De geschiedenis van de VU wordt beschreven in het boek Een hoeksteen in het verzuild bestel. De Vrije Universiteit 1880-2005 ISBN 90-351-2867-2, 2005, van de hand van Arie van Deursen.

Monumenten in de buurt van Laboratorium t.b.v. de nieuw opgerichte vierde faculteit van de Vrije Universiteit in Amsterdam

Westhove

De Lairessestraat 163
Amsterdam
Inleiding Op een rechthoekig terrein in 1920-1923 opgetrokken FLATGEBOUW, genaamd 'Westhove', met een gemeenschappelijke voor- en binnentui..

Physiologisch laboratorium

Valeriusplein 11
Amsterdam
Inleiding Omvangrijk gebouw, in oorsprong physiologisch LABORATORIUM op de hoek van de De Lairessestraat en Valeriusplein, aan het Valerius..

Complex met een- en tweegezinswoningen

De Lairessestraat 164H
Amsterdam
Inleiding Aan de Lairessestraat, tussen de Lassusstraat en Dufaystraat in 1919-1921 tot stand gekomen bouwblok, oorspronkelijk bestaande ui..

De Zonnewijzer

Valeriusplein 13
Amsterdam
Inleiding In 1919 in verstrakte Amsterdamse School-stijl met invloeden van F.L. Wright op de hoek van Valeriusplein en De Lairessestraat op..

Het Amsterdams Lyceum

Valeriusplein 15
Amsterdam
Inleiding In 1918-1920 in verstrakte Amsterdamse School-stijl op en over het zuidelijk deel van het Valeriusplein als stadspoort opgetrokke..

Kaart & Routeplanner

Route naar Laboratorium t.b.v. de nieuw opgerichte vierde faculteit van de Vrije Universiteit in Amsterdam

Foto's (2)