Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Overblijfselen van het Romeinse fort Fectio met naastgelegen burgernederzetting in Vechten

Archeologie


3980CA Vechten (gemeente Bunnik)
Utrecht

Bouwjaar: Romeinse tijd


Beschrijving van Overblijfselen van het Romeinse fort Fectio met naastgelegen burgernederzetting

TERREIN waarin overblijfselen van een Romeinse militaire en burgerlijke nederzetting. Datering: plm. 12 v. Chr.tot 260-270. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 45717
Laatste wijziging: 2014-10-12 09:22:01.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Reconstructie van een Romeinse wachttoren bij Fort bij Vechten

Fectio was een Romeins fort (Latijn: castellum) in de provincie Neder-Germanië (Germania Inferior) aan de noordgrens van het Romeinse Rijk (de limes). Het castellum maakte daarin deel uit van een gordel van legerkampen (castra) en verdedigingstorens (turres). Fectio lag destijds dicht bij de plek waar de rivier de Vecht van de Rijn afsplitste.

Vandaag de dag liggen de restanten ervan in Vechten direct westelijk van het rond 1869 voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie gebouwde Fort bij Vechten. Onder Fort bij Vechten lagen de resten van het kampdorp (vicus) dat bij het castellum hoorde.

In 2016 werden de contouren van het laatst gebouwde fort weer in het landschap zichtbaar gemaakt in de vorm van een kunstwerk. Daarin zijn teksten, afbeeldingen en voorwerpen uit de Romeinse tijd verwerkt.

Naamsvermeldingen

De naam van het castellum werd in de 7/8e eeuw vermeld in de Ravennatis Anonymi Cosmographia als Fictione tussen Matellionem (de Leidse wijk Roomburg) en Evitano (bij Wijk bij Duurstede).[1] Op een in 1869 bij het castellum teruggevonden votiefsteen staat het in de inscriptie met de naam Fectione.

In verband met een ander naburig castellum met de naam Fletio (Vleuten) dat op de Peutinger kaart (Tabula Peutingeriana) staat vermeld, zijn lange tijd de namen (voor) Fectio en Fletio met elkaar geïdentificeerd. Wat meer duidelijkheid is er gekomen met de vondst in 1869 van de votiefsteen bij dit castellum, maar nog altijd is er enige discussie over.[2][3]

Geschiedenis

De eerste opbouw van het castellum stamt uit de tijd van de Romeinse keizer Augustus (27 v.Chr - 14 n.Chr). Vermoedelijk is Fectio in het jaar 4 of 5 n.Chr. gebouwd. Fectio lag strategisch, omdat enkele kilometers naar het westen de Vecht aftakte van de Rijn. Via de Vecht kon Frisia worden bereikt en via de Rijn het gebied van de Cananefaten. In het jaar 47 werd de Rijn de noordgrens van het Romeinse Rijk en kreeg Fectio een defensieve rol.

Fectio is regelmatig verwoest en herbouwd. Zes keer gebeurde dit van hout en de zevende keer (tussen 177 en 274) werden de hoofdgebouwen en vestingmuren van tufsteen opgetrokken [4].

Tussen 270 en 275 verlieten de Romeinen Fectio. Uit archeologische sporen blijkt dat Fectio toen in brand is gestoken. De restanten van Fectio zijn hergebruikt voor de bouw van de eerste Utrechtse kerken. De Frankische hofmeier Karel Martel schonk daarbij in 723 onder meer Fectio en het enkele kilometers verderop gelegen voormalige Romeinse fort Traiectum aan het monasterium in Utrecht.

Teruggevonden teksten

Diverse inscripties en stempelafdrukken zijn in de loop der eeuwen bij het voormalig castellum aangetroffen. Deze bevonden zich onder meer op aardewerk zoals dakpannen, en op grafstenen zoals die van een vrouw genaamd Salvia Fledimilla.[5][6][7] Een aantal votiefstenen maakten deel uit van deze vondsten. In 1869 werden er bijvoorbeeld twee aangetroffen bij bouwwerkzaamheden voor het nieuwe fort. De ene votiefsteen bleek afkomstig uit de late 2e eeuw[8] en was gewijd aan de godin Viradectis met de tekst:

Deae Viradecdi cives Tungri et nautae qui Fectione consistent votum solverunt libentus merito
Vertaald: Aan de godin Viradecdis hebben de burgers en schippers, de Tungri, die in Fectione gevestigd zijn, hun gelofte ingelost, gaarne en met reden

De andere vondst uit dat jaar heeft vertaald de volgende tekst: Voor de moedergodinnen van Noricum heeft Anneus Maximus, soldaat van het Eerste Legioen [met de bijnaam] Minervia, zijn gelofte ingelost, gaarne en met reden[5][9]

Bij archeologische opgravingen in 1995 en 1996 werden onder meer een wijnvat met een ingebrand stempel van keizer Caligula en een votiefsteen gewijd aan de moedergodinnen aangetroffen.[10]

102 fragmenten van schrijfplankjes die al eerder bij Fectio waren ontdekt, werden in 2010 geschonken aan de Provincie Utrecht. Ze zullen door een expert van de Universiteit van Oxford worden onderzocht op teksten.[11][12]

Collectie met vondsten

Het Provinciaal Utrechts Genootschap van Kunsten en Wetenschappen verzamelde in de 19e eeuw ruim 10.000 vondsten uit de archeologische opgravingen in Fectio voor hun collectie. Deze collectie werd in 1995 overgedragen aan de gemeente Utrecht en is toegevoegd aan het Centraal Museum.

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Overblijfselen van het Romeinse fort Fectio met naastgelegen burgernederzetting in Vechten

Fort Vechten, flankbatterij D

op het fort
Vechten (Gemeente Bunnik)
Omschrijving complexonderdeel 4 Een op het zuidoostelijke zijbastion gelegen FLANKBATTERIJ D uit 1869, bestaande uit een gemetselde front, ..

Fort Vechten, 3 koepelkazematten

op het fort (bij)
Vechten (Gemeente Bunnik)
Beschrijving complexonderdeel 17 Drie betonnen KOEPELKAZEMATTEN uit 1939, zich bevindende in de courtine tussen het hoofdbastion en zuidwes..

Fort Vechten, remise en logement K

op het fort (bij)
Vechten (Gemeente Bunnik)
Omschrijving complexonderdeel 10 Een ten zuidoosten van de kazerne gelegen REMISE en LOGEMENT K uit 1869, bestaande uit een bakstenen front..

Fort Vechten, remise Q

op het fort (bij)
Vechten (Gemeente Bunnik)
Omschrijving complexonderdeel 14 Een op het zuidwestelijke zijbastion gelegen (brikke)betonnen REMISE Q uit 1881, bestaande uit een bepleis..

Fort Vechten, remise T

op het fort (bij)
Vechten (Gemeente Bunnik)
Omschrijving complexonderdeel 16 Een op het noordwestelijke keelbastion gelegen (brikke)betonnen REMISE T, bestaande uit een bakstenen fron..

Kaart & Routeplanner

Route naar Overblijfselen van het Romeinse fort Fectio met naastgelegen burgernederzetting in Vechten