Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Zuylestein: poortgebouw in Leersum

Kasteel Buitenplaats

Rijksstraatweg 7
3956CH Leersum (gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Utrecht

Bouwjaar: ca. 1635


Beschrijving van Zuylestein: poortgebouw

POORTGEBOUW. In rode baksteen opgetrokken poortgebouw (ofwel Voorste Poort genaamd) van het voormalige kasteel Zuylestein, uit circa 1635, onder met grijze pannen gedekt zadeldak met verhoogd haaks geplaatst middengedeelte onder met grijze pannen gedekt schilddak, waarin de poort. Tot in de 19e eeuw maakte het poortgebouw deel uit van een geheel, dat de oostelijke en westelijke zijden van het voorplein begrensde; in de 19e eeuw werd de westelijke vleugel afgebroken. Oorspronkelijk werd de nog bestaande oostelijke vleugel aan weerszijden door kleine ronde torens geflankeerd. De toren aan de oosthoek is thans op eerste verdieping-niveau afgedekt. Dit toren-gedeelte gaat om in de muur van de binnentuin. Van de toren aan de andere zijde van het poortgebouw is het fundament bewaard. Dit fundament gaat over in de haaks op het poortgebouw gesitueerde keermuur uit ca. 1700. Ingangszijde: een dubbele halfronde poort, met in rechter poortdeur een getoogd winket, omlijst door wigvormige zandstenen boogstenen met een zandstenen sluitsteen met mascaron. Boven de sluitsteen een zandstenen gevelsteen met het wapen van de stadhouder Prins Frederik Hendrik. Aan het voorplein is de halfronde poort voorzien van twee wigvormige geprofileerde zandstenen aanzetstenen en van een zandstenen sluitsteen met leeuwenkop in reliëf. Op het eerste verdieping-niveau van het verhoogde middengedeelte aan voor- en achterzijde een schuifvenster met 6-ruitsindeling. Aan voorpleinzijde links van het verhoogde middengedeelte een dubbele staldeur en een getoogd schuifvenster met 12-ruitsindeling. Rechts van de poort van links naar rechts een venster als boven, een deur met bovenlicht met ruitvormige roedenverdeling. Links van het verhoogde middengedeelte aan de zijde van het poortgebouw, dat aan de oprijlaan grenst, twee getoogde vensters met 9-ruitsindeling. De in historiserende stijl uitgevoerde dakkapellen aan weerszijden van het poortgebouw zijn van na de Tweede Wereldoorlog. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 455483
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Huis Zuylenstein
Zuylenstein in 1650
Zuylenstein in 1650
Locatie Leersum
Coördinaten 52° 0′ NB, 5° 27′ OL
Gebouwd in 14e eeuw, verbouwd na 1630
Gesloopt in 1945
Monumentale status Rijksmonument (tuin en poortgebouw)
Monumentnummer  455482, 455483
Bijzonderheden ridderhofstad
Website landgoed-zuylestein.nl
Wapen van Zuylestein
Wapen van Zuylestein
Huis Zuylenstein
Huis Zuylenstein

Huis Zuylenstein (Zuylestein of Zuilenstein) was een erkende ridderhofstad in Leersum, gemeente Utrechtse Heuvelrug (provincie Utrecht).

Het huis wordt reeds vermeld in een leenregister van de Bisschop van Utrecht aan het einde van de 14e eeuw. Een van de eerst bekende vermeldingen dateert uit 1465 toen Johan van Zuylen van Natewisch ermee beleend werd. De naam was toen Sulensteyne. Bij het opruimen van het puin na het bombardement van 1945 zijn stenen teruggevonden uit die tijd.

In 1536 werd het huis als ridderhofstad Zuylestein erkend. Vanaf 1549 was Eernst van Nijenrode, burgemeester van Utrecht, de eigenaar van de ridderhofstad. Zijn dochter Geertruid erfde in 1558 Zuylestein. Zij was getrouwd met Godert van Reede van Saesfeld (1516-1585), die al eigenaar van Amerongen was. Godert en Geertruid kregen 5 kinderen. Godert wijst zijn dochter Aleida van Reede vrouwe van Zuylestein aan als erfgename van Zuylestein met als voorwaarde dat wanneer zij kinderloos blijft, het bezit aan haar broer Frederik zal toebehoren. Wanneer Frederik van Reede in 1611 overlijdt draagt zij Zuylestein over aan haar neef Johan van Renesse. Echter de kinderen van Frederik van Reede vechten deze verkoop aan.

In 1611 verkreeg Johan van Renesse het kasteel, en in 1630 werd Frederik Hendrik van Oranje voor 35.000 gulden de nieuwe eigenaar. Kosten noch moeite werd bespaard om de ridderhofstad Zuylestein een voornaam uiterlijk te geven. Diverse tuinontwerpen dateren uit die tijd. Het grondgebied werd uitgebreid. Vanaf 1632 behoorde ook Leersum tot het grondgebied.

Door deze aankoop werd het in 1640 mogelijk zijn bastaardzoon Frederik lid te maken van de Utrechtse Ridderschap. Hij liet het huis verbouwen en verhoogde de toren boven de ingang. Aan de Zuidkant werd een voorburcht aangelegd, en aan de Oostkant kwam een poortgebouw met stallen. Het werd steeds meer een kasteel, hoewel het geen verdedigingsfunctie had. Zijn bastaardzoon werd voortaan Frederik van Nassau-Zuylenstein genoemd.

In het rampjaar 1672 werd Zuylestein gespaard voor plundering door de Franse troepen. Bijna drie eeuwen later werd Zuylestein alsnog door oorlogshandelingen verwoest toen het op aanraden van 'Groep Kees' op 24 en 25 maart 1945 door twaalf jachtvliegtuigen werd gebombardeerd in de hoop SS commandant Martin Kohlroser te treffen. De Oberführer was afwezig.

Wat er nu overgebleven is, is een landgoed in Renaissancestijl. Het toegangshek werd gemaakt door de Roermondse architect Pierre Cuypers. Het poortgebouw en de oranjerie zijn gerestaureerd. In 1980 is er door de familie Van Aldenburg-Bentinck een landhuis gebouwd.

Zie ook



Monumenten in de buurt van Zuylestein: poortgebouw in Leersum

Zuylestein: hardstenen console

Rijksstraatweg 7
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
HARDSTENEN CONSOLE. Voluutvormige hardstenen console uit ca. 1700, die na de Tweede Wereldoorlog in de as van de doorgang van het poortgebou..

Zuylestein: zinken vaas

Rijksstraatweg 7
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
ZINKEN VAAS. Brede 18e-eeuwse klokvormige tuinvaas van zink met buik met knorren. De vaas werd na de Tweede Wereldoorlog op de hardstenen c..

Zuylestein: dienstwoning

Rijksstraatweg 5
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
DIENSTWONING. In rode baksteen opgetrokken dienstwoning op T-vormig grondplan onder met grijze pannen gedekt zadeldak, aan de korte zijden (..

Zuylestein: schuur

Rijksstraatweg 5
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
SCHUUR op rechthoekige grondslag onder met rode pannen gedekt zadeldak met aan de voor(NO-)gevel een rode baksteen-gevel met vakwerk in rech..

Zuylestein: tuin

Rijksstraatweg 9A
Leersum (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG, voor zover gelegen in de gemeente Leersum c.q. voor zover (een klein gedeelte) gelegen in de gemeente Amero..

Kaart & Routeplanner

Route naar Zuylestein: poortgebouw in Leersum

Foto's (6)