Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Lemferdinge, schathuis in Paterswolde

Kasteel Buitenplaats

Lemferdingerlaan 2
9765AR Paterswolde (gemeente Tynaarlo)
Drenthe

Bouwjaar: begin 18e eeuw 19e eeuw (uiterlijk) 1997 (rest.) 1710 begin 18e eeuw 19e eeuw (uiterlijk) 1997 (rest.)


Beschrijving van Lemferdinge, schathuis

Voormalig SCHATHUIS van de in 1811 afgebroken havezathe Lemferdinge, kenmerkend gelegen op een uitloper van de Hondsrug, langs de rand van het stroomgebied van de Drentse Aa en deeluitmakend van de landgoederenreeks Eelde-Paterswolde. De geschiedenis van Lemferdinge gaat terug tot 1477. In 1766 werd aan het goed door overbrenging van elders het recht van havezathe toegekend, welk recht door verlegging naar een ander goed voor Lemferdinge echter weer kwam te vervallen. Sedert de afbraak van hoofdhuis en oostelijk schathuis in 1811 heeft de naam Lemferdinge betrekking op het gespaard gebeleven en tot woonhuis verbouwde westelijke schathuis. Blijkens een akte uit datzelfde jaar wordt het schathuis, dat in aanleg dateert van het begin van de 18e eeuw, maar dat door een aantal verbouwingen een hoofdzakelijk vroeg 19e-eeuws karakter draagt, omringd door een deels formele, deels landschappelijke tuin - in oude akten is sprake van een 'Engelsche partij ten westen en ten noorden van het huis'-, een zichtlaan, hoog opgaand oud geboomte, een vijver en een deel van de voormalige omgrachting. Hiervan zijn nog steeds restanten bewaard en herkenbaar. Lemferdinge heeft verschillende eigenaren gekend. Onder andere de bevelhebber van het Bataafse leger in het noorden Jean Baptiste Dumonceau. Bij aankoop van het goed door Dumonceau in 1797 omvatte de havezathe een 'kasteel' met een grote gracht en ophaalbrug, twee schathuizen, ruime tuinen, bos en weiden. Dumonceau liet de grachten grotendeels dempen, de façade restaureren en de tuinen opnieuw aanleggen en uitbreiden. In 1810 kocht een zekere H. Uges uit Eelde de inmiddels bouwvallig geworden havezathe om deze met uitzondering van genoemd schathuis vervolgens af te breken. Dit werd, vermoedelijk met gebruikmaking van materiaal afkomstig van de afgebroken havezathe, tot woning verbouwd. Sinds de verbouwing is Lemferdinge nog verschillende malen in andere handen overgegaan en zijn kleinere verbouwingen uitgevoerd. De laatste bewoners van het huis waren dr. Louis Adriaan Bähler en zijn vrouw Geziena Bähler-Boerma. Zij bewoonden het schathuis van 1911 tot 1953 en drukten er hun stempel op. In 1953 kwam Lemferdinge in bezit van de Vereniging Ons Dorphuis in Eelde. Het beheer werd ondergebracht bij de Bähler-Boerma Stichting Lemferdinge die het pand in 1983 in eigendom kreeg. Het gebouw is thans voor het grootste gedeelte in gebruik als museum; een klein deel wordt bewoond. Omschrijving Op een ruim eigen terrein gelegen gebouw op rechthoekige plattegrond, uit baksteen opgetrokken, een bouwlaag tellend en gedekt door een met geglazuurde friese pannen belegd samengesteld schilddak met zakgoot; twee schoorstenen met kappen; goot op klossen; gootlijst; staafankers. De gevels zijn asymmetrisch ingedeeld en hebben overwegend vroeg 19e-eeuwse 6-ruitsschuiframen met persiennes (de kozijnen zijn vermoedelijk afkomstig van de oude havezathe). In voorgevel een eenvoudige entree met 2-ruitsbovenlicht, stoep en hardstenen stoeppalen; dakkapel oorspronkelijk met fronton, nu met geschulpte windveer. In het dakschild van de linkerzijgevel een grote dakkapel met twee openslaande 4-ruitsramen; eveneens oorspronkelijk met fronton, nu met geschulpte windveer. De detaillering van de achtergevel is onregelmatig; boven de keukenentree een dakkapel met eenvoudig klokkestoeltje; in de rechterzijgevel een kelderraam met diefijzers en een 4-ruitsraam ter hoogte van de appelzolder. In het INTERIEUR zijn onder meer van belang de zwart-wit betegelde gang, in de kamers aan weerszijden van de gang de zware vroeg 18e-eeuwse balken zolderingen met brede delen; de deels 18e-, deels 19e-eeuwse vouwluiken in kassen en de zitbanken onder de vensters, de vermoedelijk secundair gebruikte vroeg 18e-eeuwse kamerdeuren met omlijstingen, de keuken met 18e-eeuwse onderdelen als een met witjes betegelde hangschouw met stoof; een eind 19e-eeuws natuurstenen aanrecht en blauw gefigureerde tegels uit dezelfde tijd. Klompenhok en keukenkasten zijn door de laatste bewoners van een opvallend rood-zwart patroon voorzien. Grenzend aan de keuken een souterrain met plavuizen en opgeklampte deur; erboven een appelzolder. Kapconstructie bestaande uit samengesteld sporendak waarvan de spantbalk over de volle breedte van het huis loopt en tevens de zakgoot ondersteunt; de muurplaat van de zakgoot wordt door stijlen ondervangen. Waardering In aanleg vroeg 18e-eeuws schathuis, genaamd Huis Lemferdinge, van algemeen cultuurhistorisch en bouwhistorisch belang -wegens de herinnering die het huis vormt aan de oorspronkelijke vroeg 18e-eeuwse havezathe Lemferdinge; -wegens de aanwezigheid in het gebouw van een aantal van de afgebroken havezathe afkomstige vroeg 18e-eeuwse bouwkundige onderdelen en van een aantal waardevolle 19e-eeuwse en jongere elementen; -wegens de bewoningsgeschiedenis; -wegens de plaats die het huis inneemt in de kenmerkende landgoederenreeks Paterswolde-Eelde. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 455371
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Lemferdinge
Het tegenwoordige Huis Lemferdinge (het vroegere schathuis van de havezate)
Het tegenwoordige Huis Lemferdinge (het vroegere schathuis van de havezate)
Locatie Eelde
Huidig gebruik Trouwlocatie, vergaderlocatie, expositieruimte
Bouw gereed 18e eeuw
Monumentstatus Rijksmonument sinds 1994
Monumentnummer 455371
De bibliotheek in Lemferdinge
De bibliotheek in Lemferdinge
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Lemferdinge was de naam van een havezate en is de naam van een landgoed vlak bij de Drentse plaats Eelde. Het hart van het landgoed werd ooit gevormd door het Huis Lemferdinge. Dit gebouw heeft een lange geschiedenis: ooit stond er op deze plek al een groot landhuis, met een bijbehorende gracht, ophaalbrug en twee schathuizen.

Geschiedenis

In 1447 werd Lemferdinge voor het eerst in documenten genoemd.[1] Hoelang Lemferdinge daarvoor al bestond is onbekend. Oorspronkelijk was Lemferdinge in het bezit van de familie Ter Borch uit Eelde. Door vererving kwam Lemferdinge in het bezit van leden van de familie Van Dulmen. Deze verkochten het in 1653 aan de ritmeester Joost van Welvelde. Deze probeerde tot drie keer toe, vanwege het bezit van het Huis Lemferdinge, dat hij als havezate aanmerkte, toegang tot de Drentse Ridderschap te verkrijgen. Dit verzoek werd door de Landdag afgewezen. In 1720 was Lemferdinge in het bezit gekomen van Samuel Nijsingh, die behalve Lemferdinge ook De Nijborg, De Braak en het Nijsinghhuis in deze omgeving bezat. Na het overlijden van zijn weduwe moest Lemferdinge vanwege de opgelopen schulden worden verkocht. De nieuwe eigenaar was Frederik Otto van Dörnberg Heiden, deze bezat al het recht van havezate, dat verplaatst was van het Mepschehuis te Eelde naar een keuterij. Door deze kunstgreep kon de nieuwe eigenaar in 1766 worden toegelaten tot de Ridderschap. Lang heeft Lemferdinge de status van havezate niet gehad, want in 1788 werd het recht alweer verlegd naar een erve te Paterswolde. Van Dörnberg deed het huis in 1790 weer van de hand. Tijdens de Franse tijd was het huis in het bezit van de luitenant-generaal Jean Baptiste Dumonceau, bevelhebber van het Bataafse leger in het noorden. De familie bewoonde het huis onregelmatig en vertrok in 1806, maar bleef nog wel eigenaar. In die periode had het huis te lijden onder het noodweer van 9 november 1800 en in de zomer van 1811. Toen het werd verkocht in 1811 was het in slechte staat. Het huis werd daarop afgebroken met uitzondering van het westelijke schathuis. Dit schathuis kreeg in de 19e eeuw de naam Lemferdinge, genoemd naar de voormalige havezate. Dit huis heeft diverse eigenaren gekend, waaronder de landeigenaar en paardenfokker Toon de Marees van Swinderen. In 1953 werd het huis na het overlijden van de laatste eigenaar, Gesina Bähler-Boerma, de weduwe van de vrijzinnige predikant en christen-anarchist Louis Adriën Bähler, verkocht aan de Vereniging Ons Dorpshuis, maar werd beheerd door de stichting Bähler-Boerma Lemferdinge, die het in 1983 in eigendom verkreeg. In 1994 kreeg het gebouw de status van rijksmonument en daarna werd het gerestaureerd. Het gebouw wordt onder meer gebruikt als trouwlocatie van de gemeente Tynaarlo. De bovenverdieping is in gebruik als expositieruimte. Sinds 2003 is het landgoed Lemferdinge onderdeel van de stichting Het Drentse Landschap. Rondom het huis bevindt zich een bijna drie hectare groot parkbos, enkele eeuwenoude tuinen, een oude waterput en een boomgaard uit de 19e eeuw.

Externe link


Monumenten in de buurt van Lemferdinge, schathuis in Paterswolde

Duinen 1 De Duinen, huis

Lemferdingerlaan 6
Paterswolde (Gemeente Tynaarlo)
Omschrijving onderdeel 1: HUIS, XIXa; geheel gepleisterd bakstenen symmetrisch gebouw van één bouwlaag, stijl herenboerderij, op T-platt..

Duinen 2 De Duinen, park

Lemferdingerlaan 6
Paterswolde (Gemeente Tynaarlo)
Omschrijving onderdeel 2: PARKAANLEG, XIXa; het grootste deel van de hier en daar flink geaccidenteerde aanleg, een klein landschappelijk ..

Duinen 3 De Duinen, boerderij

Lemferdingerlaan 6
Paterswolde (Gemeente Tynaarlo)
Omschrijving onderdeel 3: BOERDERIJ, XIX (1885); direct ten noordwesten van het huis; op rechthoekige plattegrond: bakstenen gebouw onder..

Duinen 4 De Duinen, paviljoen

Lemferdingerlaan 6
Paterswolde (Gemeente Tynaarlo)
Omschrijving onderdeel 4: PAVILJOEN, XIX; direct aan de oostzijde naast het huis: eenvoudig vierkant bakstenen gebouwtje, open aan zuid- (..

Duinen 5 De Duinen, tuinsculpturen

Lemferdingerlaan 6
Paterswolde (Gemeente Tynaarlo)
Omschrijving onderdeel 5: TUINSCULPTUUR, bestaande uit a. stel sfinxen b. zonnewijzersokkel. ad a.: ten oosten van het huis nabij de vijv..

Kaart & Routeplanner

Route naar Lemferdinge, schathuis in Paterswolde

Foto's (2)