Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Terrein met hunebed D43 in Emmen

Archeologie

bij Noordeind 21 Noordeind 21 2 bij Noordeind 21
7800AA Emmen
Drenthe

Bouwjaar: Neolithicum 1997 (rest.) 0001 Neolithicum 1997 (rest.)


Beschrijving van Terrein met hunebed D43

Terrein waarin het hunebed D 43. Datering: Neolithicum. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 45371
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Het langgraf, de stopstenen zijn nog zichtbaar tussen de stenen van de ovale krans rondom de hunebedden

Hunebed D43 nabij Emmen werd vroeger Bruyn Stien genoemd en is het enige hunebed in Nederland van het langgraf-type. Het dateert van ongeveer 3000 voor onze jaartelling.

Het ligt nabij het centrum van Emmen achter de museumboerderij de Nabershof.

Het langgraf is 40 meter lang en zes meter breed. De 53 kransstenen staan met de vlakke kant naar buiten gekeerd. Tussen deze stenen zijn nog stopstenen te zien. Op de draagstenen van de twee grafkamers zijn nog enkele dekstenen aanwezig. De ingang van de noordelijke grafkamer lag op het oosten, de ingang van de zuidelijke grafkamer lag op het westen.

In de 19e eeuw werd al over dit hunebed gepubliceerd, o.a. door prof. dr. L.J.F. Janssen, en werd een poging ondernomen dit hunebed te herstellen. Dit gebeurde echter zeer ondeskundig (en waarschijnlijk onder opoffering van het verdwenen hunebed D43a) wat uit een verontwaardigd artikel in de Provinciale Drentsche en Asser Courant blijkt.

Het hunebed werd in 1870 door de Staat der Nederlanden aangekocht.

Society of Antiquaries

Rond 1870 waren de meeste hunebedden in Nederland in het bezit van de overheid en men besloot deze monumenten 'op te knappen'. Bezorgd om de 'restauraties' die door provincie en lokale overheden werden uitgevoerd, zoals het weggraven van de dekheuvels, stuurde de Society of Antiquaries in 1878 twee Engelse oudheidkundigen naar Drenthe. William Colling Lukis en sir Henry Dryden maakten in de periode van 1 tot 22 juli plattegronden en aangezichten van veertig Drentse hunebedden. Deze tekeningen (met beschrijvingen) waren van ongekend hoog niveau voor Nederlandse begrippen.

Hunebed D43 is weergegeven op Plan XL. De twee hunebedden liggen in een ovaal van staande stenen, het geheel ligt op de Schimmeresch. Er lag in het verleden waarschijnlijk een derde hunebed in de steenkring, waarschijnlijk met zes dekstenen. Dit werd beschreven door Janssen, maar Holwerda vond hier geen sporen van. Het middelste hunebed (D43z) had waarschijnlijk vijf dekstenen en het meest noordelijke hunebed (D43n) hooguit drie.

Het hunebed kan ten tijde van het bezoek van de heren nauwelijks bekeken worden, doordat er veel struiken en bomen groeien. Van het noordelijke hunebed ligt nog een deksteen op zijn plek, de andere twee zijn eraf (naar het noorden van het hunebed) geduwd. De ingang lag op de oostkant, waardoor het zeker is dat het niet om een steenkist gaat. Van het zuidelijke hunebed ligt nog een deksteen op zijn plek, een andere is in de grafkamer terechtgekomen. Ook hier is de ingang op het oosten gelegen. De stenen van de ovale steenkring liggen soms op een hoger niveau dan de vloer van de grafkelders. De kamers zijn opgegraven en leeggehaald. De heuvel waarop dit langgraf ligt, is 62 meter lang en 14,5 meter breed.

In 2015 werd het werk van de oudheidkundigen uitgegeven. In het Drents Museum was een tentoonstelling over het werk.[1][2]

Onderzoek J.W. Holwerda

In 1913 wordt het hunebed voor het eerst systematisch onderzocht door dr. J.H. Holwerda.

Uit dit onderzoek blijkt dat het langgraf in fasen is gebouwd, waarbij de noordelijk grafkelder het eerst gebouwd. Er lag ten tijde van het onderzoek nog één deksteen op de draagstenen, de andere dekstenen lagen ernaast. De zuidelijke grafkamer werd later gebouwd, hier waren ten tijde van het onderzoek nog twee dekstenen te zien. In deze laatste fase werd ook de steenkrans vergroot. In een derde fase wordt de steenkrans nog enige meters naar het zuiden vergroot. De steenkrans was oorspronkelijk anderhalve meter hoog, gemeten vanaf het oorspronkelijke bodemvlak.

Volgens Holwerda bestaat de steenkransook uit stenen die oorspronkelijk als dekstenen hebben gediend. Tijdens de restauratie in 1850 is het langgraf volgens Holwerda enkele meters verlengd.

Men vindt enige potscherven en een stenen beitel.

Onderzoek A. van Giffen en restauratie

Bij een onderzoek van Dr. van Giffen in 1960 kwamen drie offerkuilen tevoorschijn, twee buiten de steenkring en een erbinnen. De buitenste twee waren bedekt met een peervormige steen die uit de steenkrans afkomstig bleek. Deze waren reeds in de prehistorie omvergetrokken. Ook bleek het grafmonument tot in de bronstijd nog af en toe in gebruik te zijn geweest als begraafplaats.

In 1960 werd het hunebed ook gedeeltelijk gerestaureerd.


Monumenten in de buurt van Terrein met hunebed D43 in Emmen

Boerderij met achterbaander en vakwerk in gevel van woondeel

Noordeind 21
Emmen
Boerderij met achterbaander en gevel van het woongedeelte nog gedeeltelijk van vakwerk met dakschild op overstek.

Terrein met hunebed D41

Odoornerweg/Sluisvierweg
Emmen
Terrein waarin het hunebed D 41. Datering: Neolithicum.

Terrein met een en vermoedelijk twee grafheuvels

Odoornerweg/Sluisvierweg
Emmen
Terrein waarin een maar vermoedelijk twee grafheuvels. Datering: Neolithicum en/of Bronstijd. (Gedeeltelijke bescherming, zie bijlage B.)

Rijks Landbouw Winterschool Voorm. Rijks Landbouw Winterschool

Stationsstraat 3
Emmen
Inleiding Schoolgebouw uit 1917. Gebouwd als Rijks Landbouw Winterschool. Thans in gebruik als Open Leer Centrum, waarvoor het interieur v..

Lindenhof De Lindenhof

Hoofdstraat 26
Emmen
Inleiding Landhuis gebouwd ca. 1935, in opdracht van R. Zegering Hadders uit Emmen naar ontwerp van Ir. Daan Jansen en B. Bos architecten u..

Kaart & Routeplanner

Route naar Terrein met hunebed D43 in Emmen

Foto's (1)