Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Watertoren in Schoonhoven

Nijverheid Industrie

Bij de Watertoren 25
2871SW Schoonhoven
Zuid Holland

Bouwjaar: 1901
Architect: F.A. de Jongh


Beschrijving van Watertoren

Inleiding Naar ontwerp van F.A. de Jongh in opdracht van de gemeente Schoonhoven ten behoeve van het eerste waterleidingnet in de Krimpenerwaard in 1900-1901 op kruisvormige onderbouw opgetrokken watertoren in romantische deels in neo-Renaissance-, deels in 'chaletstijl' uitgevoerde trant, met een hoogte van vijftig meter en gesitueerd nabij de rivier de Lek, aan de zuidwestzijde van de stad. De geleidelijk uitkragende torenopbouw met ingesnoerde achtzijdige, leien spits heeft inwendig een ijzeren vlakbodem waterreservoir van 150 m3, met een zestienzijdige houten ommanteling. Omschrijving De Schoonhovense WATERTOREN is opgetrokken in baksteen - gemetseld in kruisverband met knipvoegen en afgewisseld door gepleisterde banden, hoekblokken, aanzet- en sluitstenen en consoles, en hardstenen basementen, lateien en dorpels - op een twee lagen tellende onderbouw met de grondvorm van een Grieks kruis, waarin in oorsprong de machinekamer en de machinistenwoning waren ondergebracht, en heeft rondom houten raamkozijnen. De vier smalle armen van de kruisvormige onderbouw - afgeschuind bij de hoeken en aldaar voorzien van smalle ramen en een veld met siermetselwerk - worden gedekt door ver overstekende zadeldaken met leien in maasdekking en elk een geprofileerde schoorsteen midden op de nok. De daken hebben verder gesneden makelaars, rechte windveren, brede bakgoten en worden gesteund door gesneden schoren en boogvormige spanten met balusters. De vier kopgevels hebben beneden bij de zuidzijde (en in oorsprong ook aan de noordzijde) een dubbele beglaasde paneeldeur met lage hardstenen stoep en bij de west- en oostzijde een rechthoekig venster, waarboven telkens een vierruits bovenlicht en een groot in drieën gedeeld halfrond bovenlicht met een van rondboog- naar paraboolvormig verlopende omlijsting van strekken; op de verdieping in de noord- en zuidgevels een dubbele beglaasde paneeldeur met laag bovenlicht en in de oost- en westgevels elk een zesruitsschuifvenster met in siermetselwerk uitgevoerde boogtrommel; in de van uitkragend metselwerk voorziene punttop telkens een rond vierruits-zoldervenster; de zijgevels van de vier armen zijn verder blind. De toren heeft een van achtzijdig via een ronde trommel naar de zestienzijdige ommanteling uitkragende schacht onder achtzijdige spits; de onderste schachtlaag heeft in de zijden boven de afgeschuinde hoeken van de kruisvormige onderbouw telkens een rond vierruitsvenster; de tweede schachtlaag van het octogoon bevat acht zesruitsvensters en geprofileerde natuurstenen kraagstenen; de ronde trommel op de derde schachtlaag is voorzien van een geprofileerde hardstenen lijst, zestien boognissen waarin smalle tweeruits-vensters en diamantkoppen, en uitkragend metselwerk met hardstenen consoles; de zestienzijdige houten ommanteling van het waterreservoir is uitgevoerd in vakwerk met vijf geledingen - met overwegend visgraatsgewijs geplaatste delen en in elk veld twee smalle tweeruitsvensters en een rondboogvenster boven elkaar onder een keperboog - en afgesloten door een brede, licht uitkragende kroonlijst op gesneden consoles. De steile, ingesnoerde spits is voorzien van leien in maasdekking en boven de vier dwars-armen elk een dakkapel met luik, voorzien van sierlijk gesmede gehengen, onder vierzijdige leien spits en piron; het geheel wordt bekroond door een rijk gedetailleerde windvaan op bolvoet. Inwendig zijn de wanden en plafonds witgepleisterd en zijn alle vloeren - uitgezonderd de keldervloer, de halvloer in het midden van de voormalige machinistenwoning en de lekvloer onder het reservoir - uitgevoerd met houten delen. Doorgaand door de centrale ruimten resteert aan de ZO-zijde de grotendeels bewaarde aanvoerpijp en aan NW-de zijde ten dele de afvoerpijp. Op de (van een latere, niet beschermenswaardige tussenvloer voorziene) beneden verdieping, boven de door middel van een ronde put toegankelijke reinwaterkelder, waren in oorsprong de (inmiddels verwijderde) machines en pompen opgesteld; in de noordelijke arm bevindt zich een later aangebrachte traforuimte, van buiten af toegankelijk via een stalen deur; in de oostelijke arm een later aangebrachte ijzeren steektrap naar de voormalige machinistenwoning (in oorsprong van buiten af toegankelijk langs twee gesneden houten buitentrappen, die in 1911 zijn verwijderd), waarvan de stenen middenvloer - met in oorsprong in het midden een ronde opening - wordt gedragen door een in het zicht gelaten krans van ijzeren balken en acht van eenvoudig smeedwerk voorziene consoles. De voormalige machinistenwoning op de eerste verdieping bevat een centrale ronde hal, waarop alle vertrekken uitkomen, met in het midden een rond, sierlijk gesmeed hekwerk rondom de vroegere vloer-opening, en van schijnvoegen en geprofileerde cordonlijst voorziene wanden waarin geprofileerde paneeldeuren en deurnissen; aan de oostzijde een gebogen ijzeren trap met rechte spijlen en bolvormig bekroonde colonetten naar de zolderverdieping. De zuid-arm bevat de vroegere woonkamer met gestuct plafond, voorzien van midden-ornament met rozetmotieven, evenals de kamer in de west-arm, en voorts een schoorsteen met kunststenen mantel en twee wandkasten uit de bouwtijd. In de noord-arm bevindt zich de oorspronkelijke keuken met hoge houten schouw, zinken aanrecht met loden spoelbak en houten onderkasten, dubbelhoge wandkast en voormalig privaat met eenvoudig houten schuifluik als ventilatierooster. De oost-arm heeft evenals de keuken een eenvoudig midden-ornament aan het gestucte plafond. Boven de woonvertrekken bevinden zich de houten bergzolders, toegankelijk via vier lage houten deuren vanuit de ronde hal op de eerste laag van het octogoon, die verder een rechte houten steektrap met gesneden trapstijlen heeft naar de tweede schachtlaag. Aldaar leidt eenzelfde steektrap naar de stenen lekvloer in de ronde trommel, die wordt gedragen door ijzeren liggers waartussen troggewelfjes zijn aangebracht. Daarboven bevindt zich het cilindrische hoogreservoir (dat smaller is dan het destijds gebruikelijke Intze-reservoir en een vlakke bodem heeft), rustend op een stelsel van ijzeren liggers. Het uit geklonken plaat- en hoekijzers samengestelde hoogreservoir heeft een doorsnede van zes meter en is vijf meter hoog; daaromheen tussen de ommantelingswanden twee omgangen met losse planken. Boven het reservoir de zes meter hoge standpijp, voorzien van geklonken ijzeren platen, en aansluitend de houten draagconstructie van de torenspits. Waardering Watertoren met in- en uitwendig grotendeels bewaard gebleven, zeldzame detaillering met combinatie van neo-Renaissancetrant en 'chaletstijl', en met door de bijzondere hoofdvorm sterk sprekend silhouet, van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde en uit oogpunt van industrieel- archeologische waarde; tevens van belang als sluitstuk in het oeuvre van watertorenarchitect F.A. de Jongh. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 452390
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Watertoren Schoonhoven
Watertoren Schoonhoven
Watertoren Schoonhoven
Plaats Schoonhoven
Bouwjaar 1901
Hoogte 50 m
Inhoud 150 m³
Architect(en) F.A. de Jongh
Restauraties 1995
Huidig gebruik zilvergalerie, ateliers
Monumentnummer 452390

De watertoren in Schoonhoven is gebouwd in 1901 naar ontwerp van architect F.A. de Jongh voor het eerste waterleidingnet in de Krimpenerwaard. De 50 m hoge toren heeft een ijzeren vlakbodem waterreservoir met een inhoud van 150 m³. In de torenspits is een 6 m hoge ijzeren standpijp verwerkt waarmee in geval van nood extra druk op het systeem kon worden gezet. De watertoren heeft de status van rijksmonument wegens de architectuur- en cultuurhistorische waarde en is ook van belang als sluitstuk in het oeuvre van watertorenarchitect De Jongh.[1][2]


Tot 1982 diende de watertoren om druk op het Schoonhovense waterleidingnet te zetten. Na een periode van leegstand en verval werd het monument in 1992 voor één gulden gekocht door Stichting Behoud Watertoren Schoonhoven. Deze startte in 1995 een algehele restauratie. In 2006 ging de toren over naar de Vereniging Hendrick de Keyser. Twee jaar later volgde nog een restauratie.[3] In de watertoren is een zilvergalerie gevestigd. Ook bevinden er zich drie ateliers van zilversmeden.

in Polygoonjournaal

Toen het Polygoonjournaal in maart 1974 aandacht besteedde aan rijksmonumenten, liet het ook enkele beelden van de watertoren zien.

Watertoren

Externe link


Monumenten in de buurt van Watertoren in Schoonhoven

Rechthoekig pand onder met pannen gedekt schilddak. Sieranker in de voorgevel

Havenstraat 30
Schoonhoven
Rechthoekig pand onder met pannen gedekt schilddak. Sieranker in de voorgevel, 16e of 17e eeuw.

Pand, gepleisterd met schilddak, voorgevel houten kroonlijst, dat aan de achterzijde aansluit tegen een verminkte puntgevel

Koestraat 6
Schoonhoven
Laat-middeleeuws pand, gepleisterd en met schilddak, dat aan de achterzijde aansluit tegen een verminkte puntgevel. De voorgevel draagt een ..

Pand met klokgevel

Voorhaven 23
Schoonhoven
Pand met klokgevel, 18e eeuw.

Hoekpand met schilddak en gepleisterde noord- en westgevels, waarvan de westelijke een driehoekige bekroning (plm 1860) heeft

Voorhaven 10
Schoonhoven
Hoekpand, waarschijnlijk 16e eeuw, met schilddak en gepleisterde noord- en westgevels, waarvan de westelijke een driehoekige bekroning (plm ..

Pandje met verdieping en schilddak

Voorhaven 8
Schoonhoven
Pandje met verdieping en schilddak, 17e of 18e eeuw. De gepleisterde gevel heeft in het bovenvenster een negenruitsschuifraam.

Kaart & Routeplanner

Route naar Watertoren in Schoonhoven

Foto's (4)