Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Voormalig paleis van Lodewijk Napoleon aan de Drift, heden bibliotheek van de Universiteit Utrecht in Utrecht

Kasteel Buitenplaats

Wittevrouwenstraat 11
3512CS Utrecht
Utrecht

Bouwjaar: 19e eeuw


Beschrijving van Voormalig paleis van Lodewijk Napoleon aan de Drift, heden bibliotheek van de Universiteit Utrecht

Het betreft hier een deel van het voormalige paleis van Koning Lodewijk Napoleon, thans universiteitsbibliotheek, gelegen aan de hoek van de Drift en de Wittevrouwenstraat. Met het voornemen van Utrecht zijn residentie te maken liet Koning Lodewijk Napoleon in 1807 middels nieuwbouw en verbouw een paleis inrichten op de hoek van de Drift en de Wittevrouwenstraat. De panden langs de Drift (vanaf nr. 27) werden voorlopig verbouwd in afwachting van de bouw van een definitieve vleugel op die plaats. Het huis Taets van Amerongen op de hoek van de Keizerstraat onderging eveneens een verbouwing, tot woning van de hofmaarschalk. Verder was er sprake van een complete nieuwbouw; lage dienstgebouwen langs de Wittevrouwenstraat, met daartussen een groot toegangshek, een hofkapel in de zuid-oosthoek van het complex (Langs de Keizerstraat) en tot slot werd de zuidzijde afgesloten door een grote galerij die de balzaal bevatte en twee salons. In het midden bleef een grote bassecour open. Het project werd uitgevoerd door J.D. Zocher Sr. onder oppertoezicht van de Franse architect Jean Thomas Thibault en werd in 1809 opgeleverd. Overigens had de koning inmiddels zijn mening herzien en het stadhuis van Amsterdam betrokken als paleis. De hofkapel, ook wel koningskapel genoemd, werd gebouwd op de hoek van een remonstrantse schuilkerk (sinds 1629). De remonstrantse gemeente kreeg de kapel van het Hieronymusklooster en in de laatste dagen van 1807 werd het kerkje gesloopt. De koning kon een maand later reeds de eerste mis in de nieuwe hofkapel vanuit zijn (met het oog op zijn reumatiek) met glas afgesloten loge bijwonen. In 1858 werd de kapel ingericht tot boekenmagazijn en leeszaal van de universiteitsbibliotheek. Hierbij werden ijzeren galerijen ingebouwd. Aan de zuidzijde werd een muur ingebouwd, waarachter een trap. De balzaal of grote galerij vormt de gepleisterde zuidwand van het complex tussen hofkapel en Drift 27. Het gebouw meet 30 x 10 meter en bevatte de eigenlijke zaal en twee salons. Het gebouw heeft naar de cour een reeks van 16 vensters, geplaatst in nissen, met geprofileerde rondbogen die zich langs de muur voortzetten als bovenlijst van een brede band bij wijze van hoofdgestel. Boven deze vensters bevindt zich een reeks van 16 rondboognissen in overeenkomstige trant. Deze zijn echter aangebracht bij de verhoging van het gebouw met 80 cm, waarmee de inrichting tot boekenmagazijn gepaard ging (na 1817). De Philibertkap werd toen eveneens vervangen door een nieuwe. Het interieur werd gewijzigd doordat de twee scheidingswanden verwijderd werden, waarna de ruimte door houten bogen met hoge boekenkasten in vakken ingedeeld werd. Rond 1850 werd deze onhandige situatie verbeterd door de inbouw van gaanderijen op gietijzeren kolommen. In de cour staat een tijdelijk noodgebouw van de bibliotheek. De poort aan de Wittevrouwenstraat geeft de vroegere toegang tot de cour aan. Ter plaatse stond echter een hek in een veel bredere ingang tussen eenlaags dienstgebouwen, zoals het Corps de Garde. Rond 1835 werden de belendingen, Wittevrouwenstraat 7 en 9, met een verdieping verhoogd en werd de toegang versmald en voorzien van een grote poort in de vorm van een gepleisterde neo-dorische rondboog, aansluitend bij de afschuining van de Corp de Garde en derhalve terugliggend. Van het kadastrale perceel van Wittevrouwenstraat 11 (Gemeente Utrecht sectie A, nr. 2943) komt slechts de plaats van het huis Taets van Amerongen op de hoek van de Wittevrouwenstraat en de Keizerstraat niet voor bescherming aanmerking. Het werd in 1809 verbouwd tot woning van de hofmaarschalk, brandde gedeeltelijk uit in 1814 en werd in 1905 vervangen door een nieuw (neo renaissance) toegangsgebouw der bibliotheek. Het heeft geen verband met het paleis. Evenmin komt voor bescherming in aanmerking de storende tijdelijke bebouwing op de cour. Het complex is van grote historische en kunsthistorische waarde. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 450544
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Paleis van Lodewijk Napoleon
Houtgravure vervaardigd in of na 1807 omtrent de bouw van het paleis.
Houtgravure vervaardigd in of na 1807 omtrent de bouw van het paleis.
Locatie Utrecht, Drift 25-31/
Wittevrouwenstraat 1-11
Oorspr. functie residentie
Start bouw 1807
Bouw gereed 1809
Monumentstatus rijksmonument
gemeentelijk monument
Monumentnummer 36100, 36101, 18388, 18389, 18390, 18391, 450543, 450544
Architect J.D. Zocher Sr.
Deel van de Wittevrouwenstraat ter hoogte van het paleiscomplex met nieuwbouw van latere datum (onder meer de poort dateert uit circa 1834).
Deel van de Wittevrouwenstraat ter hoogte van het paleiscomplex met nieuwbouw van latere datum (onder meer de poort dateert uit circa 1834).
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het Paleis van Lodewijk Napoleon in de Nederlandse stad Utrecht was in het begin van de 19e eeuw de residentie van Lodewijk Napoleon, koning van het Koninkrijk Holland.

Nadat Lodewijk Napoleon in 1806 door zijn broer Napoleon Bonaparte tot koning van het Koninkrijk Holland was benoemd, vestigde hij zich in eerste instantie op Huis ten Bosch in Den Haag. Omdat hem vanwege zijn artritis het klimaat aan de kust niet erg beviel, besloot hij al in 1807 naar Utrecht te verhuizen.

Op de hoek van de Drift en de Wittevrouwenstraat kocht hij naastgelegen panden op waarna binnen enkele maanden een paleis werd gebouwd door J.Th. Thibault en J.D. Zocher Sr. De patriciërshuizen aan de Drift werden samengevoegd en verbouwd, aan de Wittevrouwenstraat werden de lage winkelpanden gesloopt, alleen het Huis Taets van Amerongen op de hoek van de Wittevrouwenstraat en de Rietsteeg (tegenwoordig Keizerstraat) bleef intact.[1] De Driftzijde werd zo de achterkant van het paleis; hier bevond zich nog slechts een personeelsingang. Het geheel, afgezien van het Huis Taets van Amerongen, werd blauw gepleisterd: het eerste voorbeeld van algehele buitenbepleistering in Nederland. Aan de Rietsteeg, de tegenwoordige Keizerstraat, bevond zich de remonstrantse kerk. Deze werd aangekocht en verbouwd tot hofkapel.

In januari 1808 was het complex bewoonbaar. Utrecht zou gedurende zo'n half jaar de hoofdstad zijn van het Koninkrijk Holland. Lodewijk Napoleon heeft uiteindelijk slechts korte tijd gebruikgemaakt van zijn Utrechtse paleis. Reeds in april 1808 nam hij in Amsterdam zijn intrek in het Paleis op de Dam. De bouwwerkzaamheden in Utrecht gingen echter door, en in juli 1808 kwam de koning weer naar de stad en kocht de buitens Oud- en Nieuw-Amelisweerd om deze te verbouwen tot koninklijke buitenplaats. Aan het eind van de maand vertrok hij echter weer, om er daarna nog sporadisch terug te komen. Desalniettemin kreeg de residentie in 1809 nog een balzaal.

In 1810 deed Lodewijk Napoleon afstand van de troon en ging terug naar Frankrijk.

Napoleon Bonaparte en zijn echtgenote gebruikten het Utrechtse paleis in 1811 nog enkele dagen tijdens een bezoek.

In 1814 legde een brand het Huis Taets van Amerongen grotendeels in de as. Het restant werd tot een kleinere woning verbouwd, de rest van het paleis werd opgedeeld in verschillende burelen.

In 1834 werden de gebouwen publiekelijk verkocht. Ze zijn vervolgens onder meer gebruikt voor de huisvesting van het rijks- en gemeentearchief en de Universiteitsbibliotheek Utrecht (tot op heden). Op de plaats van het Huis Taets van Amerongen werd in 1909 een nieuwe bibliotheek gebouwd, en in 1975 werd op de binnenplaats een paviljoen gebouwd dat in 2005 weer gesloopt werd.

Varia

In Utrecht gebruikte Lodewijk Napoleon ook het Paushuize als residentie. Residenties van andere machthebbers in Utrecht waren en zijn Lofen, de burcht Trecht en het Aartsbisschoppelijk Paleis.


Monumenten in de buurt van Voormalig paleis van Lodewijk Napoleon aan de Drift, heden bibliotheek van de Universiteit Utrecht in Utrecht

Pand behorende bij het voormalig paleis van Lodewijk Napoleon

Wittevrouwenstraat 9
Utrecht
Pand tot het Paleiscomplex van de Koning van Holland behorend. 19e eeuws gepleisterd gebouw met rechte kroonlijst.

Pand met klokgevel, serie van 4, vrijwel onversierd

Wittevrouwenstraat 26
Utrecht
Pand met klokgevel, serie van 4, vrijwel onversierd, XVIII.

Pand met klokgevel, serie van vier, vrijwel onversierd

Wittevrouwenstraat 28
Utrecht
Pand met klokgevel, serie van vier, vrijwel onversierd, XVIII.

Pand met klokgevel, serie van vier, vrijwel onversierd

Wittevrouwenstraat 30
Utrecht
Pand met klokgevel, serie van vier, vrijwel onversierd, XVIII.

Pand met klokgevel, serie van vier, vrijwel onversierd

Wittevrouwenstraat 32
Utrecht
Pand met klokgevel, serie van vier, vrijwel onversierd, XVIII.

Kaart & Routeplanner

Route naar Voormalig paleis van Lodewijk Napoleon aan de Drift, heden bibliotheek van de Universiteit Utrecht in Utrecht

Foto's (2)