Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Terrein met hunebed D27 in Borger

Archeologie

Hunebedstraat
9530AA Borger (gemeente Borger Odoorn)
Drenthe

Bouwjaar: Neolithicum 1937 (rest.) 1992 (rest.) 0001 Neolithicum 1937 (rest.) 1992 (rest.)


Beschrijving van Terrein met hunebed D27

Terrein waarin het hunebed D27. Datering: Neolithicum. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 421090
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Hunebed D27
Hunebed Borger vanuit de lucht
De poortstenen aan de zuidkant
Het hunebed in 2000

Hunebed D27 ligt aan de noordoostzijde van Borger in de Nederlandse provincie Drenthe. Vlak bij dit hunebed ligt het, door Aldo van Eyck ontworpen en in 2005 gereedgekomen hunebedcentrum.

Het hunebed D27 bevat 9 dekstenen op 26 draagstenen en 2 sluitstenen en een complete poort met 4 poortstenen en 1 deksteen. 2 keien in de buurt zijn mogelijk kransstenen geweest. De lengte is 22,5 meter. Het is daarmee het grootste hunebed van Nederland.

Tussen Borger en Buinen liggen ook de hunebedden D28 en D29.

Society of Antiquaries

Rond 1870 waren de meeste hunebedden in bezit van de overheid en men besloot deze monumenten 'op te knappen'. Bezorgd om de 'restauraties' die door provincie en lokale overheden werden uitgevoerd, zoals het weggraven van de dekheuvels, stuurde de Society of Antiquaries in 1878 twee Engelse oudheidkundigen naar Drenthe. William Colling Lukis en sir Henry Dryden maakten in de periode van 1 tot 22 juli plattegronden en aangezichten van veertig Drentse hunebedden. Deze tekeningen (met beschrijvingen) waren van ongekend hoog niveau voor Nederlandse begrippen.

Hunebed D27 is weergegeven op Plan XXIV.

Het grote hunebed ligt ten noordoosten van Borger. Het heeft vijfentwintig draagstenen en negen dekstenen. De ingang ligt op het zuiden. Er waren waarschijnlijk oorspronkelijk tien dekstenen. De drie dekstenen aan de oostkant zijn van de draagstenen gegleden, de vierde ligt op de grond. De zevende en achtste deksteen liggen nog in positie. Aan de noordoostelijke kant van het hunebed is nog een deel van de dekheuvel aanwezig. Er werden enkele fragmenten van urnen, zowel onversierd als met ornamenten, gevonden. In 1874 werd een complete urn gevonden op een veld vlakbij dit hunebed[1]. Titia Brongersma vond ook urnen in 1685.

In 2015 werd het werk van de oudheidkundigen uitgegeven. In het Drents Museum was een tentoonstelling over het werk.[2][3]

Poëzie

De geoloog Hartogh Heys van Zouteveen maakte het volgende gedicht op het hunebed van Borger:

"Het hunebed te Borger

Wat machtig hoofd of held rust onder dit gesteente.
vergeten is zijn roem, tot as werd zijn gebeente!
Zijn stam, zijn volk verging; hoe groot wellicht hun faam
In 't grijs verleden was, voor eeuwig is hun naam,
Gelijk ook die van hem, wiens stof hier rust, vergeten!
Nooit zal historie iets van hunne daden weten!
Van hun bestaan, van wat weleer hier is geschied,
Getuigen thans alleen deez' klompen van graniet."
Hermanus Hartogh Heys van Zouteveen (1841-1891)[4]

Titia Brongersma

Gravure van de opgraving van "opgestapelde stenen" in Borger door Titia Brongersma (op 11 juni 1685). Gravure van J. Schijnvoet, 1711
  • Met Pinksteren 1685 bracht de Friese dichteres Titia Brongersma een bezoek aan Jan Laurens (Lentinck), schulte van Borger. Dit bezoek was aanleiding voor Titia om het hunebed te laten opgraven. Tot haar grote verbazing bleek het een oude begraafplaats te zijn en niet een door reuzen "opeengestapelde steenhoop". Het inspireerde haar tot het gedicht Loflied op 't hunebed (1686)
’k Sta als verbaasd deez’ steenmijt aan te schouwen.
’t Schijnt dat weleer het dappere Hunnenschap
daar heeft gewild een denk-plaats op te bouwen
om zo te streven op de eretrap.
Neen, ’t is gestapel waar een drom van reuzen
door wraak gehitst het godendom bestreed,
doch die men zag tot mortel zelfs verkneuzen
door ’t bliksemvuur van Mulciber gesmeed.
Of ’t zijn alleen getorste piramiden,
of tomben, want dit grove berggewas 
besluit in haar gewelfsel van voortijden
nog, als bewijs, geheiligde offer-as.
Neen, ’t is veeleer Natura’s marmeren tempel,
waarin zij wil dat men haar godheid eert,
en aan de voet haars negentallige drempels 
niets anders dan een lofgezang begeert.
Laat Thebe vrij nog pochen op haar muren,
die schier in ’t hoog bereikten ’t wolkgespan,
dit rotsgevaart zal langer kunnen duren.
Geen kracht, hoe groot, haar force kwetsen kan.
Kom nimfjes, en gij Drentse herderreien!
Bepronk met loof dit Borger steenpaleis!
Wil top en kruin met bloemen overspreien.
Schenk aan Natuur daarvan haar deel en eis.
Ik neurie dan met hese en schorre tonen
(’t zij wat het wil) tot roem der wondre grot
een loflied en bereid de eiken kronen,
waarmee ’k bepruik het grote keienslot.

Trivia

  • De bodem van het hunebed is in opdracht van het Hunebedcentrum gescand om te bezien of er zich nog archeologische voorwerpen in de bodem bevinden. Scannen heeft als voordeel, dat het bodemarchief niet wordt verstoord.[5][6] De scan brengt veel nieuwe zaken aan het licht, het hunebed zal daarom nog verder worden onderzocht[7].
  • In 1903 is een dennenbosje nabij het hunebed gekapt, op deze plek werd een Engelse tuin aangelegd[8].
  • In 1907 wordt een subsidie toegekend voor verbetering (legaliseering) en verfraaiing (beplanten met kastanjes) van de weg naar het hunebed[9]
  • In 1908 wordt bekend dat er bordjes in het dorp geplaatst zullen worden, die samen met de opgeknapte weg moeten zorgen voor meer bezoekers[10]

Monumenten in de buurt van Terrein met hunebed D27 in Borger

Schaapskooi uit hout en stro onder met riet gedekt zadeldak

Hunebedstraat 2
Borger (Gemeente Borger Odoorn)
In aanleg mogelijk nog 18e eeuwse of oudere schaapskooi uit hout opgetrokken en gedeeltelijk bekleed met - de gebintstijlen in het zicht lat..

Villa in eclectische stijl (1956-'64: ambtswoning burgemeester)

Hoofdstraat 19
Borger (Gemeente Borger Odoorn)
Inleiding Villa, thans als kantoor (architectenbureau Cor Kalfsbeek) in gebruik, gebouwd in eclectische trant rond 1900 gebouwd. Vanaf 1956..

Hervormde Willibrordkerk

Hoofdstraat 34
Borger (Gemeente Borger Odoorn)
NED. HERV. KERK. Eenvoudig gebouw uit 1826. Inventaris: twee smeedijzeren houders met koperen doopbekkens, koperen kaarsenhouder op de preek..

Toren Willibrordkerk

Hoofdstraat 34
Borger (Gemeente Borger Odoorn)
Toren van de Ned. Herv. Kerk. Vermoedelijk 14e eeuws. Mechanisch smeedijzeren torenuurwerk, circa 1660, later voorzien van electrische opwin..

Hardstenen grafmonument voor Aaldert Stevens in de vorm van een met festoenen versierde obelisk

Hoofdstraat 34
Borger (Gemeente Borger Odoorn)
Op de oude begraafplaats hardstenen grafmonument. Obelisk met festoenen versierd. Laat Lod. XVI.

Kaart & Routeplanner

Route naar Terrein met hunebed D27 in Borger

Foto's (1)