Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Wijnhuistoren in Zutphen

Kerkelijk Gebouw

Groenmarkt 40
7201HZ Zutphen
Gelderland

(3 recensies)

Beschrijving van Wijnhuistoren

WIJNHUISTOREN. Het Wijnhuis, waarvan alleen de toren over is, stond ter plaatse van een veertiende-eeuwse herberg, die in XV stadswijnhuis werd. Het gebouw, zoals dat tot 1863 bewaard bleef, kwam tot stand tussen 1616 en '27; de toren werd voltooid in 1641 door Edmond Hellenraet. In 1863 werd het Wijnhuis geheel vernieuwd met uitzondering van de portiek aan de L. Hofstraat. In 1920 brandde de toren uit, herbouw vond plaats in 1924. Door de oorlogshandelingen in 1945 werd het gebouw met uitzondering van de toren verwoest: de gehavende portiek viel onder de slopershamer. Herbouw van het Wijnhuis voltooid 1954. Van het Hemony-carillon, gegoten in 1642, worden in het museum nog zes klokken bewaard. De toren bestaat uit drie vierkante stenen geledingen met pilasters en rondbogige nissen, bekroond door een balustrade, waarboven een achtkant met vrijstaande hoekzuilen als overgang naar de uurwerkgeleding met wijzerplaten, die een open koepel draagt, waarin het klokkenspel. De bovenste twee geledingen zijn van hout. De voorzijde van de toren aan de Markt heeft een rijk behandelde natuurstenen poort met dubbele, gebosseerde zuilen, zwikvullingen, cartouches met opschriften en een gebroken fronton. Langs de voorgevel van het Wijnhuis trappen met balustrades, die toegang geven tot de toren en de bovenverdieping van het gebouw. In de toren bevindt zich een modern carillon van de fa. Van Bergen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 41486
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen (3)

Wijnhuistoren
5
Recensie door: ()
Het is geen kerkelijk gebouw, en het is dat ook nooit geweest
Wijnhuistoren
4
Recensie door: ()
Wie weet waarom op de wijzerplaat de 4 wordt aangegeven met IIII ipv IV?
Wijnhuistoren
4
Recensie door: ()
Meneer van der Meulen, dit komt misschien vaker wel voor dan niet op platen van die tijd. Heel veel klassieke wijzerplaten met Romeinse cijfers hebben geen "IV" maar een "IIII". Dit komt doordat men om symetrie te creeeren 3 groepen van 4 cijfers wil maken: I, II, III, IIII; V, VI, VII, VIII; IX, X, XI, XII.
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Wijnhuistoren.

De Wijnhuistoren in Zutphen is een voorbeeld van een belfort met klokkenspel. De toren werd tussen 1616 en 1642 gebouwd en is een deel van de herberg "to Vreden", waarvan al voor 1326 sprake is. De oudste bouwfase is nog in de kelder aanwezig en dateert van rond 1300. De functie van Vreden of Het Wijnhuis was naast die van herberg, ook stadswaag, onderkomen van de stadswacht en plaats van openbare aankondigingen van het stadsbestuur.

Geschiedenis

Het gebouw gaat terug op een grafelijk versterkt huis bij de ingang van de ringwalburg uit de 9e tot 12e eeuw. In de 14e eeuw stond er een stenen gebouw dat als herberg dienstdeed: die Taverne Tho Vreden. De naam kan verwijzen naar de oorspronkelijke militaire functie: een bergvrede, een soort motteburcht. In 1420 kocht de stad het gebouw aan. De stad besliste tot verbouwingen en bouwde extra ramen, "gemakken" (middeleeuwse wc's) en een stenen toegangstrap. Op het leien dak kwam een hoge dakruiter die het stadssilhouet mede bepaalde en in 1446 werd daar een uurwerk aan toegevoegd. Er werd steeds vaker gesproken van Het Wijnhuis en het stadsbestuur kwam er vaak bijeen en ontving er belangrijke gasten. Aan het einde van de Spaanse bezettingsjaren was het Wijnhuis en het torentje in verval geraakt. In 1616 contracteerde de stad de Westfaalse steenhouwer Emond Helleraet voor de bouw van een nieuwe toren. Die kwam voor het Wijnhuis aan de marktzijde te staan. De vierkante onderbouw met rijke zandstenen decoraties was enkele jaren later voltooid. Na een bouwstop voltooide Helleraet, die inmiddels stadsbouwmeester was, de toren begin jaren veertig. De achtkantige bovenbouw met zuilen is geïnspireerd op het werk van Hendrick de Keyser, zoals de Zuiderkerkstoren en Westertoren in Amsterdam. In 1644 werd in de toren een carillon gehangen van de gebroeders François en Pierre Hemony. Het werd hun eerste tonaal gestemde carillon en het begin van een zegetocht van hun werk. Het uurwerk werd gemaakt door Jurriaan van Spraeckel. De toren onderging nadien geen wijzigingen. Het uurwerk speelde een belangrijke rol als tijdsbepaling van de Zutphense zonnetijd. Tegenover de toren hing een zonnewijzer aan de gevel van Houtmarkt 51. De komst van de spoorwegen en een nationale tijd in 1864 maakte de zonnewijzer overbodig en het uurwerk van de Wijnhuistoren gaf vanaf dat moment de nationale tijd aan. In dat jaar werd ook het middeleeuwse Wijnhuis herbouwd. In 1920 ging de houten bovenbouw en het carillon grotendeels verloren bij een brand in de toren. Na de restauratie in 1924 werd een nieuw carillon in de toren gehangen. Deze ging verloren door roof door de Duitse bezetter in 1943. Tijdens de bevrijding ging het Wijnhuis, waar vanaf 1903 het museum was gehuisvest, in vlammen op. De toren bleef gespaard. Herbouw van het Wijnhuis volgde in 1955. Het 17e-eeuwse zandstenen bordes in de Lange Hofstraat keerde niet terug. De VVV/ANWB-vestiging Zutphen was er enige tijd gevestigd, later een Italiaans restaurant. Vanaf de zomer van 2016 is de toren te beklimmen.

Externe links


Monumenten in de buurt van Wijnhuistoren in Zutphen

Pand met gepleisterde lijstgevel met verdiepte deurpilasters en in de kroonlijst consoles

Lange Hofstraat 31
Zutphen
Pand met gepleisterde lijstgevel (XVIIId) met verdiepte deurpilasters en in de kroonlijst consoles, Lod. XVI. Hijsbalk.

Pand met lijstgevel met in de bovenverdieping de oorspronkelijke schuiframen

Groenmarkt 36
Zutphen
PAND met lijstgevel (ca.1800) met in de bovenverdieping de oorspronkelijke schuiframen. Hoog schilddak.

Lijstgevel voor huis met schilddak

Groenmarkt 34
Zutphen
Lijstgevel (XVIII B) voor huis met schilddak.

Pand onder schilddak en met gepleisterde gevel onder rechte lijst

Lange Hofstraat 29
Zutphen
Pand onder schilddak en met gepleisterde gevel onder rechte lijst (XIX A). Hijsbalk.

Pand onder hoog dwars zadeldak tussen puntgevels

Groenmarkt 32
Zutphen
PAND (XVI ?) onder hoog dwars zadeldak tussen puntgevels. Gepleisterde lijstgevel (ca.1800 ?)

Kaart & Routeplanner

Route naar Wijnhuistoren in Zutphen

Foto's (30)

Alle 30 foto's weergeven