Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint Walburgskerk - librije in Zutphen

Kerkelijk Gebouw

's Gravenhof 3
7201DN Zutphen
Gelderland

Bouwjaar: 1564

Top 100 monument

Sint Walburgskerk - librije

Zutphen, Sint Walburgskerk, Librije: een bibliotheek bij een kapittel- of parochiekerk was in Nederland op zich geen zeldzaamheid, maar de kwaliteiten van de bewaard gebleven Librije in Zutphen zijn uit meer dan een oogpunt uniek ten noorden van de Alpen. Voor de bouw, die tussen 1561-1564 plaatsvond, dienden oudere boekzalen te Zutphen als voorbeeld, met name die van de Dominicanen en van het klooster Galileeen. In de Librije zijn diverse zeldzame en unieke banden aanwezig, niet alleen van theologische aard, maar ook op andere gebieden als letteren, geschiedenis, rechtsgeleerdheid en studieboeken. Een topstuk wordt gevormd door het exemplaar van Thomas van Aquinos "Summa Secunda secundae", een in houten band gebonden boek van grote zeldzaamheid. De volledige staat van de Librije, de omvang en de oude inventaris (waaronder tien houten lezenaars met laat-gotisch-vroeg renaissancistisch houtsnijwerk) zorgen voor een middeleeuwse atmosfeer, die nog steeds intact is gebleven. De collectie en inventaris bevinden zich in een door ribloze kruisgewelven overdekte ruimte, waarbinnen de vakken door gordelbogen worden gescheiden. Op de pijlers zijn ter hoogte van de geboorte van het gewelf gebeeldhouwde voorstellingen van heiligen, maar ook van karikaturen aangebracht. De bijzondere cultuurhistorische waarde wordt gevormd door de volledigheid van een laat-middeleeuwse collectie boeken en banden, de diverse unieke en zeldzame exemplaren hierin, de aanwezigheid van het authentieke meubilair in een oorspronkelijke ruimte en door de bijzondere historische en wetenschappelijke atmosfeer die door deze factoren is ontstaan.

Beschrijving van Sint Walburgskerk - librije

GROTE OF ST. WALBURGSKERK (Ned.Herv.). In oorsprong romano-gotische kruisbasiliek (XIII) met oudere crypt, van welke kerk de hoofdbeuk, middenkoor en het transept, alsmede de onderste vier geledingen van de toren nog over zijn. XIV B-1427 bouw van een kooromgang met krans van rechthoekige kapellen, even hoog als het middenkoor, Na 1392 raadskapel tegen de oostzijde van het koor gebouwd. Omstreeks midden XV voltooiing van de verbouwing tot hallenkerk door vernieuwing van de zijbeuken. Toren met vijfde geleding verhoogd. XVd kapellen in het verlengde der dwarsschipsarmen gebouwd. Noorderportaal met rijk versierde gevel tot stand gekomen. 1561-'63. Librije. Het middenschip heeft zesdelige, het koor en transept hebben vierdelige kruisgewelven met ronde ribben. In de latere uitbreidingen kruisgewelven met uitzondering van de dwarsschipskapellen en het noorderportaal die stergewelven bezitten. Uitwendig; De toren is bekleed met natuursteen en versierd met getraceerde nissen en lisenen. In de westgevel romano-gotische ingang en daarboven drie lancetvensters. De kerk heeft een schilderachtige bedaking, uit talrijke afzonderlijke kappen bestaand, waarvan die boven de kruising een sierlijk torentje uit 1729 draagt. De toren had aanvankelijk een zeer hoge naaldspits en kreeg na een brand in XVIb, een houten bekroning van twee achtkanten. De kerk is gerestaureerd van 1890-1919 en na oorlogsschade van 1947 tot heden. In 1948 verbrandde de 17e eeuwse torenbekroning, waarbij ook de oude luiklokken verloren gingen. Zeer belangrijke schilderingen in de koorkapellen (ca. 1400 tot XVa) en op de gewelven (XVd-XVIA), gerestaureerd en aangevuld XXa. Inventaris; smeedijzeren grafkroon met jachtvoorstellingen (XV), rijke, koperen doopvont (Gielis van Eynde, 1527); kansel (ca.1670), grafmonument Van Heeckeren (1706); een romaanse (ca.1200) en vele latere zerken en in de librye kostbare verzameling handschriften en incunabelen op authentieke 16e eeuwse lezenaars. a. Hoofdorgel. Van oorsprong orgel met Hoofdwerk, Rugwerk en vrij Pedaal, in 1643 gemaakt door H.H. Baeder. In 1813 ingrijpend gewijzigd door J.W. Timpe. Ombouw van de Hoofdkas tot een orgel met Hoofdwerk, Bovenwerk, Rugwerk en vrij Pedaal. b. Kabinetorgel, in 1813 gemaakt door J.A. Hillebrand. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 41195
Laatste wijziging: 2015-01-12 19:49:54.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Walburgiskerk
Walburgiskerk
Walburgiskerk
Plaats Zutphen
Gebouwd in 13e-16e eeuw
Gewijd aan Walburga
Monumentnummer  41195
Architectuur
Toren Hoogte 76 m
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Walburgiskerk, plaatselijk bekend als Walburgkerk, is een kerk aan het 's-Gravenhof in Zutphen waarvan het oudste deel uit de 11e eeuw dateert. De huidige kerk dateert voor het grootste deel uit de eerste helft van 13e eeuw; sinds de 16e eeuw heeft ze haar hedendaagse uiterlijk.

Geschiedenis

Middeleeuwen

Het elfde-eeuwse oudste deel van de kerk was eerst gewijd aan zowel Petrus als Walburga, maar de eerste verdween in de loop van de 12e eeuw uit beeld. Tot ca. 1250 was de Walburgiskerk de enige parochiekerk van Zutphen tot de Nieuwstadskerk werd gesticht.

Renaissance

De toren heeft een hoogte van 76 meter, maar was tot 1600 117 meter hoog. Hiermee was de toren hoger dan de Dom van Utrecht.

Bij de kerk is de Librije, een oude kettingbibliotheek, een van de drie resterende in Europa uit 1561 gevestigd. Sinds 1591 is de Sint Walburgiskerk een protestantse kerk. Na de overdracht van de kerk aan de protestanten in 1591 sloopte men in 1595 het gewelf van de crypte, waarna de vloer werd geëgaliseerd.

Achttiende tot en met twintigste eeuw

Het dakruitertje op het hoogkoor werd in 1729 geplaatst, en is in 1981 vernieuwd. Het Zuiderportaal werd in 1888-'92 hersteld en gedeeltelijk vernieuwd.

De kerk onderging tussen 1890 en 1919 een eerste restauratie, onder leiding van B. Peteri en na 1894 van de architect H.A. Ezerman, met P.J.H. Cuypers als adviseur. De in 1945 opgelopen zware schade werd hersteld bij de restauratie in 1948-'62. Op 30 maart 1948 brandde de torenspits, de peperbus uit 1633, af. Na decennia van discussie over de nieuwe bekroning van de toren werd in 1968 de oude peperbus hersteld. In de jaren 1979-'98 volgde een op het interieur gerichte restauratie. Het Zuiderportaal is in 1992 opnieuw hersteld.[1]
De Walburgiskerk was eigendom van de Hervormde Gemeente, maar werd in juli 2016 overgedragen aan de Stichting Oude Gelderse Kerken (SOGK). De stichting Walburgiskerk Zutphen (www.walburgiskerk.nl) is verantwoordelijk voor de exploitatie. In de zomer wordt tijdens de dienst op zondag en bij veel concerten het Baderorgel bespeeld (www.baderorgel.nl).

Inventaris

Literatuur

  • Groothedde, M. (red.) (1999). De Sint-Walburgiskerk in Zutphen. Momenten uit de geschiedenis van een middeleeuwse kerk. Zutphen: Walburg Pers

Externe links


Monumenten in de buurt van Sint Walburgskerk - librije in Zutphen

Broederenkerk

Kerkhof 3
Zutphen
BROEDERENKERK (Ned.Herv.). Belangrijke, vroeg-gotische kerk van het in 1293 gestichte Dominicanenklooster (XIVa), bestaande uit een driebeuk..

Nederzettingsresten uit de romeinse en merovingische tijd

's Gravenhof
Zutphen
Nederzettingsresten uit de Romeinse en Merovingische Tijd.

Hoog pand met aan drie zijden omlopend schilddak

Kerkhof 8
Zutphen
Hoog pand (XIX A ?) met aan drie zijden omlopend schilddak. In voor- en achtergevel schuiframen uit de bouwtijd. Nr 8 heeft een deur met "sp..

Pakhuisje onder zadeldak achter doorlopend tot het muurhuis

Kerkhof 16
Zutphen
Pakhuisje onder zadeldak (XIX A), achter doorlopend tot het muurhuis.

Huis onder schilddak

Kerkhof 4
Zutphen
Huis (XVI ?) onder schilddak. In de gepleisterde voorgevel schuiframen in de verdieping.

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint Walburgskerk - librije in Zutphen