Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Grote of Sint-Gertrudiskerk, sacristie/voormalige Latijnse school in Workum

Kerkelijk Gebouw

Merk 5
8711CL Workum (gemeente Súdwest Fryslân)
Friesland

Bouwjaar: 16e eeuw 1946-1951 (restauratie) 1600 16e eeuw 1946-1951 (restauratie)
Architect: J. de Meijer (rest.) Meijer 1951 J. de Meijer (rest.)


Beschrijving van Grote of Sint-Gertrudiskerk, sacristie/voormalige Latijnse school

Sacristie. Tegen de zuidkant van het koor van de St.Gertrudis aangebouwde 16e-eeuwse sacristie. Het gebouw deed in de 17e eeuw dienst als Latijnse school en werd in de jaren 1946 tot 1951 op grond van de aangetroffen bouwsporen naar de toen heersende opvattingen (terug)gerestaureerd. Rechthoekig gebouw met verdieping, opgetrokken uit rode en gele baksteen van groot formaat en gedekt door een met blauwe pannen belegd zadeldak met brede goot en aardig geprofileerde schoorsteen tegen gothische puntgevel met spaarvelden. In de rechterzijgevel twee rijen van vier bakstenen kruiskozijnen met luiken; in de kopgevel twee gekoppelde kruiskozijnen met luiken; in de linkerzijgevel op de beganegrond een deur met geprofileerd kalf en een kruiskozijn met luiken en op de verdieping twee dito kruiskozijnen. Inwendig zijn nog van belang de balklaag met moer- en kinderbinten en een eenvoudig geprofileerde zandstenen schouw. 16e-eeuwse sacristie van algemeen architectuur- en cultuurhistorisch belang wegens -ouderdom -het typisch Friese materiaalgebruik -de vroegere functies van sacristie en Latijnse school -de restauratie-opvattingen van de jaren veertig-vijftig die in het gebouw worden weerspiegeld (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 408808
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Grote of Sint-Gertrudiskerk
Grote of Sint-Gertrudiskerk anno 2011
Grote of Sint-Gertrudiskerk anno 2011
Plaats Workum
Gebouwd in 15e en 16e eeuw
Gewijd aan Gertrudis van Nijvel
Monumentnummer  39458
Architectuur
Toren eind 15e eeuw
Portaal  Portaalicoon   Christendom
De kerk gezien vanaf het kerkenpad, de Tillefonne (2011)

De Grote of Sint-Gertrudiskerk in de Friese plaats Workum is een driebeukige hallenkerk.

Beschrijving

De laatgotische kerk van Workum ontstond eind 15e eeuw (1480) door uitbreiding met een koor van de eenbeukige voorganger van deze kerk.[1]. Deze kerk was gewijd aan de heilige Gertrudis, dochter van Pepijn de Oudere. Kort hierna werden ook transept gebouwd. Rond 1515 werd begonnen met de vervanging van het oude eenbeukige schip door het huidige driebeukige hallenschip. Het werk ondervond stagnatie in deze voor Friesland onrustige periode vanwege de strijd tussen de Schieringers en de Vetkopers. In 1523 werden de werkzaamheden hervat. Uiteindelijk besloot men in 1560 het westelijk gedeelte van het schip niet af te bouwen. Dit onvoltooide gedeelte werd tot de restauratie van 1939-1951 afgesloten met een houten westgevel. Bij deze restauratie zijn delen van het oorspronkelijke interieur verloren gegaan. Tegen de zuidoostelijke zijde werd tussen koor en transept een sacristie gebouwd, die tevens dienst heeft gedaan als de Latijnse School van Workum.

De vrijstaande kerktoren werd eveneens na 1523 gebouwd, maar bleef ook onvoltooid. Wel werd in 1613 een bekroning met een uivormige koepel op de tweede geleding van de toren aangebracht. In de toren hangen twee luidklokken. In 2007 brak van een van deze klokken de gietijzeren klepel af. Het renaissance-koorhek is in 1569 gemaakt door Claes Thiebbes, de barokke preekstoel dateert uit 1718 en is vervaardigd door Gerbrandus van der Haven. Op deze preekstoel zijn vijf Bijbelse voorstellingen afgebeeld. Bij de restauratie in de periode 1939 tot 1951 heeft ook de beeldhouwer Tjipke Visser uit Workum beeldhouwwerk voor de kerk vervaardigd, waaronder een doopvont met Bijbelse voorstellingen.

Het kerkorgel werd in 1697 gebouwd door Jan Harmensz. Camp, die ook een aandeel had in de bouw van het orgel van de Grote Kerk van het naburige Hindeloopen. Het tweeklaviers instrument met 19 registers bestaat uit hoofdwerk, rugpositief en aangehangen pedaal en is in 1981 gerestaureerd door de orgelbouwersfirma Flentrop. De kerk heeft ook een kabinetorgel, dat in 1784 is vervaardigd door Pieter Künckel en van 1934 tot 2005 in de voormalige Eikstraatkerk in Hoorn heeft gestaan. Het heeft twee klavieren, 11 registers en een aangehangen pedaal.

In het interieur van de kerk bevinden zich oude grafzerken (waarvan de oudste uit 1523 dateert), rouwkassen en een reeks beschilderde gildebaren, afkomstig uit Workum en één uit Hindeloopen. Op deze baren worden de activiteiten uitgebeeld van de schippers, grootschippers, apothekers, chirurgijns, landbouwers, zilversmeden en timmerlieden.[2]

De kerk, de sacristie (Latijnse school) en de toren zijn erkend als rijksmonument. In 2010 is een nieuwe renovatie van de kerk gestart. Het dak (kapconstructie en leibedekking) en de glas-in-loodramen worden gerestaureerd.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Grote of Sint-Gertrudiskerk, sacristie/voormalige Latijnse school in Workum

Grote of Sint-Gertrudiskerk

Merk 5
Workum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Ned.Herv.Kerk. Van het driebeukige in hout overwelfde schip zijn slechts twee en een halve travee voltooid benevens het dwarspand. Bij de ..

Hotel Voorm. Hotel De Wijnberg

Merk 3
Workum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Vijf traveeën breed pand onder schilddak met hoekschoorstenen met borden. Omlijste ingang; op de verdieping zesruitsvensters.

Waag De Waag

Merk 4
Workum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Waag. Ten noorden van de kerk vrijstaand rechthoekig gebouw onder tentdak in 1650 opgetrokken. Aan geprofileerde dagkanten van vensters- e..

Grote of Sint-Gertrudiskerk, toren

Merk 5
Workum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Toren. Eveneens onvoltooid bouwwerk van twee geledingen naar het Utrechtse schema opgetrokken. Bekroning met open koepeltje 1613. Klokkestoe..

Vier diaconiewoningen onder doorgaand zadeldak

Skil 9
Workum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Vier diaconiewoningen aan het kerkplein onder doorgaand zadeldak. Elk der woningen heeft een deur in het midden en vertrekken ter weerszijd..

Kaart & Routeplanner

Route naar Grote of Sint-Gertrudiskerk, sacristie/voormalige Latijnse school in Workum