Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Station Den Haag Hollands Spoor: hoofdgebouw in 's Gravenhage

Gebouw

Stationsplein 40
2515BV 's Gravenhage
Zuid Holland

Bouwjaar: 1891-93 1891 1891-93
Architect: D. Margadant Margadant, Dirk D. Margadant


Beschrijving van Station Den Haag Hollands Spoor: hoofdgebouw

HOOFDGEBOUW. Het uit drie verschillende bouwvolumes samengestelde hoofdgebouw (1891-93) is opgetrokken in rode baksteen met rijkelijke toepassing van graniet en zandsteen voor de plint, ornamentele Renaissancistische en sculpturale details. Naast het drie bouwlagen en kapverdieping tellende middendeel, waarbij ter hoogte van de eerste verdieping de Ionische orde is toegepast en bij de tweede verdieping de Composiete orde, bestaat het hoofdgebouw uit een twee bouwlagen en vijf vensterassen tellende rechtervleugel en een kortere tot Koninklijk Paviljoen bestemde linkervleugel, die als monumentnummer 407995 afzonderlijk is beschreven. Het onder samenstel van leien mansardekappen gebouwde, vijf assen brede middendeel heeft nog de oorspronkelijke doorgaande ijzeren luifel met sierlijk gesmede ornamenten over de volle breedte van de voorgevel boven de drie ingangen naar de reizigershal, bevat voorts een rijk bewerkte topgevel met stationsklok in het midden en een fries met inscriptie 'HOLLANDSCHE IJZEREN SPOORWEGMAATSCHAPPIJ' boven de drie grote rondboogvensters op de eerste verdieping en wordt geflankeerd door twee als hoektorens behandelde zijrisalieten met leien koepeldaken en houten lantaarns. In de zwikken bij de van stenen onderverdelingen voorziene rondboogvensters in het midden en boven de recht afgesloten vensters van de zijrisalieten allegorische reliëfs met voorstellingen van de Wetenschap, Handel, Nijverheid en Kunst, respectievelijk de Energie tussen hemel en aarde, en de Stoomkracht tussen water en vuur, alle vervaardigd door de Amsterdamse firma Van den Bossche en Crevels, evenals de overige reliëfs. De telkens gekoppelde, kleine rondboogvensters van de tweede verdieping hebben alle deelzuiltjes; boven en naast de flankerende pilasters zijn in het middendeel zes kleine en twee grotere rozetstenen aangebracht. Het middendeel wordt verder afgesloten door een omlopende, gekorniste kroonlijst met voluten. De door een aedicula bekroonde middentopgevel bevat voorts nog een reliëf met het toenmalig spoorweg-embleem: een gevleugeld wiel, alsmede halfzuilen, hoofdgestellen, zijvoluten en obelisken. De zijrisalieten hebben boven de gekoppelde tweede verdiepingvensters gebeeldhouwde festoenen; de koepeldaken hebben voorts elk aan de voorzijde en zijgevel een dakkapel met boogvenster, halfzuilen, voluten, fronton en obelisk, alsmede een achtzijdige, opengewerkte lantaarn met sierbekroning. De twee bouwlagen tellende gevel aan de perronzijde heeft op de verdieping dubbelvensters met deelzuil van de Ionische orde en beneden - ter verlichting van de vide van de reizigershal - grote rondboogvensters met natuurstenen geprofileerde omlijsting en sluitstenen; bij de hoeken rusticablokken. Inwendig is de dubbelhoge reizigershal meermalen gewijzigd; de oorspronkelijke door de Haagse firma Rozenburg vervaardigde tegeltableaux met voorstellingen van de Oude en Nieuwe Tijd zijn daarbij verwijderd. De soberder uitgevoerde rechterzijvleugel, in oorsprong bestemd voor dienstruimten, heeft rechts een zijrisaliet met rusticahoekblokken en een natuurstenen dakkapel met halfzuilen, obelisken en aedicula-bekroning. De door geprofileerde lijsten afgesloten rondboogvensters op de beganegrond hebben een houten onderverdeling; in de tweede travee is een dubbele paneeldeur aangebracht. Boven de natuurstenen cordonlijst door Ionische pilasters en frontons omlijste vierlichtvensters, waarbij boven het venster in de zijrisaliet een allegorisch reliëf is aangebracht met Caritas-voorstelling. Boven de gekorniste, omlopende kroonlijst een viertal kleine dakkapellen met frontons. De achtergevel heeft grote rondboogvensters voorzien van geprofileerde natuurstenen omlijstingen met sluitstenen; boven de ingang een driehoekig fronton. Complex-onderdeel van algemeen belang wegens architectuur-, kunst- en cultuurhistorische waarden. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 407956
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
    Den Haag HS   
De voorzijde van het station.
De voorzijde van het station.
Plaats Den Haag
Afkorting Gv
Opening 6 december 1843
Perrons 3
Perronsporen 5
Spoorlijn(en) Oude Lijn
Tramlijn(en)  1   9   11   12   15   16   17 
Stadsbus 22 | 26 | 27 | 29
Nachtbus N3 | N5
Vervoerders
- Treinvervoerder NS
NS International
- Tramvervoerder HTM
- Busvervoerder HTMbuzz
Reizigers 37.124 (2016)[1] per dag
Coördinaten 52° 4′ NB, 4° 19′ OL
Externe link  NS-stationsinformatie
Station Den Haag HS (Randstad (gebied))
Station Den Haag HS
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

Station Den Haag HS (Station Hollands Spoor) is het oudste station van Den Haag. De naam van het station is ontleend aan de vroegere Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM). Het is het tweede hoofdstation van Den Haag en is in tegenstelling tot Station Den Haag Centraal geen kopstation. Alle treinen naar en van Rotterdam en verder stoppen er.

Geschiedenis

Het station werd geopend in 1843 toen de Oude Lijn van de HIJSM vanuit Amsterdam van Leiden naar Den Haag werd doorgetrokken. In 1847 werd de lijn verlengd naar Rotterdam. Het station ligt in de Stationsbuurt, welke wijk zijn naam te danken heeft aan het station. Met de term Hollands Spoor wordt dit station bedoeld, niet zozeer de spoorlijn of de voormalige spoorwegmaatschappij.

De perrons en overkapping

In 1870 opende de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij een tweede station voor de verbinding van Den Haag naar Gouda en Utrecht. Dit station kwam aan een andere zijde van het centrum te liggen.

Sindsdien bestaat de situatie dat Den Haag twee hoofdstations heeft: Hollands Spoor en Rhijnspoor (later Staatsspoor, thans Den Haag Centraal). De treinen van Amsterdam naar Rotterdam en verder, stoppen nog steeds op Den Haag HS en niet op Den Haag Centraal, omdat ze daar zouden moeten kopmaken. Dat deden alleen de nachttreinen. Deze stoppen sinds de dienstregeling van 2009 weer op station Den Haag HS, in plaats van de stop op station Den Haag Centraal.

Het station werd buiten de bebouwde kom aangelegd. Daardoor kwam het station Hollands Spoor te liggen op het grondgebied van Rijswijk. Een paar jaar later werd dit Haags grondgebied.

Het oorspronkelijke stationsgebouw uit 1843 werd in 1891 vervangen door een nieuw gebouw naar een ontwerp van architect Dirk Margadant, dat nog steeds in gebruik is. Tevens kwam de spoorbaan op een verhoogd niveau te liggen.

Sinds 1893 heeft het station een koninklijke wachtkamer (met beeldhouwwerk van Atelier Van den Bossche en Crevels), die niet meer in gebruik is. Deze typisch 19e-eeuwse wachtkamer heeft een eigen luifel links van de hoofdingang.

Toestand na de brand

In 1907 kwam aan de noordzijde een uitbreiding tot stand voor de treinen van de in 1908 geopende Hofpleinlijn naar Rotterdam Hofplein en Scheveningen: twee kopsporen (spoor 7 en 8) en een overkapping met toegang vanaf de straat. In 1975 werd het eindpunt van deze lijn verplaatst naar het nieuwe Centraal Station. Spoor 8 werd al voor 1975 opgebroken, spoor 7 daarna. Midden jaren negentig werd tijdens de renovatie van het station ook de perronoverkapping boven de voormalige ZHESM-sporen gesloopt.

Elektrische treinen kwamen in Den Haag HS vanaf 1908, toen de ZHESM-dienst naar Rotterdam Hofplein van start ging. In 1927 werd de treindienst op de Oude Lijn naar Leiden en Rotterdam elektrisch.

Op het Stationsplein aan de voorzijde ligt een tramstation en aan de achterzijde in de Waldorpstraat zijn de bushaltes gesitueerd.

In de nacht van 14 op 15 oktober 1989, kort na een restauratie, werd door een inbreker brand gesticht in de stationsrestauratie. De brand verwoestte het perrongebouw en een deel van de perronkap[2]. Het gebouw werd later in historische staat hersteld.

In 2010 heeft een grondige renovatie van het monumentale perrongebouw plaatsgevonden.

Tramhaltes en stationsomgeving

Den Haag HS, ingang Waldorpstraat

Van oudsher is het station een tramknooppunt. De HIJSM wilde een eigen spoorverbinding met Scheveningen hebben en in 1886 werd een stoomtramlijn geopend, de latere tramlijn 11. Deze stoomtram had een eigen overdekte kopeindpunt naast het station. Deze stoomtram en latere elektrische tram had een aansluiting op de treinsporen voor het goederenverkeer. Op het Stationsplein voor het station hebben altijd al vele tramlijnen gereden.

In 2000 is de tramtunnel onder de treinsporen geopend waardoor nu veel tramlijnen rechtstreeks het station kunnen bedienen. De vroegere tramsporen in de Parallelweg zijn verplaatst naar een viaduct naast de spoorweg. De trams naar HS die niet van de tramtunnel komen worden kruisingvrij boven tramtunnelaansluitsporen geleid. Op het Stationsplein zijn in verband met de tramtunnel de tramperrons heringericht. De twee halteperrons richting tunnel en voorstad (lijn 9) liggen aan de rechterkant van de hoofdingang terwijl de twee halteperrons in de stadsrichting aan de linkerkant van de hoofdingang gelegen zijn. De tramlijnen 11 en 12 hebben een eigen keerlus met een wacht- en vertrekhalte op het Rijswijkseplein en een halte Station Hollands Spoor op het Stationsplein naast het station.

De nieuwe tophalte

De gemeente heeft een herinrichtingsplan[3] goedgekeurd voor een "tophalte" op het Stationsplein. De Parallelweg heeft eenrichtingsverkeer gekregen en de enige buslijn, buslijn 18 aan het Stationsplein, is verplaatst naar de achterkant van het station, bij buslijn 26, aan de Waldorpstraat. De wijk aan de stadskant van het station is de laatste tijd verloederd en de gemeente wil de hele wijk een opfrisbeurt geven. De onaantrekkelijke looproute naar de binnenstad is reeds verbeterd.

Aan de andere kant van het station zijn er ruimtelijk ontwikkelingen: De Haagse Hogeschool, MegaStores, kantoorgebouwen, diverse horecagelegenheden met terras en een aantrekkelijk ingerichte plein met waterpartijen. Bij het vroegere postsorteercentrum (die zijn eigen sporen en laadperron had) is een sport- en winkelcentrum gekomen met klimmuur en duikopleidingfaciliteiten. Deze nieuwe wijk is vanaf de Waldorpstraat verbonden met het Stationsplein via een voetgangers- en fietserstunnel onder de treinsporen, die rechtstreeks toegang geeft via trappen naar de treinperrons. De oorspronkelijke voetgangerstunnel vanaf de hoofdingang naar de treinperrons, wordt doorgetrokken naar de Waldorpstraat, waar eveneens een stationsentree is gepland.

Treinen

Het station wordt in de dienstregeling 2018 door de volgende treinseries bediend:

Hollands Spoor in 1940
de in de jaren '90 gesloopte ZHESM aanbouw aan noordwestzijde (4 maart 1991)
Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
1100 Intercity Den Haag CentraalDen Haag HSDelftRotterdam CentraalBredaTilburgEindhoven Stopt niet in Schiedam Centrum en Rotterdam Blaak; via HSL.
1400 Intercity Utrecht CentraalAmsterdam CentraalSchiphol AirportDen Haag HSRotterdam Centraal Nachtnet. De treinserie 21400 voor de trajectverlengingen Rotterdam Centraal – Eindhoven en Utrecht Centraal – Eindhoven rijden uitsluitend in de nachten volgend op vrijdag en zaterdag. In het eerste deel van de nachten volgend op woensdag en donderdag stopt de trein in Gouda in plaats van Delft. Daarnaast worden bussen ingezet op het traject Rotterdam Centraal – Delft – Den Haag HS.
2200 Intercity Amsterdam CentraalAmsterdam SloterdijkHaarlemLeiden CentraalDen Haag HSDelftRotterdam CentraalDordrechtRoosendaalVlissingen Vormt tussen Amsterdam Centraal en Leiden Centraal een kwartierdienst met serie 2100. Vormt tussen Leiden Centraal en Dordrecht een kwartierdienst met serie 2400. In de spits vanaf/tot Roosendaal gecombineerd met serie 12200.
2400 Intercity Lelystad CentrumAlmere CentrumAmsterdam ZuidSchiphol AirportLeiden CentraalDen Haag HSDelftRotterdam CentraalDordrecht Rijdt niet na 22:00 uur. Vormt tussen Lelystad Centrum en Leiden Centraal een scheve kwartierdienst met de series 700/1800. Vormt tussen Leiden Centraal en Dordrecht een kwartierdienst met de serie 2200.
5000 Sprinter Den Haag CentraalDen Haag HSDelftRotterdam CentraalDordrecht Rijdt niet 's avonds na 20:00 en in het weekend. Vormt tot 20:00 een kwartierdienst met de 5100.
5100 Sprinter Den Haag CentraalDen Haag HSDelftRotterdam CentraalDordrecht Vormt tot 20:00 een kwartierdienst met de 5000.
9200

IC 35

Intercity direct (NS International) Amsterdam CentraalSchiphol AirportDen Haag HSRotterdam CentraalBredaAntwerpen-CentraalMechelenBrussel-CentraalBrussel-Zuid/Midi Vier keer per dag van/naar Den Haag HS. Via HSL

Sinds 11 december 2011 dient men voor reizen naar o.a. Den Haag Mariahoeve in station Den Haag Laan van NOI over te stappen.

Tram-/Buslijnen

De volgende tram-/buslijnen van HTM/HTMbuzz (Stadsdienst Den Haag) stoppen op Station Hollands Spoor: A/B en C/D zijn eilandperrons waarbij bij de B en D aan de linkerzijde van de trams wordt in- en uitgestapt. (tweerichtingstrams)

Voorzijde van het station (Stationsplein)
Perron Lijn Bestemming Via Opmerkingen
A  1  Delft Tanthof Laakkwartier, Rijswijk, Hoornbrug, Broekpolder, Spoorzone Delft, Delft Station, De Hoven Passage
 11  Scheveningen Haven - Strand Schilderswijk, Haagse Markt, Transvaalkwartier, Regentessekwartier, Statenkwartier
 12  Duindorp Schilderswijk, Haagse Markt, Transvaalkwartier, Valkenboskwartier, Bomenbuurt, Segbroek, Vogelwijk
 16  Wateringen Laakkwartier, Spoorwijk, Station Moerwijk, Moerwijk, Winkelcentrum Leyweg, Morgenstond, Hoge Veld, Wateringse Veld
B  9  Vrederust Zuiderpark, Moerwijk, Winkelcentrum Leyweg, Morgenstond
 17  Wateringen Laakkwartier, Spoorwijk, Plaspoelpolder, Rijswijk Station, In de Bogaard, Eikelenburg, Wateringse Veld
C  1  Scheveningen Noorderstrand Bierkade, Centrum, Kneuterdijk, Plein 1813, Javastraat, Vredespaleis, World Forum, Statenkwartier, Kurhaus
 11  Rijswijkseplein
 12  Rijswijkseplein
 16  Statenkwartier Bierkade, Kalvermarkt-Stadhuis, Centraal Station, Korte Voorhout, Buitenhof, Centrum, Zeeheldenkwartier, Gemeentemuseum/Museon
D  9  Scheveningen Noorderstrand Bierkade, Kalvermarkt-Stadhuis, Centraal Station, Malieveld, Koninginnegracht, Madurodam, Westbroekpark, Circustheater, Kurhaus
Madurodam Bierkade, Kalvermarkt-Stadhuis, Centraal Station, Malieveld, Koninginnegracht Spitslijn.
 17  Centraal Station Rijswijkseplein
Achterzijde van het station (Waldorpstraat)
22 Rijswijk de Schilp Megastores, Laakkwartier, Rijswijk Station, In de Bogaard, Steenvoorde
26 Kijkduin Megastores, Laakkwartier, Station Moerwijk, Zuiderpark, Leyenburg, Loosduinen, Ockenburg
27 Randveen Haagse markt, Winkelcentrum Leyweg Spitslijn.
29 Rijswijk Station Megastores, Laakkwartier Rijdt allen in de middagspits.
22 Duindorp Centraal Station, Centrum, Kneuterdijk, Plein 1813, Javastraat, Madurodam, Kurhaus, Scheveningen
26 Voorburg Station Binckhorst Rijdt in de avond en het weekend tot Station Hollands Spoor.
27 Station Mariahoeve Centraal Station, Haagse Hout, Mariahoeve Spitslijn.
29 Oude Waalsdorperweg Centraal Station, Malieveld, Benoordenhout, HMC Bronovo Rijdt allen in de ochtendpits.
N3 Centrum (Buitenhof) HTM Nachtbuzz, rijdt op vrijdag- en zaterdagnacht.
Stopt de Rijswijkseweg (als haltenaam: Rijswijkseplein/Station HS)
 15  Centraal Station Bierkade, Centrum, Buitenhof, Korte Voorhout
Nootdorp Laakkwartier, Rijswijk, Hoornbrug, Broekpolder, P+R Hoornwijck, Ypenburg
N5 Ypenburg/Nootdorp/Delft Jonckbloetplein, Rijswijk, Ypenburg, Nootdorp, Pijnacker, Delfgauw, Delft Station HTM Nachtbuzz, rijdt op vrijdag- en zaterdagnacht.

Externe links


Monumenten in de buurt van Station Den Haag Hollands Spoor: hoofdgebouw in 's Gravenhage

Station Den Haag Hollands Spoor: ..

Stationsplein 40
's Gravenhage
Vierbeukige perronoverkapping of treinhal. Aansluitend aan het hoofdgebouw en de perrongebouwen is in twee fasen een reeks van vier evenwij..

Koninklijk Paviljoen (Station HS)

Stationsplein 49
's Gravenhage
Koninklijk Paviljoen. Het als linkervleugel van het hoofdgebouw opgetrokken Koninklijk Paviljoen (1891-93), bestaande uit een vestibule met..

Station Den Haag Hollands Spoor: Rijtuigoverkapping

Stationsplein 28
's Gravenhage
Rijtuig-overkapping. In 1887 naar de huidige plaats, tegen de rechtervleugel van het hoofdgebouw aan het Stationsplein, verplaatste overkap..

Station Den Haag Hollands Spoor: Perrongebouw B

Stationsplein 40
's Gravenhage
Perrongebouw B. Midden op het langgerekte eilandperron gesitueerd perrongebouw B, in oorsprong bestemd als wacht- en restauratieruimte voor..

Station Den Haag Hollands Spoor: Perrongebouw A

Stationsplein 44
's Gravenhage
Perrongebouw A. Op het langgerekte eilandperron aan de Leidse zijde gesitueerd perrongebouw A, bestemd als dienstgebouw en uitgevoerd in ne..

Kaart & Routeplanner


Foto's (32)

Alle 32 foto's weergeven