Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Landgoed De Breul: landhuis in Zeist

Kasteel Buitenplaats

Driebergseweg 17
3708JA Zeist
Utrecht

Bouwjaar: 1926-1928
Architect: J.W. Hanrath


Beschrijving van Landgoed De Breul: landhuis

HOOFDGEBOUW. Ten dele onderkelderd huis op polyform grondplan, de op souterrain-niveau geplaatste ingang aan achterzijde (NO-zijde), met twee verdiepingen en verspringend plat dak. In zijn huidige aanzien dateert het huis uit de jaren 1926-1928 en is tot stand gekomen naar plannen van de architect J.W. Hanrath, die in opdracht van de toenmalige eigenaar S. May het huis verbouwde. Dit huis dateerde in oorsprong uit het tweede of derde decennium van de 19e eeuw en bestond uit een gepleisterd huis met aan de voorzijde (NW-zijde) een halfronde colonnade met bovenbouw, centraal in het verder rechthoekige een verdieping hoge bouwlichaam. Aan de achterzijde was een drie- of meerzijdig uitgebouwde ingangspartij gerealiseerd (vgl. Kadastraal Minuutplan Gemeente Zeist nr. E1832). In de tweede helft van de 19e eeuw werd dit huis met een verdieping verhoogd. De globale grondvorm van het 19e-eeuwse huis - een rechthoekig bouwlichaam met een centraal respectievelijk aan de voor- en achterzijde gelegen halfronde uitbouw en uitgebouwde veelzijdige ingangspartij - is tot op heden in huis De Breul herkenbaar gebleven. Onder leiding van Hanrath werd het gebouw van bakstenen gevelopstanden voorzien. De opengewerkte balustrade boven op het dak werd met baksteen dichtgemetseld tot een hoofdgestel met fries en geprofileerde kroonlijst en architraaf. Hanrath verplaatste de achtergevel meer naar voren tot het niveau van de overdwars geplaatste zijkanten van de ingangspartij en voorzag de achtergevel aan weerszijden van een uitspringende travee, die omligt aan de zijgevels van het huis, waar deze aan beide zijgevels in een driezijdige uitbouw eindigt. De naar de voor(ZW-)zijde van het huis toe gerichte gevel van deze genoemde travee heeft bijna dezelfde breedte als de twee aan de voorzijde gelegen vensterassen ter weerszijden van de centraal gelegen halfronde uitbouw. Door deze ter weerszijden van de achtergevel geplaatste aan de zijgevels omliggende travee ten aanzien van de zijgevels zo ver naar voren uit te bouwen is niet alleen aan de achterzijde en zijkanten van het huis, maar ook aan de voorzijde ervan de indruk van massiviteit van het huis sterk vergroot en is, in plaats van het overzichtelijke blokvormige 19e-eeuwse bouwlichaam met voornamelijk recht op elkaar staande gevelopstanden een breed polyform ritmisch gelede bouwmassa met rechte en overdwars geplaatste gevelvlakken ontstaan. De indruk van massiviteit van het huis is verder nog versterkt door de ruime toepassing van natuur- en kunststenen kroonlijsten, architraven en cordonlijsten. Aan de vier uiterste hoeken van het huis zijn omliggende bakstenen pilasters met gemetseld blokmotief aangebracht. Achter- en zijgevels van het huis zijn voorzien van een door een cordonlijst afgesloten bakstenen basement met terugliggende voeg, die in het verlengde ligt van de uitgespaarde ruimten tussen de blokken van de pilasters. De achtergevel bestaat uit vijf traveeën of vensterassen, waarvan de middelste driezijdige en de twee zij-traveeen naar voren liggen. Deze zijtraveeen worden bekroond door een op een hoofdgestel van architraaf, fries en kroonlijst rustende attiek, die wederom door een hoofdgestel wordt afgesloten. Attiek en dubbel hoofdgestel zijn omliggend aan de zijgevels en de voorgevel tot aan de centraal gelegen halfronde uitbouw geplaatst. In deze attiek zijn boven de vensterassen drie kleine naast elkaar gelegen vensters met 6-ruitsindeling gevat. In de attiek boven de vensteras van de travee ter weerszijden van de achtergevel hetzelfde type venster en ruitsindeling, maar dan vier in plaats van drie vensters. Ook de drie middelste traveeen aan de achterzijde en de halfronde uitbouw aan de voorzijde worden door een attiek bekroond; in deze attiek, die een niveau hoger ligt, zijn echter geen vensters gevat. In de zij-traveeen aan de achtergevel op beganegrond en eerste verdieping twee rechthoekige vensters met respectievelijk 28- en 24-ruitsindeling. Erboven de attiek. Centraal in de driezijdige uitbouw op souterrain-niveau ligt de ingangspartij, bestaande uit een beglaasde toegangsdeur, beveiligd met een ijzeren sierrooster en omlijst door twee hardstenen pilasters, waarboven hardstenen consoles, die een eenvoudig balkon met opengewerkt ijzeren hek dragen. De rechthoekige dubbele balkondeur, met 21-ruitsindeling, omlijst door twee hardstenen pilasters waarboven twee hardstenen consoles, wordt door een hardstenen fronton bekroond. Ter weerszijden van de toegangsdeur twee rechthoekige vensters, elk beveiligd met een ijzeren sierrooster. Ter weerszijden van de balkondeur twee rechthoekige vensters met 21-ruitsindeling. Hierboven in de drie gevelvlakken drie rechthoekige vensters met 18-ruitsindeling. Op de tweede verdieping drie rechthoekige vensters met 16-ruitsindeling. De twee vensterassen ter weerszijden van de middelste travee op beganegrond-, eerste- en tweede verdieping-niveau een rechthoekig venster met respectievelijk een 21-, 18-, en 12-ruitsindeling. De zijgevels zijn ingedeeld in de driezijdige uitbouw en drie vensterassen. Op beganegrond en eerste verdieping van de drie vensterassen een rechthoekig venster met respectievelijk een 28- en 24-ruitsindeling. Erboven de attiek. De driezijdige uitbouw bevat rechthoekige vensters met 12-, 18-, en 21-ruitsindeling. Centraal in de halfronde uitbouw aan de voorgevel een dubbele terrasdeur met 20-ruitsindeling waarboven een bovenlicht met 12-ruitsindeling. In de twee zij-traveeen van de voorgevel een identieke terrasdeur met bovenlicht. Achter de zuidwestelijke terrasdeur bevindt zich de zogenaamde eikenzaal, een vermoedelijk door Hanrath ontworpen met eikenpanelen betimmerde wand met aan de terraszijde twee ingebouwde bibliotheken en aan de overzijde hiervan een fraaie eikehouten 18e-eeuwse, Lodewijk XV schoorsteenmantel met bovenstuk. De centraal in de halfronde uitbouw gelegen terrasdeur wordt omlijst door hardstenen pilasters waarboven consoles, die een hardstenen driehoekig tympaan schragen. Ter weerszijden van deze centraal gelegen terrasdeur twee rechthoekige vensters met 28-ruitsindeling. Op het eerste verdieping-niveau in de halfronde uitbouw drie en in de zij-traveeen een rechthoekig venster met 24-ruitsindeling. Boven de zij-traveeen de attiek. Op het tweede verdieping-niveau van de halfronde uitbouw drie rechthoekige vensters met 16-ruitsindeling. Hierboven de attiek. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 405944
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Breul
DeBreul.landhuis.jpg
Locatie Zeist
Oorspr. functie Landhuis
Start bouw 1810-1830
Verbouwing 1926-1928
Bouwstijl Historisme
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 405944
Architect J.W. Hanrath
Eigenaar Het Utrechts Landschap
Noordkant van de vijver
Noordkant van de vijver
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Breul is een landgoed in de Nederlandse gemeente Zeist. Het bestaat uit een landhuis met bijgebouwen en een park.

Geschiedenis

De naam Breul komt van bruul, "afgepaald gebied".

Het landgoed werd reeds in 1413 vermeld. Johan, heer van Egmond en IJsselstein beleende toen deze ambachtsheerlijkheid aan Willem, zijn bastaardbroer.

In 1832 kocht de Utrechtse bankier Jan Kol het landgoed. Hij liet het park met de vijver aanleggen in Engelse landschapsstijl, waarschijnlijk naar een ontwerp van J.D. Zocher jr.. De voor de vijver weggegraven aarde werd gebruikt om heuvels in het park aan te leggen.

Het huidige aanzicht van het landhuis dateert uit 1929 en is ontworpen door J.W. Hanrath. Hij breidde het huis uit en restaureerde het geheel. Vanaf 1931 tot aan de capitulatie in mei 1940 woonde hier de bankier Paul May en zijn vrouw Rosine Fuld. Zij pleegden beiden zelfmoord waarna het huis in handen van de bezetter viel.

Tijdens de oorlog werd het landhuis gebruikt door de bezetter; na de oorlog was er het jongensinternaat De Breul gevestigd.

Huidige functie

In 1993 kocht Stichting Het Utrechts Landschap De Breul. Er zijn nu kantoren in het landhuis gevestigd. Het park is vrij toegankelijk; het huis is gesloten voor bezichtiging.

Het landhuis, het park, de brug (ca. 1900), het koetshuis (ca. 1900), de ijskelder (1894?) en de stenen hekpijlers bij de entree zijn elk rijksmonumenten.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Landgoed De Breul: landhuis in Zeist

Landgoed De Breul: hekpijlers

Driebergseweg 17
Zeist
STENEN HEKPIJLERS. Twee bakstenen hekpijlers met blokmotief, staande aan de ingang van De Breul, even ten noordwesten van de zuidhoek van he..

Landgoed De Breul: hekpijlers

Driebergseweg 17
Zeist
STENEN HEKPIJLERS. Twee bakstenen hekpijlers met blokmotief aan de ingang van De Breul, in de westhoek van het park aan de Driebergseweg. I..

Landgoed De Breul: park

Driebergseweg 17
Zeist
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG. De huidige historische tuin- en parkaanleg van De Breul dateert grotendeels uit het tweede of derde decenni..

Landgoed De Breul: ijskelder

Driebergseweg 17
Zeist
IJSKELDER. In een heuvel tussen het koetshuis en de vijver in landschapsstijl een gaaf bewaarde ijskelder, bestaande uit een met koepelgewel..

Landgoed De Breul: brug

Driebergseweg 17
Zeist
BRUG. In aanzien tweebogige brug, die vermoedelijk uit het begin van deze eeuw dateert (mogelijk naar ontwerp van Springer), met aan weerszi..

Kaart & Routeplanner

Route naar Landgoed De Breul: landhuis in Zeist

Foto's (5)